Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Pomorskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Pomorskiej
Rok założenia 1953
Pochodzenie  Polska, Bydgoszcz
Gatunek muzyka poważna
Powiązania Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy
Strona internetowa
Sala koncertowa Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Pomorskiejorkiestra symfoniczna działająca przy Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy, założona w 1953 roku, kontynuatorka Miejskiej Orkiestry Symfonicznej (1936–1939, 1945-1946) i Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej (1946-1952) w Bydgoszczy.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W skład orkiestry wchodzi blisko 100 osób. Szefem orkiestry i głównym dyrygentem jest Tadeusz Wojciechowski, a drugim dyrygentem – Eugene Tzigane. Członkowie orkiestry dysponują takimi instrumentami jak: skrzypce, altówki, wiolonczele, kontrabasy, flety, oboje, klarnety, fagoty, rogi, trąbki, puzony, tuby, fortepian, harfy oraz perkusja[1].

Orkiestra Symfoniczna oprócz koncertów w siedzibie Filharmonii Pomorskiej, jest zapraszana na wiele koncertów poza Bydgoszczą, także za granicę, a także posiada w swoim dorobku kilkadziesiąt nagrań płyt CD (Polskie Nagrania „Muza” oraz zagraniczne firmy fonograficzne). Przygotowywała także wiele koncertów z udziałem zaproszonych dyrygentów (m.in. Jerzy Katlewicz, Kazimierz Kord, Jan Krenz, Jerzy Maksymiuk) oraz dyrygujących kompozytorów (m.in. Krzysztof Penderecki, Witold Lutosławski). Ma w swoim dorobku także wiele prawykonań utworów polskich kompozytorów (Florian Dąbrowski Konrad Pałubicki, Jan Michał Wieczorek, Romuald Twardowski, Bolesław Woytowicz, Roman Palester, Tadeusz Machl, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki i inni), którzy nierzadko dedykowali specjalne utwory muzykom np. z okazji jubileuszy lub festiwali[2].

Zespół wielokrotnie gościł na krajowych i zagranicznych festiwalach muzycznych (Wratislavia Cantans, Warszawska Jesień, Poznańska Wiosna Muzyczna, Berliner Festwochen, International Summer Festiwal Ljubljana, Schweriner Musiktage, Frankfurter Festtage der Musik i wiele innych), występował z okazji różnych uroczystości państwowych i kulturalnych w Polsce i niemal na wszystkich kontynentach[1]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza orkiestra symfoniczna powstała w Bydgoszczy 28 kwietnia 1936 roku z inicjatywy grupy miłośników muzyki[3]. Jednak dopiero kiedy dyrygentem został Alfons Rezler, profesor Miejskiego Konserwatorium Muzycznego, a dyrektorem Leonard Piątkiewicz, orkiestra przystąpiła do systematycznych prób[4]. W marcu 1938 r. mecenat nad orkiestrą objęło Bydgoskie Towarzystwo Muzyczne. Orkiestra ta, złożona głównie z muzyków zawodowych organizowała w 1938 r. i 1939 r. systematyczne koncerty publiczne[5]. Dalszy rozwój zespołu przerwała okupacja niemiecka. W kampanii wrześniowej zginął dyrygent Alfons Rezler.

W 1946 r. w związku z obchodami 600-lecia lokacji miasta Bydgoszczy reaktywowano Miejską Orkiestrę Symfoniczną, która w nawiązaniu do okresu przedwojennego nosiła nazwę Orkiestry Symfonicznej Towarzystwa Muzycznego w Bydgoszczy. Jej organizatorami byli: Arnold Rezler (brat Alfonsa Rezlera), Jerzy Jasieński, Felicja Krysiewicz i prezes Towarzystwa Witold Miller[4]. Dała ona swój pierwszy koncert 12 maja 1946 roku.

W latach 1946–1949 podstawy materialne i organizacyjno-prawne stwarzało orkiestrze Bydgoskie Towarzystwo Muzyczne przy niewielkim udziale władz miejskich i administracyjnych[5]. Utworzony dzięki Towarzystwu w 1947 r. Społeczny Komitet Przyjaciół Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej wspomagał bydgoskich symfoników do czasu upaństwowienia orkiestry[6]. W tym okresie orkiestra przyjęła nazwę Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej Towarzystwa Muzycznego w Bydgoszczy. Jej dyrektorem artystycznym został Arnold Rezler, a dyrektorem administracyjnym Jerzy Jasieński.

