Orłowo (Gdynia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Orłowo.
Orłowo
Dzielnica Gdyni
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miasto Gdynia
W granicach Gdyni 1935
Powierzchnia 5,02 km²
Populacja (2020)
• liczba ludności

6 882[1]
• gęstość 1 371 os./km²
Tablice rejestracyjne GA
Położenie na mapie Gdyni
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Polska
Plaża w Orłowie w latach 30. XX w.
Plaża w Orłowie z widokiem na Sopot w latach 30. XX w.
XVIII-wieczny zespół dworków parkowych
Dom w Gdyni-Orłowie, gdzie w 1920 roku mieszkał Stefan Żeromski, a obecnie siedziba Towarzystwa Przyjaciół Orłowa oraz galeria muzealna o pisarzu
Stajnie w Kolibkach
Plaża w Orłowie
Plaża w Orłowie.

Orłowo – nadmorska, południowa dzielnica Gdyni z przystanią morską dla rybaków (pas plaży). Znajduje się w niej molo orłowskie, a także charakterystyczny dla krajobrazu dzielnicy klif, z którym nazwę dzieli usytuowane w Orłowie centrum handlowe.

W Orłowie znajduje się też stacja kolejowa i przystanek Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście Gdynia Orłowo. Na granicy Orłowa z Płytą Redłowską można zobaczyć wiele dział, bunkrów i transzei z początku lat 50. XX w. W latach 1931-1935 istniała gmina Orłowo Morskie.

Nad morzem wyznaczono letnie kąpielisko Gdynia Orłowo o łącznej długości linii brzegowej 100 metrów[2]. W latach 1937-2012 znajdował się tutaj dwukondygnacyjny murowany obiekt łazienek, posiadający sto kabin z bieżącą wodą oraz kabiny kąpielowe z wannami, stanowiący do sztormu w 2009 prowizoryczne zaplecze sceny letniej Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza. W jednym ze swoich utworów muzycznych wspomina o Orłowie raper Belmondo pochodzący z Gdyni[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Orłowo graniczy z dzielnicami Gdyni: Redłowo (od północy), Mały Kack (od zachodu), z miastem Sopot (od południa), a także z Zatoką Gdańską (od wschodu). Przez Orłowo przepływa rzeka Kacza, która uchodzi tu do Morza Bałtyckiego. Wody rzeki umożliwiały funkcjonowanie młyna[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Swoją nazwę Orłowo zawdzięcza zapewne rybakowi Hansowi (Johannowi) Adlerowi, który w 1829 kupił od miejscowego młynarza ziemię przy ujściu rzeki Kaczej, na której postawił karczmę[5]. Karczma ta, nazwana Adlershorst (w dosłownym tłumaczeniu „Orla Kępa” lub „Orle Gniazdo”), dała nazwę miejscowości, która po 1920 r. została oficjalnie przemianowana na Orłowo (nazwę tę podaje już Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego z 1886). W 1939 Niemcy przywrócili nazwę sprzed 1920[6].

Powstały w 1840 zajazd Adlera przetrwał do dziś jako część szkoły plastycznej. Osada "Adlershorst" została urzędowo potwierdzona w 1857 r. W kolejnych latach powstawały pensjonaty w rejonie ul. Zacisznej, Orłowskiej i Spacerowej. Sama gospoda w II połowie XIX w. została rozbudowana i przemianowana na "Hotel Adlershorst".

W 1871 w Orłowie znajdowały się tylko dwa domy, a w 1908 siedem.

W latach 1906-1907 niedaleko zajazdu, u stóp klifu stanął zbudowano Dom Kuracyjny, mieszczący hotel i restaurację z tarasem, z którego roztaczał się piękny widok na zatokę[7]. W 1921 roku w Orłowie zarejestrowanych było 13 łodzi wiosło-żaglowych i 1 kuter wiosło-żaglowy, zaś liczba mieszkańców trudniących się rybołówstwem wynosiła 7.[8]

Przed wybuchem II wojny światowej w Orłowie gościło od 8 do 10 tys. kuracjuszy, korzystających z 34 pensjonatów oraz licznych kwater. Wśród nich był m.in. Stefan Żeromski, który z rodziną spędził tu wiosnę i lato 1920, oraz odwiedzający go Jan Kasprowicz, Antoni Abraham i Aleksander Majkowski. Powstała tu jego opowieść „Sambor i Mestwin”, tu też przygotowywał się do stworzenia „Wiatru od morza”. Żeromski odbywał z Orłowa wycieczki piesze i konne, a raz wybrał się statkiem na Hel[9].

W 1934 r. z materiałów z rozbiórki tymczasowego mola w Gdyni żołnierze zbudowali 420-metrowe molo spacerowe, do którego dobijały statki żeglugi przybrzeżnej[10][11]. W ten sposób Orłowo posiadało dwa równoległe mola - pierwsze powstało pod koniec lat 20. w wyniku przedłużenia dotychczasowego pomostu cumowniczego[12].

