4 Pułk Strzelców Podhalańskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
4 Pułk Strzelców Podhalańskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Strzelców Podhalańskich
Tradycje
Święto 26 września
Nadanie sztandaru 5 października 1924
Rodowód I/7 pułku piechoty im. Zawiszy Czarnego
143 pułk piechoty Strzelców Kresowych
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Bronisław Warzybok
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kontruderzenie znad Wieprza (16–26 VIII 1920)
bitwa nad Niemnem (20–26 IX 1920)
bitwa pod Bilwinami (20-21 IX 1920)
bitwa o Obuchowo (26 IX 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kamieniec Podolski, Cieszyn (1920-1939)
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 18 Dywizja Piechoty
21 Dywizja Piechoty Górskiej
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Polski obóz wojskowy w La Mandria di Chivasso pod Turynem - zaprzysiężenie oficerów; 1919 r.
Obóz w La Mandria di Chivasso. Burmistrz Chivasso ofiarowuje sztandar dla pułku im. Zawiszy Czarnego
Uczestnicy kursu sadowniczo-pszczelarskiego dla żołnierzy 4 Pułku Strzelców Podhalańskich

4 Pułk Strzelców Podhalańskich (4 psp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP i Armii Polskiej we Francji.

Od listopada 1920 garnizonem pułku był Cieszyn. 5 października 1924 uroczyście wręczono pułkowi sztandar ufundowany przez mieszkańców powiatu cieszyńskiego[1].

Święto pułkowe obchodzono 26 września, w rocznicę bitwy pod Obuchowem. W przeddzień tego święta miał zawsze miejsce apel poległych. W samym dniu święta odbywała się natomiast msza polowa, uroczysta defilada oraz organizowano zawody sportowe.

W 1925 ekipa strzelców podhalańskich z Cieszyna zdobyła I miejsce w zawodach strzeleckich o mistrzostwo Dowództwa Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, a następnie mistrzostwo Wojska Polskiego na zawodach w Starym Samborze.

Obecnie przy ul. Frysztackiej 2 w Cieszynie można zwiedzać muzeum poświęcone 4 pułkowi strzelców podhalańskich.

Formowanie pułku[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1918 w obozie La Mandria di Chivosso we Włoszech sformowany został 6 pułk strzelców im. Zawiszy Czarnego[a]. W kwietniu 1919 przetransportowany został do rejonu Lure, we Francji, gdzie wszedł w skład Armii Polskiej dowodzonej przez gen. Józefa Hallera.

Z batalionów 6 pułku strzelców zorganizowane zostały trzy nowe oddziały: 19, 20 i 21 pułki strzelców polskich. Wymienione oddziały uzupełnione zostały kadrą oficerską i częściową podoficerską pochodzącą z demobilizowanych jednostek francuskich: 413, 414 i 416 pułków piechoty. Nowo powstałe pułki zorganizowane zostały w 7 Dywizję Strzelców Polskich, która z kolei powstała na bazie francuskiej 154 Dywizji Piechoty.

Z chwilą przyjazdu do Polski 19 pułk strzelców polskich przemianowany został na 19 pułk strzelców pieszych. 1 września 1919, w wyniku połączenia Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim w kraju, oddział po raz kolejny zmienił numer i nazwę na 143 pułk Strzelców Kresowych. 1 marca 1920 po raz ostatni dokonano zmiany nazwy na 4 pułk strzelców podhalańskich.

Pułk w walce o granice[edytuj | edytuj kod]

Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Uczestniczył w bitwach m.in. pod Szelechowem (27 marca 1920), Wołkowińcem-Barem (26 kwietnia 1920), Indurą (24 września 1920) i Obuchowem (26 września 1920). Walki żołnierzy Dywizji Górskiej w operacji niemeńskiej na linii Kuźnica Grodzieńska, Odelsk, Indura, ze szczególnym uwzględnieniem bojów o Kuźnicę nad Łosośną, w dolinie Klimówki - Przerwy (Bilminy), w Zaśpiczach, w tzw. Bramie Odelskiej, umożliwiły (po zajęciu Kuźnicy, Odelska i Indury) zdobycie ufortyfikowanego Grodna.[2]

Na cmentarzu w Sokółce (województwo podlaskie, powiat sokólski, gmina Sokółka) w kwaterze wojennej zostali pochowani żołnierze pułku polegli we wrześniu 1920. Znajdują się tam groby Andrzeja Hedrzyna, ppor. Józefa Karasia, ppor. Kazimierza Lehra (odznaczony VM), kpt. Stanisława Świąteckiego (odznaczony VM)[3].

Mapy walk pułku[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[4]. Gwiazdką przy nazwisku oznaczono żołnierzy odznaczonych dekretem L. 2949 Naczelnego Wodza z 17 maja 1921[5].

Skład 15 września 1919[edytuj | edytuj kod]

  • dowództwo – ppłk Mieczysław Boruta-Spiechowicz
  • I batalion – kpt. Stanisław Świątecki
  • II batalion – kpt. Jan Byłeń (zmarł 15 lutego 1920 na tyfus)
  • III batalion – kpt. Stefan Kaucki


Walki pułku w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

21 DPG w 1938.jpg

W 1939 w czasie kampanii wrześniowej walczył w składzie 21 Dywizji Piechoty Górskiej.

1 września 1939 prowadził ciężkie walki w rejonie Cieszyna i Bielska. W dniu 3 września toczy walki w rejonie Kalwarii Zebrzydowskiej. W dniu 6 września odpierał atak niemieckich czołgów pod Grodkowicami a częścią sił bronił Bochni.

Od 8 września w odwrocie na linię Sanu, gdzie w dniach 10 – 11 września bronił linii tej rzeki w rejonie Leżajska i Krzeszowa. Następnie wycofuje się w kierunku południowo-wschodnim. W dniu 15 września walczył pod Duchowem, a następnego dnia został częściowo rozbity po ciężkich walkach w rejonie Dzikowa Nowego. Część żołnierzy pułku dostało się do niewoli, pozostali pododdziałami weszli w skład innych jednostek walczących na tym terenie. Dzień 16 września 1939 był ostatnim dniem istnienia 4 pułku Strzelców Podhalańskich.

22 września 1939 r. od 73 do 100 wziętych do niewoli żołnierzy pułku zostało zamordowanych przez Niemców i ukraińskich nacjonalistów we wsi Urycz (dawne woj. lwowskie). Jeńców spalono żywcem w stodole[7].

Pułk został odznaczony za kampanię 1939 orderem Virtuti Militari[8].

Mapy walk pułku[edytuj | edytuj kod]

Strzelcy podhalańscy[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 4 Pułku Strzelców Podhalańskich.
1935 porucznik sztrzelcow podhalanskich 1935.jpg
Dowódcy pułku[b][10]
Zastępcy dowódcy pułku[c]

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[16][d]:

  • dowódca pułku – ppłk dypl. Władysław Warzybok
  • I zastępca dowódcy pułku – vacat
  • adiutant – kpt. Marian Podniesiński
  • starszy lekarz – mjr dr Antoni Ostaszewski
  • młodszy lekarz – vacat
  • komendant Rejonu PW Konnego – kpt. tab. Michał Ludwik Bujak (*)[e]
  • II zastępca dowódcy pułku (kwatermistrz) – mjr Adam Paweł Gruda
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Kazimierz Ludwik Schöpp
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – p.o. chor. Jan Komędera
  • oficer mobilizacyjno-materiałowy – kpt. Mikołaj Korwin-Kossakowski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Władysław Kronhold
  • oficer żywnościowy – chor. Jan Bednarski
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Michał Ludwik Bujak (*)
  • kapelmistrz – kpt. adm. (kapelm.) Józef Baranowski
  • dowódca plutonu łączności – por. Lucjan Zalewski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Antoni Bydloń
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Walery Zacharzewski
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Wojciech Kania
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Franciszek Szyndlar
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Franciszek Perl
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Józef Otto Grcar
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Alfons Tkacz
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Bojarski
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Jan Zygmunt Kosiaty
  • dowódca plutonu – por. Michał Boruc
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Milczarek
  • dowódca 3 kompanii – por. Roman Zaczyński
  • dowódca 1 kompanii km – por. Tadeusz Bortnowski
  • dowódca plutonu – por. Sergiusz Kapura
  • dowódca plutonu – ppor. Michał Zygmunt
II batalion
  • dowódca batalionu – ppłk Walerian Młyniec
  • dowódca 4 kompanii – por. Władysław Karol Smrokowski
  • dowódca plutonu – ppor. Ignacy Lichter
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Jan Mędala
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Hamburger
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Adolf Antoni Juzof
  • dowódca plutonu – por. Bolesław Marian Dubicki
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Batko
  • dowódca 2 kompanii km – por. Aleksander Jan Burnatowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Kurzeja
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Antoni Karol Michalik
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Antoni Tomaszewski
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Franciszek Wzorek
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Apoloniusz Postula
  • dowódca 8 kompanii – por. Jerzy Wołoszyn
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Jan Neulinger
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Teofil Wawrzyniak
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Paolone
  • dowódca plutonu – ppor. Karol Radwański
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Gustaw Jan Kroll
  • dowódca plutonu – ppor. Alojzy Augustyn Cebrat
  • na kursie – kpt. Szczepan Leopold Orłowski
  • na kursie – por. Mieczysław Łuczkiewicz
Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 21 DP
  • dowódca – mjr Stefan Kazimierz Mayer
  • dowódca plutonu strzeleckiego – por. Józef Kot
  • dowódca plutonu strzeleckiego – por. Juliusz Andrzej Chrząstowski
  • dowódca plutonu strzeleckiego – ppor. Paweł Franciszek Faleński
  • dowódca plutonu km – por. Włodzimierz Marian Pochwat

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[19]

Dowództwo
  • dowódca – ppłk dypl. Bronisław Warzybok
  • I adiutant – kpt. Marian Podniesiński
  • II adiutant – por. Józef Kot
  • oficer informacyjny – por. rez. dr Józef Malczyk
  • oficer łączności – por. Julian Zalewski
  • kwatermistrz – kpt. Szczepan Orłowski
  • oficer płatnik– kpt. Władysław Kronhold
  • oficer żywnościowy – chor. Józef Bednarski
  • naczelny lekarz – kpt. dr med. Boguchwał Panas
  • kapelan – ks. kap. Zdzisław Belon
  • dowódca kompanii gospodarczej – NN
I batalion
  • dowódca I batalionu – mjr Franciszek Perl
  • adiutant batalionu – ppor. rez. Karol Stawowy
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Józef Grcar
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej – por. Michał Boruc
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. rez. Edward Stachak
  • dowódca 1 kompanii cekaemów – por. Sergiusz Kapura
II batalion
  • dowódca II batalionu – mjr Adam Paweł Gruda
  • adiutant batalionu – NN
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – por. Stanisław Wzorek
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej – ppor. rez. Wincenty Sękiewicz
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – por, Bolesław Dubicki
  • dowódca 2 kompanii cekaemów – por. Aleksander Burnatowicz († 21 VIII 1942, KL Auschwitz)[20]
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr piech. Stefan Kazimierz Mayer
  • adiutant batalionu – ppor. rez. Tadeusz Bartosik
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej – kpt. Antoni Tomaszewski
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – por. Władysław Smrokowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – por. Tadeusz Paolone
  • dowódca 3 kompanii cekaemów – por. rez. Władysław Szumikowski
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Wojciech Kania
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. Walery Zacharzewski
  • dowódca kompanii zwiadowców – ppor. Franciszek Szyndlar
  • dowódca kompanii technicznej – NN
  • dowódca plutonu pionierów – por. Antoni Bydłoń
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Roman Zaczyński

Żołnierze 4 pułku strzelców podhalańskich – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zbrodnia katyńska.

