Abu Nidal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Abu Nidal
أبو نضال
Data i miejsce urodzenia maj 1937
Jafa, Mandat Palestyny
Data i miejsce śmierci 16 sierpnia 2002
Bagdad, Irak
Narodowość Palestyńczyk
Alma Mater Uniwersytet Kairski

Abu Nidal (właśc. Hassan Sabri al Banna, pseudonim oznacza „Ojciec Walki”) (ur. 1937 w Jaffie, zm. 16 sierpnia 2002 w Bagdadzie) – terrorysta palestyński, przywódca organizacji Rewolucyjna Rada Fatah[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Jaffie w 1937 roku pod nazwiskiem Sabri al-Banna. Był dwunastym dzieckiem bogatego plantatora i jego ósmej żony. Dorastał wraz z 17 braćmi i ośmioma siostrami (jego ojciec miał 13 żon)[3] w luksusowej rezydencji z basenem i widokiem na morze. Rodzina przyszłego terrorysty utrzymywała się ze sprzedaży cytrusów do państw europejskich, głównie Niemiec i Wielkiej Brytanii[4]. Na przełomie lat 1944-45 trafił do Collège des Frères będącej francuską, chrześcijańską szkołą misyjną[5]. Po roku edukacji i śmierci ojca[6], naukę kontynuował w szkole islamskiej w Jerozolimie[1][2][7].

Walki, które wybuchły po podziale Palestyny w roku 1947, doprowadziły do przerwania dochodowego biznesu rodziny al-Banna[7]. O ile ojciec Nidala i jego rodzina miała dobre relacje z żydowskimi osadnikami w Jaffie, to wojna zmieniła zupełnie położenie rodziny, która musiała wyjechać do kontrolowanego przez Egipt obozu uchodźców al-Burajdż w Strefie Gazy[8]. Włości al-Banni zostały zajęte przez Izrael[5], a exodus Palestyńczyków ukształtował poglądy Nidala[1][2][9]. Następnie przeniósł się wraz z rodziną do Nablusu[3], gdzie ukończył liceum. Po ukończeniu szkoły średniej w 1955 roku wstąpił do nacjonalistycznej partii Baas[10]. Przez dwa lata studiował inżynierię na Uniwersytecie Kairskim, które opuścił bez zdobycia dyplomu. W 1960 roku wyprowadził się w celach zarobkowych do Arabii Saudyjskiej, gdzie pracował między innymi jako robotnik. Często wracał do Nablusu, gdzie odwiedzał matkę, także tam poznał swoją przyszłą żonę, która wraz z nim wyprowadziła się do Arabii Saudyjskiej. W 1962 roku para wzięła ślub. Owocem tego związku była trójka dzieci (syn i dwie córki)[11].

Na emigracji nawiązał kontakt z palestyńskimi nacjonalistami. Związał się z ruchem al-Fatah Jasira Arafata[12]. W Arabii Saudyjskiej uczestniczył w antyizraelskich manifestacjach, które wybuchły w 1967 roku po porażce Arabów w wojnie sześciodniowej. Udział w protestach poskutkował go wyrzuceniem z pracy i aresztowaniem. Po wypuszczeniu został deportowany[1][2][10]. Wraz z rodziną przeniósł się do Nablusu, a następnie do Ammanu w Jordanii. Założył kompanię handlową „Impex“. Jednocześnie kontynuował działalność polityczną i przyjął pseudonim „Abu Nidal”, czyli „Ojciec Walki”. W wojnie między rządem jordańskim a palestyńskimi grupami zbrojnymi (Czarny Wrzesień) nie odegrał roli wojskowej[13], jego firma posłużyła al-Fatah jako miejsce spotkań działaczy i transferów finansowych grupy[14]. Działalność handlowa uczyniła go nie tylko bogatym, ale wpłynęła również na jego wpływy w al-Fatah. Abu Ijad przyznał mu stanowiska przedstawiciela partii w sudańskim Chartumie[15], a następnie Iraku[1][2].

