Elżbietanki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elżbietanki
Dewiza: 'Przykazuję wam, abyście się wzajemnie miłowali’
Pełna nazwa

Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety

Nazwa łacińska

Congregatio Sororum a Sancta Elisabeth

Skrót zakonny

CSSE

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Założyciel
  • bł. Maria Merkert
  • Matylda Merkert
  • Franciszka Werner
  • Klara Wolff
  • Data założenia

    27 września 1842

    Data zatwierdzenia

    26 stycznia 1887
    przez Leona XIII

    Przełożony

    Maria Samuela Werbińska

    Strona internetowa

    Elżbietanki, Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety – żeńskie, rzymskokatolickie zgromadzenie zakonne powstałe 27 września 1842 z inicjatywy 4 młodych kobiet (Marii i Matyldy Merkert, Franciszki Werner i Klary Wolff – wszystkie należały do III Zakonu św. Franciszka), zdecydowanych służyć chorym i ubogim, o charakterze wspólnoty kontemplacyjno-czynnej, łączącej codzienną modlitwę z posługą człowiekowi, którego patronką jest od 1850 św. Elżbieta Węgierska.

    Historia[edytuj | edytuj kod]

    Współzałożycielka zgromadzenia elżbietanek – Klara Wolff
    Okno życia przy toruńskim klasztorze elżbietanek

    Zgromadzenie powstało ze względu na przemiany, jakie zachodziły w XIX wieku w wyniku natężającego się rozwoju gospodarki kapitalistycznej. Na Śląsku klęski żywiołowe oraz głód, które były główną przyczyną dość licznych epidemii tyfusu i cholery, przy niedostatecznej liczbie lekarzy, pielęgniarek i szpitali, pociągały za sobą wiele ofiar ludzkiego życia, zwłaszcza wśród ludzi najbiedniejszych[1].

    27 września 1842 roku swoją działalność rozpoczęło stowarzyszenie dla terenowej pielęgnacji chorych, które wkrótce przekształciło się w zgromadzenie zakonne. Powstało z inicjatywy siostry Klary Wolff z Prudnika, do której z czasem dołączyła Franciszka Werner oraz siostry Maria i Matylda Merkert z Nysy. Głównym celem zakonnic była bezinteresowna służba ludziom potrzebującym, bez względu na wiek, stan i wyznanie[1].

    W 1846 roku arcybiskup wysłał Klarę Wolff i Marię Merkert do Kongregacji Sióstr Miłosierdzia w Pradze, by mogły zapoznać się z życiem zakonnym i przyswoić wzorową metodę pielęgnowania chorych. Władze kościelne chciały połączyć nyską wspólnotę Elżbietanek z Boromeuszkami, ku sprzeciwie Klary i Marii, które twierdziły, że duchowość Boromeuszek różni się od duchowości założonego przez nie stowarzyszenia. Władze uniemożliwiały Klarze dalszą działalność w Nysie, przez co wyjechała do Bystrzycy Kłodzkiej, gdzie kontynuowała swój życiowy ideał, natomiast Franciszka i Maria pozostały w Nysie[1].

    Matylda i Franciszka od 1846 roku przebywały w Prudniku, gdzie pracowały w szpitalu. Wskutek zarażenia się tyfusem od podopiecznych – Matylda zmarła 8 maja w Prudniku[2].

    W 1849 roku dotychczasowe stowarzyszenie w Nysie zostało rozwiązane. Franciszka i Maria postanowiły pójść w ślady Klary. Zostały pozbawione środków utrzymania, a dawne mieszkanie nyskiej wspólnoty zajęły Boromeuszki. Zarząd miasta Nysy, uwzględniając prośby obywateli, stanął w obronie Elżbietanek i zezwolił im na rozwinięcie dawnej działalności. Maria i Franciszka obrały św. Elżbietę Węgierską za patronkę wspólnoty. 19 listopada 1850 ponownie rozpoczęły rozdzielanie ciepłych potraw i odzieży ubogim i chorym. Kierownictwo nad zgromadzeniem przejęła Maria, jako najstarsza[1].

    4 września 1859 książę biskup Heinrich Förster zatwierdził stowarzyszenie szarych sióstr św. Elżbiety. Matka Maria została pierwszą przełożoną generalną. 23 maja 1864 król Wilhelm I Hohenzollern nadał na wieczne czasy fundacji Matki Marii „Katolicki Zakład Dobroczynności pw. św. Elżbiety” prawa korporacyjne. W następnych latach powstało około 80 placówek z Domem Macierzystym w Nysie. Siostry opiekowały się osobami w podeszłym wieku. Działały m.in. w Nysie, Wrocławiu, Złotoryi, Prudniku i Jeleniej Górze[2]. 7 czerwca 1871 papież Pius IX udzielił Zgromadzeniu aprobaty[1].

    Maria sprawowała w Zgromadzeniu władzę przełożonej generalnej przez 13 lat (jej proces beatyfikacyjny, rozpoczęty w 1985 roku na szczeblu diecezjalnym zakończyła 30 września 2007 uroczysta beatyfikacja w Nysie). Pod koniec jej życia (zmarła w 1872 roku) wspólnota liczyła ponad 450 sióstr. Zabiegi kolejnych przełożonych generalnych: Franciszki Werner i Melchiory Klammt doprowadziły do ostatecznego zatwierdzenia Zgromadzenia 26 stycznia 1887 przez papieża Leona XIII[1].

    Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

    Zgromadzenie posiada liczne placówki misyjne m.in. w Boliwii, Brazylii, Czechach, Danii, Gruzji, Kazachstanie, Litwie, Paragwaju, Rosji, Ukrainie i w Ziemi Świętej.

    W 2006 roku zgromadzenie liczyło ok. 1000 sióstr pracujących w szpitalach jako pielęgniarki, w przedszkolach i szkołach jako katechetki, w parafiach jako zakrystianki i organistki oraz w kuriach biskupich. Siostry prowadzą też domy opieki, domy dziecka, zakłady wychowawcze i internaty.

    Zarząd generalny zgromadzenia[edytuj | edytuj kod]

    Zarząd generalny Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety[3]
    Funkcja Zakonnica
    Przełożona generalna s. Samuela Werbińska
    Wikaria generalna I s. Rafaela Fischbach
    Radne generalne II s. Paula Zaborowska
    III s. Weronika Tomczyk
    IV s. Patrycja Sobinek
    Sekretarka generalna s. Anna Barełkowska
    Ekonomka generalna s. Anna Hałabis

    Siedziba domu generalnego[edytuj | edytuj kod]

    Siedziba domu generalnego ulegała na przestrzeni lat działania zgromadzenia licznym zmianom. W 1974 roku została ona przeniesiona z Reinbeku do dwupiętrowego domu w Rzymie (via Nomentana 140)[3].

    Siedziba domu generalnego elżbietanek[3]
    Lp. Okres Kraj / Miejscowość
    1. 1865–1890 Związek Niemiecki Nysa
    2. 1890–1946 Wrocław
    3. 1946–1947
    1952–1974
    Niemcy Reinbek
    4. 1947–1948 Berlin
    5. 1948–1952 Georgenborn
    6. od 1974 Włochy Rzym

    Lista przełożonych generalnych[edytuj | edytuj kod]

    Współzałożycielka i pierwsza przełożona generalna elżbietanek bł. Maria Merkert
    Przełożone generalne elżbietanek[4]
    Lp. Okres Przełożona generalna
    1 1859-12-15 15 grudnia 1859(dts)1872-11-14 14 listopada 1872(dts) Bł. Maria Merkert
    2 1873-03-11 11 marca 1873(dts)1885-12-14 14 grudnia 1885(dts) Służebnica Boża Franciszka Werner
    3 1886-02-24 24 lutego 1886(dts)1908-03-29 29 marca 1908(dts) Melchiora Klammt
    4 1908-06-04 4 czerwca 1908(dts)1920-09-01T00:00:00.001 1 września 1920(dts) Lamberta Fleischer
    5 1920-09-01T00:00:00.001 1 września 1920(dts)1938-09-01T00:00:00.001 1 września 1938(dts) Mercedes Rother
    6 1938-09-01T00:00:00.001 1 września 1938(dts)1942-01-03 3 stycznia 1942(dts) Edelberta Hoffmann
    7 1942-08-19 19 sierpnia 1942(dts)1962-05-29 29 maja 1962(dts) Mathildis Kütner
    8 1962-05-29 29 maja 1962(dts)1974-11-14 14 listopada 1974(dts) Johanna Schneider
    9 1974-11-14 14 listopada 1974(dts)1986-11-04 4 listopada 1986(dts) Ignatia Hischer
    10 1986-11-04 4 listopada 1986(dts)2004-11-04 4 listopada 2004(dts) Margarita Wiśniewska
    11 od 2004-11-04 4 listopada 2004(dts) Samuela Werbińska

    Prowincje elżbietanek[edytuj | edytuj kod]

    W Polsce[edytuj | edytuj kod]

    • prowincja katowicka
    • prowincja nyska
    • prowincja poznańska
    • prowincja toruńska
    • prowincja warszawska
    • prowincja wrocławska

    Na świecie[edytuj | edytuj kod]

    • prowincja brazylijska
    • prowincja niemiecka
    • prowincja norweska
    • prowincja włoska

    Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

    Przypisy[edytuj | edytuj kod]

    1. a b c d e f Elżbietanki – Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online], selzbietanki.com [dostęp 2021-06-17].
    2. a b Założycielki, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety. Prowincja Warszawska [online], Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [dostęp 2021-06-17].
    3. a b c Generalat – Rzym, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online], selzbietanki.com [dostęp 2022-08-22] (pol. • wł.).
    4. Kalendarium, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online], selzbietanki.com [dostęp 2022-08-22].

    Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]