4 Pułk Strzelców Podhalańskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 4 Pułku Piechoty Legionów. Zobacz też: 4 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 4.
4 Pułk Strzelców Podhalańskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie grudzień 1918
Rozformowanie 16 września 1939
Nazwa wyróżniająca Podhalańczycy
Tradycje
Święto 26 września
Nadanie sztandaru 5 października 1924
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Bronisław Warzybok
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, wojna polsko-ukraińska, wojna obronna 1939
Organizacja
Dyslokacja Kamieniec Podolski, Cieszyn (1920-1939)
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota górska
Podległość odwód 18 DP (1919), 21 DPG (do 16 IX 1939), DP gen. Bernarda Monda (17-20 IX 1939)
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Sztandar pułku
Tereny działań bojowych pułku w latach 1919-1920
Pułk walczył w składzie 21 DPGórskiej
Muzeum 4 pspodh. w Cieszynie

4 Pułk Strzelców Podhalańskich (4 pspodh.) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP i Armii Polskiej we Francji.

Od listopada 1920 garnizonem pułku był Cieszyn. 5 października 1924 uroczyście wręczono pułkowi sztandar ufundowany przez mieszkańców powiatu cieszyńskiego[1].

Święto pułkowe obchodzono 26 września, w rocznicę bitwy pod Obuchowem. W przeddzień tego święta miał zawsze miejsce apel poległych. W samym dniu święta odbywała się natomiast msza polowa, uroczysta defilada oraz organizowano zawody sportowe.

W 1925 ekipa strzelców podhalańskich z Cieszyna zdobyła I miejsce w zawodach strzeleckich o mistrzostwo Dowództwa Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, a następnie mistrzostwo Wojska Polskiego na zawodach w Starym Samborze.

Obecnie przy ul. Frysztackiej 2 w Cieszynie można zwiedzać muzeum poświęcone 4 Pułkowi Strzelców Podhalańskich.

Formowanie pułku[edytuj]

W grudniu 1918 w obozie La Mandria di Chivosso we Włoszech sformowany został 6 Pułk Strzelców im. Zawiszy Czarnego[2]. W kwietniu 1919 przetransportowany został do rejonu Lure, we Francji, gdzie wszedł w skład Armii Polskiej dowodzonej przez gen. Józefa Hallera.

Z batalionów 6 Pułku Strzelców zorganizowane zostały trzy nowe oddziały: 19, 20 i 21 Pułki Strzelców Polskich. Wymienione oddziały uzupełnione zostały kadrą oficerską i częściową podoficerską pochodzącą z demobilizowanych jednostek francuskich: 413, 414 i 416 Pułków Piechoty. Nowo powstałe pułki zorganizowane zostały w 7 Dywizję Strzelców Polskich, która z kolei powstała na bazie francuskiej 154 Dywizji Piechoty.

Z chwilą przyjazdu do Polski 19 Pułk Strzelców Polskich przemianowany został na 19 Pułk Strzelców Pieszych. 1 września 1919 r., w wyniku połączenia Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim w kraju, oddział po raz kolejny zmienił numer i nazwę na 143 Pułk Strzelców Kresowych. 1 marca 1920 po raz ostatni dokonano zmiany nazwy na 4 Pułk Strzelców Podhalańskich.

Działania zbrojne[edytuj]

Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Uczestniczył w bitwach m.in. pod Szelechowem (27 marca 1920), Wołkowińcem-Barem (26 kwietnia 1920), Indurą (24 września 1920) i Obuchowem (26 września 1920).

W 1939 w czasie kampanii wrześniowej walczył w składzie 21 Dywizji Piechoty Górskiej.

1 września 1939 prowadził ciężkie walki w rejonie Cieszyna i Bielska. W dniu 3 września toczy walki w rejonie Kalwarii Zebrzydowskiej. W dniu 6 września odpierał atak niemieckich czołgów pod Grodkowicami a częścią sił bronił Bochni.

Od 8 września w odwrocie na linię Sanu, gdzie w dniach 10–11 września bronił linii tej rzeki w rejonie Leżajska i Krzeszowa. Następnie wycofuje się w kierunku południowo-wschodnim. W dniu 15 września walczył pod Duchowem, a następnego dnia został częściowo rozbity po ciężkich walkach w rejonie Dzikowa Nowego. Część żołnierzy pułku dostało się do niewoli, pozostali pododdziałami weszli w skład innych jednostek walczących na tym terenie. Dzień 16 września 1939 był ostatnim dniem istnienia 4 Pułku Strzelców Podhalańskich.

22 września 1939 r. od 73 do 100 wziętych do niewoli żołnierzy pułku zostało zamordowanych przez Niemców i ukraińskich nacjonalistów we wsi Urycz (dawne woj. lwowskie). Jeńców spalono żywcem w stodole[3].

Pułk został odznaczony za kampanię 1939 orderem Virtuti Militari[4].

Skład 15 września 1919[edytuj]

  • dowództwo – ppłk Mieczysław Boruta-Spiechowicz
  • I batalion – kpt. Stanisław Świątecki
  • II batalion – kpt. Jan Byłeń (zmarł 15 lutego 1920 na tyfus)
  • III batalion – kpt. Stefan Kaucki

Strzelcy podhalańscy[edytuj]

1935 porucznik sztrzelcow podhalanskich 1935.jpg

Dowódcy pułku:

Zastępcy dowódcy pułku:

Oficerowie pułku:

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu "Virtuti Militari" za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 4-go pułku strzelców podhalańskich" s. 51

Order Virtuti Militari
  • strzel. Tadeusz Bereżnicki
  • ppor. Jan Bojarski
  • ppłk Mieczysław Boruta-Spiechowicz
  • sierż. Jan Cader
  • strzel. Władysław Dzięgol
  • ppor. Jan Foryś
  • sierż. Stanisław Florczak
  • ppor. Henryk Gliszczyński
  • ppor. Mieczysław Godłowski
  • kpr. Wanda Hermanówna
  • kpt. Kazimierz Jacorzyński
  • ppor. Stanisław Jęczalik
  • por. Henryk Jackiewicz
  • ppłk Mikołaj Kostecki
  • ppor. Piotr Kiełkowski
  • ppor. Bogusław Marian Karaś
  • st. sierż. Jan Kempiński
  • plut. Antoni Kasperkowiak
  • plut. Franciszek Krzyżanek
  • ppor. Kazimierz Lehr
  • plut. Marian Pietraszek
  • ppor. Bogusław Przywarski
  • sierż. Stanisław Ramenda
  • kpt. Stanisław Świątecki
  • ppor. Kazimierz Salewicz
  • ppor. Eugeniusz Skipirzepa
  • kpr. Fabian Stepczyński
  • ppor. Jan Toepfer
  • st. sierż. Kazimierz Tomczak
  • ppor. Stanisław Tomaszewski
  • plut. Jan Woźnicki
  • sierż. Florian Weyrenter
  • por. Gustaw Zacny[6]
  • ppor. Wacław Zalewski

Przypisy

  1. Jednodniówka 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie w dniu święta pułkowego i poświęcenia chorągwi, 1924 (5.10). 1924, s. 1-9.
  2. Od pułku tego wzięły również rodowód 71 72 Pułk Piechoty (II RP).
  3. Szymon Datner: Zbrodnie Wehrmachtu na jeńcach wojennych w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1961, s. 56-57.
  4. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77.
  5. Jednodniówka 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie w dniu święta pułkowego i poświęcenia chorągwi, 1924 (5.10). 1924, s. 8.
  6. Odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Nr 4998 Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Rok. III, Nr 43, str. 1723. Warszawa 27 grudnia 1921.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]