Biogramy zamordowanych oficerów znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[21]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Achtelik Paweł por. rez. nauczyciel Szkoła Powszechna w Ruptawie Katyń
Buchcik Robert ppor. rez. nauczyciel Szkoła Powszechna w Bystrej Śl. Katyń
Bulicz Włodzimierz ppor. rez. nauczyciel Szkoła Powszechna w Ligocie Katyń
Dobija Michał ppor. rez. technik rolnictwa Katyń
Grodecki Jan Ludwik ppor. rez. Katyń
Hemmerling Emil ppor. rez. prawnik, mgr sędzia sądu w Krzeszowicach Katyń
Jarończyk Henryk por. rez. nauczyciel kier. szkoły powszechnej w Cieszynie Katyń
Kawczak Franciszek ppor. rez. nauczyciel gimnazjum w Zawierciu Katyń
Klimczyk Antoni ppor. rez. student WSH Kraków Katyń
Lubecki Ludwik Antoni ppor. rez. urzędnik Urząd Skarbowy w Tarnowskich Górach Katyń
Luranc Franciszek ppor. rez. pracował w Chorzowie Katyń
Malczewski Władysław ppor. rez. leśnik, mgr Katyń
Marmuźniak Stanisław ppor. rez. nauczyciel, mgr gimnazjum Katyń
Milewski Wojciech ppor. rez. Katyń
Morawiec Leon ppor. rez. nauczyciel Katyń
Moroz Mirosław por. rez. nauczyciel, mgr gimnazjum w Wadowicach Katyń
Motłoch Eugeniusz ppor. rez. nauczyciel Katyń
Nalepa Wojciech ppor. rez. Katyń
Nowak Klemens ppor. rez. Katyń
Orel Brunon ppor. rez. technik mechanik Katyń
Pająk Józef por. rez. nauczyciel szkoła powszechna w Pszczynie Katyń
Pelar Jan ppor. rez. nauczyciel Katyń
Perczyński Antoni ppor. rez. nauczyciel szkoła w pow. pszczyńskim Katyń
Rduch Franciszek ppor. rez. nauczyciel szkoła w Popielówce Katyń
Schanzer Maks ppor. rez. Katyń
Śliwka Karol ppor. rez. Katyń
Wawrzyczny Józef ppor. rez. prawnik sąd w Krakowie Katyń
Wdówka Józef ppor. rez. nauczyciel szkoła powszechna w Skoczowie Katyń
Wiecheć Karol ppor. rez. Godyla SA w Katowicach Katyń
Wisełka Paweł ppor. rez. urzędnik pracował w Katowicach Katyń
Witosza Ludwik ppor. rez. nauczyciel Katyń
Wolf Emilian Józef por. rez. Huta „Pokój” w Katowicach Katyń
Wowra Jan ppor. rez. nauczyciel szkoła w Jaworzu Dolnym Katyń
Zahraj Teodor ppor. rez. urzędnik Katyń
Żgoll Henryk ppor. rez. urzędnik Urząd Pocztowy w Rybniku Katyń
Bielec Alfred podporucznik rezerwy inżynier leśnik Charków
Broda Karol podporucznik rezerwy nauczyciel szkoła w Trzyńcu Charków
Chudziak Zygmunt podporucznik rezerwy instruktor JHP Charków
Gluza Paweł podporucznik rezerwy nauczyciel Charków
Hroboni Zbigniew porucznik rezerwy Charków
Janica Emil podporucznik rezerwy wicestarosta w Chorzowie Charków
Kożdoń Walter podporucznik rezerwy Charków
Markiel Józef podporucznik rezerwy prawnik, dr praw Sąd Powiatowy w Jabłonkowie Charków
Niemczyk Ignacy podporucznik rezerwy nauczyciel Charków
Olszowski Rudolf podporucznik rezerwy technik chemik Charków
Niezgoda Stanisław ppor. rez inspektor Urząd Woj. w Krakowie ULK
Krzyżanowski Włodzimierz porucznik rezerwy prawnik praktyka w Pińczowie Kalinin
Szemla Józef podporucznik rezerwy prawnik zam. w Opocznie Kalinin

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar pułku
Gen. Edward Rydz-Śmigły przyjmuje raport od oficera 4 pspodh. na peronie stacji w Zebrzydowicach po powrocie z wizyty oficjalnej we Francji. Na pierwszym planie sztandar pułku; wrzesień 1936
Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1924, nr 37, poz. 544. Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo powiatu cieszyńskiego, wręczył pułkowi gen. dyw. Mieczysław Kuliński w Cieszynie 5 października 1924[22].

Wrześniowe losy sztandaru

1 września sztandar znajdował się na wozie kancelarii pułku pod opieką kwatermistrza kpt. Szczepana Orłowskiego i płatnika kpt. Władysława Kronholda. Na odcinku Cieszyn-Bielsko sztandar i kasę przepakowano do prywatnego samochodu osobowego. W czasie bitwy pod Tomaszowem sztandar znajdował się w grupie taborowej pułku. Po przegranych walkach, późnym wieczorem 20 września grupa kwatermistrza pułku nocowała na skraju wsi o nieustalonej nazwie. Zagrożeni okrążeniem żołnierze zakopali sztandar, ale w wyniku dalszych działań dostali się do niemieckiej niewoli. Po wojnie sztandaru nie odnaleziono[23].

Odznaka pułkowa

Zatwierdzona w Dzienniku Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 23, poz. 285 z 31 lipca 1931. Odznaka ma kształt okrągłej, granatowo emaliowanej tarczy otoczonej srebrnym wieńcem laurowo-jedlinowym. Na tarczy znajduje się swastyka emaliowana na biało na którą wpisano numer i inicjały 4 PSP. W środku krzyża godło wz. 1927, na tarczy – słońcu, od której odchodzą pęki promieni. Na rewersie odznaki wpisano nazwy pól bitewnych SZELECHOWO 27 III 1920, WOŁKOWIŃCE, BAR 26 IV 1920, INDURA ― 24 IX 1929, OBUCHOWO ― 26 IX 1920 oraz datę i miejsce powstania pułku LURE ― 26 V 1919. Dwuczęściowa ― oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana, łączona czterema nitami, na rewersie numerowana. Wymiary: 38 mm; wykonanie: Adam Nagalski – Warszawa[24].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od pułku tego wzięły również rodowód 71 72 Pułk Piechoty (II RP).
  2. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[9].
  3. 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[12]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
  4. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[17].
  5. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jednodniówka 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie w dniu święta pułkowego i poświęcenia chorągwi, 1924 (5.10). 1924, s. 1-9.
  2. Leonard Drożdżewicz, Bitwa Niemeńska na Wschodniej Sokólszczyźnie 1920, „Znad Wilii”, nr 4 (84) z 2020 r., s. 140, http://www.znadwiliiwilno.lt/wp-content/uploads/2021/01/Znad-Wilii-4-84m.pdf.
  3. Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic (1918-21r.) : Sokółka, www.rowery.olsztyn.pl [dostęp 2018-04-09] (pol.).
  4. Legutko 1929 ↓, s. 51.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921 roku, s. 997-998.
  6. a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921 roku, s. 1723.
  7. Szymon Datner: Zbrodnie Wehrmachtu na jeńcach wojennych w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1961, s. 56-57.
  8. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77.
  9. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  10. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  11. Jednodniówka 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie w dniu święta pułkowego i poświęcenia chorągwi, 1924 (5.10). 1924, s. 8.
  12. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 14 października 1922 roku, s. 782.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927 roku, s. 54.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 17 marca 1927 roku, s. 72.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 655-656.
  17. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  18. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  19. Sulich 2018 ↓, s. 92.
  20. Informacje o więźniach. Aleksander Burnatowicz. auschwitz.org. [dostęp 2019-11-15].
  21. Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
  22. Satora 1990 ↓, s. 169.
  23. Satora 1990 ↓, s. 170.
  24. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 143.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]