Po klęsce Palestyńczyków w konflikcie z Jordanią publicznie krytykował kierownictwo Organizacji Wyzwolenia Palestyny. Swoje radykalne poglądy głosił poprzez radio „Głos Palestyny” z siedzibą w Iraku[15]. Podczas Trzeciego Kongresu al-Fatahu w Damaszku w 1971 roku poparł Abu Daouda wzywającego do większej demokracji w ramach partii i zemsty na rządzie Jordanii[16]. Gdy w lutym 1973 roku Daoud został zatrzymany przez jordańskie władze za próbę zamachu na tamtejszego monarchę, Nidal zorganizował pierwszą operację o terrorystycznym charakterze. Operacji nadał kryptonim „Al-Iqab”, czyli „Kara”. W ramach operacji terroryści związani z Nidalem dokonali ataku na saudyjską ambasadę w Paryżu oraz uprowadzili należący do Kuwejtu samolot. Zastraszony rząd Kuwejtu zgodził się na żądania porywaczy i wykupił od Jordańczyków wypuszczenie Daouda na wolność[17]. Akcje Nidala odbyły się bez konsultacji i bez zgody Fatahu[18]. Przywódcy OWP zarzucili Nidalowi, że poprzez swoje działania szkodzi ruchowi oraz realizuje interes irackiego rządu (Nidal rezydował wówczas w Iraku)[19]. W grudniu 1973 roku członkowie jego grupy zniszczyli samolot linii Pan American World Airways. W zamachu zginęły 32 osoby. Za drastyczne środki działania Nidal został zaocznie skazany przez OWP na karę śmierci[2].

 Osobny artykuł: Organizacja Abu Nidala.

Zamachy przeprowadzone przez Nidala doprowadziły w lipcu 1974 roku do wydalenia go z al-Fatah (na żądanie Arafata)[20]. Jeszcze w październiku tego samego roku Nidal utworzył odrębną od al-Fatahu organizację, która przyjęła nazwę Fatah-Rada Rewolucyjna[21]. Jedną z pierwszych akcji Rady Rewolucyjnej był zamach na samolot Trans World Airlines lecący z Izraela do Grecji (88 ofiar śmiertelnych)[2]. Większość akcji Nidala polegała na atakach na cele izraelskie i na zachodnich dyplomatów. Ponadto Rada Rewolucyjna przyjęła formę organizacji świadczącej usługi terrorystyczne zewnętrznym mocodawcom[2]. Otrzymując wsparcie finansowe i zaopatrzeniowe od rządu Iraku[22], Abu Nidal zorganizował ataki na dyplomatów i obiekty w Syrii (pozostającej w sporze z Irakiem)[2].

W 1982 roku zmuszony do opuszczenia Iraku gdzie groziło mu aresztowanie. Toczący wówczas wojnę z Iranem reżim partii Baas nawiązał bliższe relacje z Zachodem. Schronienie znalazł w Syrii. Odtąd Rada Rewolucyjna uznała tamtejszy rząd za sojusznika w walce z Izraelem. Odtąd Nidal skupił się głównie na eliminacji dyplomatów jordańskich, gdyż obawiano się że rząd tego kraju zawrze z Izraelem odrębny pokój[2]. 3 czerwca 1982 roku na jego zlecenie zabito ambasadora Izraela w Londynie Szlomo Argowa. Zamach stał się dla Izraela pretekstem, by trzy dni później w odwecie wkroczyć do Libanu, rozpoczynając tym samym wojnę libańską[23][24]. W grudniu 1985 roku terroryści ostrzelali biura izraelskich linii lotniczych w Rzymie i Wiedniu (torpedując przy tym porozumienie OWP z rządami Włoch i Austrii). Równocześnie zwalczał umiarkowanych działaczy palestyńskich. W 1983 roku z rąk jego ludzi zginął palestyński aktywista Issam Sartawi[2]. Taka działalność zdaniem analityków bardziej szkodziła aniżeli pomagała sprawie palestyńskiej. Stąd też jego biograf Patrick Seale, wysnuł wnioski o tym jakoby terrorysta miał być agentem Mosadu lub narzędziem w ręku polityków izraelskich, chcących storpedować porozumienie z OWP i zdziesiątkować elitę organizacji[2].

