Wielki Kack

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Gdyni Wielki Kack
Dzielnica Gdyni
Miasto Gdynia
Status Dzielnica
W granicach Gdyni 1953
Powierzchnia 14,91 km²
Wysokość 111 m n.p.m.
Ludność (2005)
 • liczba ludności
 • gęstość

10 012
671 os./km²
Położenie na planie Gdyni
Położenie na planie Gdyni
Położenie na mapie Gdyni
Mapa lokalizacyjna Gdyni
Wielki Kack
Wielki Kack
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielki Kack
Wielki Kack
Ziemia 54°28′05,47″N 18°29′31,38″E/54,468186 18,492050
Strona internetowa

Wielki Kack (kaszb. Wiôldżi Kack, niem. Groß Katz) – najbardziej wysunięta na południe dzielnica Gdyni, granicząca z następującymi dzielnicami tego miasta: Karwiny, Dąbrowa (obie od północy), Mały Kack (od wschodu), od wschodu z miastem Sopot, od zachodu z gminą Żukowo, a od południa także z miastem Gdańsk.

Historia i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wielki Kack założony został w średniowieczu nad potokiem Źródło Marii. Pierwsza wzmianka o osadnictwie na terenie Wielkiego Kacka pochodzi z 1227 roku z dokumentu wystawionego przez księcia Mściwoja, który podarował wieś "Katzco" biskupom włocławskim. Zabudowa już wtedy skupiała się wzdłuż Potoku Źródła Marii i wzdłuż obecnej ulicy Źródła Marii. W 1282 roku istniała tu już parafia. W 1894, na miejscu starej świątyni, został tam wybudowany kościół św. Wawrzyńca, który zachował się do dziś. Na początku lat 20. XX wieku powstała tu linia kolejowa łącząca Gdynię z Kokoszkami. W 1930 oddano do dziś istniejący odcinek magistrali węglowej z Gdyni na Śląsk. Magistrala węglowa była najnowocześniejszą linią kolejową w Europie. W związku z budową kolei osuszono jezioro położone obok trasy kolejowej, zwane Morzem Kackim. Wioska Uchwałą Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 1953 roku została kolejną dzielnicą Gdyni. W 1987 roku nastąpiła secesja Karwin i Dąbrowy z Wielkiego Kacka.

Kapliczka Źródło Marii znajdująca się na Wielkim Kacku

W Wielkim Kacku można podziwiać także inne budynki pochodzące z wcześniejszych wieków, o charakterze świeckim, jak np. stare domy mieszkalne czy karczma.

Oprócz wymienionych zabytków, na terenie Wielkiego Kacku, nieopodal linii kolejowej Gdynia – Kościerzyna znajduje się kapliczka nazwana Źródło Marii, z której wybija potok o takiej samej nazwie.

Części Wielkiego Kacka[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza część Wielkiego Kacka, o charakterze wiejskim, znajduje się w okolicy torów kolejowych oraz potoku Źródło Marii. Zabudowę stanowią domki jednorodzinne i liczne gospodarstwa.

Część dzielnicy zbudowana po przyłączeniu Wielkiego Kacku do Gdyni położona jest na skarpie i znajdują się tam głównie bloki mieszkalne.

Za obwodnicą trójmiejską i częścią Lasów Oliwskich, patrząc od strony centrum dzielnicy, położona jest jej trzecia część – Kacze Buki. Znajdują się tam głównie pola i gospodarstwa oraz zakład przemysłowy Polifarb i zajezdnia autobusowa.

Administracyjnie do Wielkiego Kacka należy też Wysoka składająca się z trzech ulic położonych w otoczeniu gdańskiej dzielnicy Osowa, położonych pomiędzy ul. Kielnieńską (należącą do Gdańska), Centrum Handlowym Osowa a pętlą autobusową linii ZTM Gdańsk nr 179; częścią Wielkiego Kacka są też osady leśne: Gołębiewo, leżące przy granicy z Sopotem, oraz Tasza.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Ważnym kulturalnym obiektem na dzielnicy jest kawiarenka Przystań. Działa tu między innymi Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie w Gdyni – Klub Wielki Kack.

W kościele parafii św. Wawrzyńca prowadzone są nabożeństwa w języku kaszubskim[potrzebne źródło]: liturgia odbywa się w kościele parafii św. Wawrzyńca w każdą drugą niedzielę miesiąca o godz. 08.00, nabożeństwa drogi krzyżowej w jęz. kaszubskim odbywają się w każdy wtorek Wielkiego Postu, o godz. 18.30, nabożeństwa różańcowe w każdy wtorek października o godz. 18.30, a także nabożeństwa majowe przy kapliczce Źródło Marii w każdy wtorek maja o godz. 19.00. Tradycje i rodzimą kulturę podtrzymują liczne festyny odbywające się na dzielnicy:

  • 3 maja – Festyn przy Źródle Marii
  • 23 czerwca – Noc Świętojańska na Kaczych Bukach
  • 10 sierpnia – odpust parafialny św. Wawrzyńca
  • 15 sierpnia – Festyn przy Źródle Marii
  • początek września – Święto ziemniaka przy szkole nr 20[potrzebne źródło]

Harcerstwo[edytuj | edytuj kod]

11 NGDH "Sherwood" podczas cotygodniowej zbiórki. Gdynia, 2012.

Wielki Kack jest ważnym ośrodkiem działalności Niezależnego Kręgu Instruktorów Harcerskich "Leśna Szkółka" - na jego terenie mieści się siedziba organizacji i działa 7 jednostek harcerskich. Niektóre z nich, np. 20 NGDH "Alhambra" i 50 NGDH "Wrzosiwo", oficjalnie prowadzą działalność przy Zespole Szkół nr 13 lub Zespole Szkół nr 10 na Karwinach[1].

Nieprzerwanie od 1999 roku, przy SP nr 20, działa 11 NGDH "Sherwood". Zastępy starsze drużyny od kilku lat przeprowadzają z powodzeniem tzw. "Akcję Wiosenną" - zbiórkę makulatury[2], a ostatnio także akcję krwiodawstwa, wśród społeczności Wielkiego Kacka. Dotychczas udało się w ten sposób zebrać ponad 7 500 kilogramów makulatury, a także ponad 35,5 litra krwi[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy