Al-Fatah

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Al-Fatah
Ilustracja
Lider Faruk al-Kaddumi
Data założenia 1958
Ideologia polityczna nacjonalizm
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Socjalistyczna
Strona internetowa

Al-Fatah (arab. فتح; odwrotny akronim od nazwy Harakat al-Tahrir al-Watani al-Filastini; arab. حركة التحرير الوطني الفلسطيني, dosłownie: „Palestyński Ruch Wyzwolenia Narodowego”[1]) – palestyńska organizacja polityczno-wojskowa.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Słowo Fatah jest odwrotnym akronimem pełnej nazwy grupy[1]. Składa się z trzech liter F – T – H, czyli Harakat al-Tahrir al-Watani al-Filastini (Palestyński Ruch Wyzwolenia Narodowego)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fedaini al-Fatahu w Bejrucie w 1979 roku

Został utworzony w 1958 roku[2] przez emigrantów palestyńskich w Kuwejcie[1]. Założycielami al-Fatah byli Jasir Arafat, Salah Chalaf (pseud. Abu Ijad) i Chalil al-Wazir (pseud. Abu Dżihad)[1]. Działalności al-Fatahu finansowana była z darowizn zwolenników[1][3]. Organem Fatah było pismo „Filistin al-Thawra” (Rewolucja Palestyńska)[4]. Zbrojnym ramieniem grupy była Al-Asifa (Burza) działająca od końca 1964 r.[4][1]. W 1963 roku rozwinęły się w grupie struktury typu komandoskiego. W 1964 roku partyzanci al-Fatahu przeprowadzili pierwszą akcję wojskową na obszarze Izraela[2]. Obozy partyzanckie al-Fatah znajdowały się w Libanie i Jordanii[5].

21 marca 1968 roku fedaini z Al-Asifa stoczyli bitwę z wojskami izraelskimi w Karameh. Bitwa zakończyła się sukcesem propagandowym Palestyńczyków. Pomimo izraelskiej przewagi fedainom udało się doprowadzić do wycofania się wojsk izraelskich z miejscowości. Zwycięstwo okupione zostało życiem połowy bojowników Al-Asifa[1]. Wydarzenia z Karameh przyczyniły się do objęcia przez Arafata urzędu przewodniczącego Organizacji Wyzwolenia Palestyny w 1969 roku[1]. Od tego momentu al-Fatah utrzymuje w OWP przewodnią pozycję[2]. W latach 1968-69 do Fatah przyłączyły się m.in. Awangarda Wyzwolenia Palestyny, Front Rewolucji Palestyńskiej i Święta Wojna[4].

We wrześniu 1970 roku al-Fatah wraz z innymi ugrupowaniami OWP wplątał się w wojnę z rządem jordańskim (Czarny Wrzesień)[6]. Siły OWP zostały rozbite przez jordańskie wojska i zmuszone do wycofania się do Libanu[6][3]. Na cześć tych wydarzeń sformowana została organizacja terrorystyczna Czarny Wrzesień[6], w której skład weszli członkowie al-Fatah[6].

W pierwszej połowie lat 70. sformowana została Brygada 17, elitarny oddział al-Fatah odpowiedzialny za operacje wywiadowcze i uderzeniowe[7].

W 1974 roku z grupy wyrzucony został ekstremistyczny Abu Nidal[8]. Polityk założył rozłamową Rewolucyjną Radę Fatah[8].

22 listopada 1974 roku Jasir Arafat wystąpił przed delegatami posiedzenia plenarnego Organizacji Narodów Zjednoczonych[9]. Zażądał likwidacji Izraela i utworzenia w jego miejsce ekumenicznego państwa Żydów, muzułmanów i chrześcijan[9]. Wkrótce po tym ONZ uznało prawo samostanowienia narodu palestyńskiego[9].

W styczniu 1976 roku al-Fatah włączył się w wojnę domową w Libanie, w której poparł libańską lewicę zrzeszoną w Libańskim Ruchu Narodowym[10].

W 1982 roku wojsko izraelskie zniszczyło struktury al-Fatahu w Libanie[6]. Odtąd przywódcy Fatahu przebywali w Tunisie[9].

Materiały propagandowe poświęcone męczennikowi al-Fatahu w Betlejem

W 1983 roku ugrupowanie opuściła frakcja radykalna, która sformowała Fatah al-Intifada[11].

Pod koniec lat 80. al-Fatah wyrzekł się terroryzmu[12]. Na początku lat 90. rozpoczęły się rozmowy pokojowe pomiędzy OWP a Izraelem[12]. OWP w rozmowach reprezentował Arafat[12]. W 1993 roku Arafat i Icchak Rabin wypracowali porozumienie, na mocy którego rok później utworzona została Autonomia Palestyńska. Al-Fatah zdominował struktury Autonomii[13][12].

W 1995 roku powstała zbrojna frakcja al-Fatah Tanzim (Organizacja)[14], a w 2000 roku Brygady Męczenników Al-Aksa[15].

Po śmierci Arafata w 2004 roku przewodniczącym al-Fatah został Faruk al-Kaddumi[2]. W wyborach prezydenckich w Autonomii Palestyńskiej w 2005 roku al-Fatah poparł Mahmuda Abbasa[2]. W wyborach parlamentarnych w styczniu 2006 roku utracił większość w parlamencie, lista al-Fatahu zdobyła wtedy 41,43% głosów. W 2007 roku organizacja utraciła wpływy w Strefie Gazy (na rzecz Hamasu)[16][2] ograniczając je do Zachodniego Brzegu[2].

Ideologia[edytuj | edytuj kod]

Głównym celem al-Fatah jest wyzwolenie Palestyny spod panowania Izraela[3]. Jest on ruchem świeckim[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Terroryzm s. 44-45
  2. a b c d e f g Fatah, Al- (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-09-14].
  3. a b c Fatah (pol.). portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2017-09-14].
  4. a b c Tomasiewicz 2000 ↓, s. 311.
  5. Terroryzm s. 47
  6. a b c d e Terroryzm s. 48
  7. Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 73-74
  8. a b Terroryzm s. 50
  9. a b c d Terroryzm s. 53
  10. Liban s. 130-131
  11. Fatah al-Intifada (ang.). trackingterrorism.org. [dostęp 2017-12-10].
  12. a b c d Terroryzm s. 54
  13. Organizacja Wyzwolenia Palestyny (pol.). portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2017-09-15].
  14. Fatah Tanzim (ang.). globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-14].
  15. Al-Aqṣā Martyrs Brigades (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-09-14].
  16. ELECTION FOR PALESTINIAN LEGISLATIVE COUNCIL (ang.). electionguide.org. [dostęp 2017-09-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]