Grupa zebrała duży potencjał finansowy, pobierając od państw arabskich swoisty okup. Nidal prowadził również handel bronią, który okazał się szczególnie owocny w trakcie wojny iracko-irańskiej (broń sprzedawał obu stronom). Nielegalna działalność palestyńskiego terrorysty przyniosła mu majątek szacowany na około 400 milionów dolarów[2][23][25]. Działalność Nidala umożliwiły nie tylko kraje arabskie. Blok wschodni, a przede wszystkim Rumunia, Węgry i Polska oferowały schronienie Nidalowi i członkom jego grupy oraz handlowały z nimi bronią. W Warszawie znajdowała się siedziba firmy SAS Foreign Trade and Investment Company należąca do Nidala. Zlikwidowano ją w 1987 roku na żądanie Stanów Zjednoczonych[23][26].

W 1986 roku po tym, gdy Syria złagodziła relacje z Zachodem, przeniósł się do Libii. W 1987 roku odmówił włączenia się do pierwszej intifady. Spowodowało to rozłam w szeregach Rady Rewolucyjnej. W obozach grupy w Libanie doszło do otwartego buntu przeciwko jego przywództwu. Przeciwnicy „Ojca Walki” domagali się włączenia Rady Rewolucyjnej do OWP, udziału w intifadzie i zaprzestania międzynarodowego terroryzmu. Próba wewnętrznego puczu została stłumiona na rozkaz Nidala[2]. W 1991 roku prawdopodobnie zlecił zabójstwa umiarkowanych przywódców OWP - Abu Ijada oraz Abu Hola[2][27]. Zamierzał też zlikwidować samego Arafata, spisek został jednak wykryty[2]. Libię opuścił w 1994 roku. W tym samym roku zrezygnował z działalności terrorystycznej. Przeniósł się do Egiptu. Tam pracował jako doradca przy zwalczaniu islamskich ekstremistów[2]. Ostatnie lata życia spędził w Bagdadzie, gdzie dostał się nielegalnie pod fałszywym paszportem. 19 sierpnia 2002 roku zginął w niewyjaśnionych okolicznościach w swoim mieszkaniu podczas próby aresztowania. Nie jest jasne, czy popełnił samobójstwo, czy został zabity przez służby specjalne. Po śmierci Nidala wicepremier Iraku Tarik Aziz ogłosił, że Nidal nawiązał kontakty w Kuwejcie i Arabii Saudyjskiej, szykując spisek mający na celu obalenie irackiego rządu[2][23].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Legenda palestyńskiego terroryzmu Abu Nidal nie żyje (pol.). http://wyborcza.pl.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Komu służył Abu Nidal? (pol.). http://www.tygodnikprzeglad.pl/.
  3. a b Melman 1987, s. 46.
  4. Melman 1987, s. 45.
  5. a b Melman 1987, s. 47.
  6. Seale 1992, s. 58.
  7. a b Melman 1987, s. 48.
  8. Melman 1987, s. 49.
  9. Melman 1987, s. 49; Seale 1992, s. 59.
  10. a b Hudson 1999, s. 100.
  11. Melman 1987, s. 51.
  12. Melman 1986, s. 52.
  13. Melman 1987, s. 513; Seale 1992, s. 70.
  14. Seale 1992, s. 69.
  15. a b Seale 1992, s. 78.
  16. Seale 1992, s. 85–87.
  17. Seale 1992, s. 91.
  18. Melman 1987, s. 69.
  19. Seale 1992, s. 92.
  20. Melman 1987, s. 70; Seale 1992, s. 97–98.
  21. Seale 1992, s. 99.
  22. Seale 1992, s. 100.
  23. a b c d Sabri al-Banna (Abu Nidal).
  24. Seale 1992, s. 223–224.
  25. Stephen E. Atkins, Encyclopedia of modern worldwide extremists and extremist groups, s. 157–158, Westport, CT: Greenwood Publishing Group, 2004. ​ISBN 0-313-32485-9​.
  26. Abu Nidal Is Reportedly Placed Under House Arrest by Libyans. New York Times, 1989-11-28.
  27. Seale 1992, s. 32, 34, 312.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Yossi Melman, The Master Terrorist: The True Story Behind Abu Nidal, Sidgwick & Jackson, 1987.
  • Patrick Seale, Abu Nidal: A Gun for Hire, Hutchinson, 1992.