Wg legendy nazwa Orłowo to pamiątka po spektakularnej bitwie orłów, która była obserwowana 6 stycznia 1666 w tym miejscu przez okolicznych rybaków[5].

Atrakcje turystyczne i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do głównych atrakcji Orłowa należy spacerowe molo i okolice klifu, umożliwiające spacery i wycieczki widokowe.

Molo w Orłowie
  • Molo w Orłowie
  • Scena Letnia Teatru Miejskiego w Gdyni
  • były zajazd Adlerówka, ul. Orłowska 8
  • Dom Kuracyjny, ul. Orłowska; w 1984 wpisany do rejestru zabytków, obecnie mieszkania komunalne.
  • willa "Weneda", ul. Przebendowskich 1
  • Pensjonat "Gryf", ul. Przemysława 6
  • willa, ul. Inżynierska 111
  • zespół pałacowo-parkowy, stadnina koni, Kolibki, al. Zwycięstwa 291, dawna posiadłość Sobieskich
  • zespół pałacowo-parkowy z XVIII w., ul. Folwarczna 2, była siedziba I Akademickiego Liceum Ogólnokształcącego. Dawna posiadłość m.in. rodziny von Krockow, przed wojną był własnością Związku Zawodowego Nauczycieli Polskich Szkół Średnich, obecnie hotel[13]
  • XVI-wieczny kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej
  • Domek Żeromskiego, ul. Orłowska - obecnie siedziba Towarzystwa Przyjaciół Orłowa i Rady Dzielnicy, Kawiarnia; tutaj tworzył Stefan Żeromski.
  • Opuszczone sanatorium, dawny Dom profilaktyczno-wypoczynkowy „Zdrowie”
  • Przy wschodnich wiatrach nad klifem w Orłowie można spotkać paralotniarzy wykorzystujących prądy wznoszące tworzące się nad krawędzią klifu, startują z promenady Marysieńki.[14]

Przez wiele lat przy ulicy Orłowskiej 13 istniał jeden z najbardziej znanych klubów w TrójmieścieMaxim, który m.in. spopularyzował zespół Lady Pank piosenką pt. "Tańcz głupia tańcz", rozpoczynającą się tekstem - U Maxima w Gdyni. Obok pozostałości klubu niszczeje obiekt dawnego Czerwonego Dworu[15].

W 2021 u zbiegu ulicy Orłowskiej i ujścia rzeki Kaczej przewidywane jest powstanie skweru rekreacyjnego Wzgórze Mewy z siłownią, tarasem piknikowym i punktem widokowym[16].

Kościoły, parafie i zakony[edytuj | edytuj kod]

Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Na terenie dzielnicy znajdują się następujące kościoły:

Parafie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie dzielnicy znajduje się parafia Matki Boskiej Bolesnej w Gdyni. Parafia ta powstała w 1945 roku, gdy po II wojnie światowej ks. Stefan Kwiatkowski poświęcił kościół protestancki w Orłowie za przyzwoleniem Kurii Biskupiej w Pelplinie.

Zakony[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Orłowa są klasztory sióstr:

Szkoły[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Plastycznych w Gdyni
  • Zespół Szkół nr 5 imienia Obrońców Helu - Gimnazjum nr 5 i szkoła podstawowa nr.8
  • Technikum Administracyjno-Ekonomiczne im. Teofila Zegarskiego
  • Zespół szkół nr 6 imienia Obrońców Załogi ORP GROM - Gimnazjum nr 7 i szkoła podstawowa nr 11
  • IX Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
  • Gdyńska Szkoła Filmowa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. [1]
  2. Uchwała Nr VII/121/11 Rady Miasta Gdyni z dnia 27 kwietnia 2011r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2011 r. Nr 74 poz. 1560)
  3. Belmondo – Dzień Dobry. [dostęp 2019-07-14].
  4. Międzywojenne Orłowo - młyn w Kolibkach
  5. a b Legenda i historia Gdyni Orłowo. gdyniaorlowo.pl. [dostęp 2016-01-06].
  6. www.gotenhafen.com.pl
  7. Katarzyna Fryc Dziś popularny kurort, kiedyś wyjątkowo malownicza wieś. Orłowo, jakiego już nie ma
  8. Wacław Odyniec, Jerzy Godlewski, Ziemia Pucka, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1974, s. 167.
  9. Katarzyna Fryc Wolna niedziela. Śladami Żeromskiego
  10. Bez niego nie byłoby Orłowa. Obecnie ma ono 180 m długości
  11. Kazimierz Małkowski: Kolibki, Orłowo, Redłowo, Mały Kack. Gdańsk: 2009, s. 82-83.
  12. Molo w Orłowie było płatne i podwójne
  13. Pałac w gdyńskim Orłowie
  14. Gdynia Orłowo - dolne - opis startowiska, Polski Serwer LeonardoXC, 9 września 2019 [dostęp 2020-12-04].
  15. U Maxima w Gdyni jest teraz melina
  16. Przy molo w Gdyni Orłowie powstanie nowy park

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]