Pierwszy inauguracyjny koncert Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej odbył się 26 października 1946 r. w sali Pomorskiego Domu Sztuki. Publiczne koncerty odbywały się cztery razy w miesiącu, a poza tym w zakładach pracy, szkołach i świetlicach Bydgoszczy oraz miast powiatowych województwa bydgoskiego. Prowadzono również poranki symfoniczne, a przed koncertami wygłaszano prelekcje. Z każdym rokiem zwiększała się ilość koncertów, a repertuar stawał się coraz ambitniejszy. W 1948 r. Pomorska Orkiestra Symfoniczna zorganizowała 42 koncerty łącznie z porankami symfonicznymi i akademiami. Aby zabezpieczyć wysoki poziom koncertów, utworzono przy zarządzie Radę Artystyczną w składzie: Konrad Pałubicki, Florian Dąbrowski, Mieczysław Tomaszewski oraz Arnold Rezler. Z jej inicjatywy wystąpiło w tym czasie w Bydgoszczy szereg wybitnych dyrygentów i solistów krajowych i zagranicznych (Stanisław Szpinalski, Zbigniew Drzewiecki, Regina Smendzianka, Kazimierz Wiłkomirski, Wanda Wiłkomirska i inni)[5]. Orkiestrą dyrygowali m.in. Witold Rowicki i Bohdan Wodiczko[6].

Począwszy od 1949 r. nastąpił kolejny etap działalności orkiestry. Dyrektor Jerzy Jasieński przeniósł się do Warszawy, a Arnold Rezler z częścią muzyków skupił się na działalności Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Bydgoszczy, występującej na falach Pomorskiej Rozgłośni Polskiego Radia. Po jego odejściu dyrektorem i kierownikiem artystycznym orkiestry liczącej 51 muzyków został Mieczysław Tomaszewski. W 1949 r. zorganizowano trzy cykle koncertów, związanych z muzyką Fryderyka Chopina (setna rocznica śmierci kompozytora) oraz prezentowano koncerty z cyklu „Muzyka dla wszystkich” w 26 miastach województwa bydgoskiego. W repertuarze orkiestry znajdowały się utwory kompozytorów polskich i obcych różnych epok (od baroku po współczesność). Konsekwencją osiągnięć artystycznych była inicjatywa organizowania w Bydgoszczy Festiwalu Muzyki Polskiej. Festiwal ten zainaugurowany w 1951 r., zapisał się trwałe w środowisku muzycznym nie tylko Bydgoszczy, lecz również całego kraju[5].

Podstawy materialne orkiestry zostały od 1949 r. zagwarantowane przez subwencje Ministra Ministerstwa Kultury i Sztuki przekazywane Towarzystwu Muzycznemu. Jednakże cały czas trwały starania o upaństwowienie orkiestry[4]. W listopadzie 1950 r. entuzjasta muzyki, młody asystent UMK Andrzej Szwalbe zawiązał Komitet Przyjaciół Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej, który wkrótce zrzeszał 2 tysiące członków[3].

1 września 1951 r. Andrzej Szwalbe objął stanowisko dyrektora Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej. W wyniku m.in. jego starań 1 stycznia 1953 r. zarządzeniem Ministra Kultury zespoły muzyków bydgoskich zostały zrzeszone w Państwową Filharmonię Pomorską. Od tej chwili Andrzej Szwalbe rozpoczął starania o budowę gmachu filharmonii, zaś kierownictwo artystyczne przeszło w ręce innych osób. Funkcję dyrygenta sprawowali m.in. Edward Bury, Jerzy Procner, Olgierd Straszyński, Tadeusz Wilczak, Roman Mackiewicz, Zdzisław Wendyński, Robert Satanowski[3]. Inauguracyjny koncert orkiestry symfonicznej Państwowej Filharmonii Pomorskiej odbył się 9 stycznia 1953 r. w sali Teatru Ziemi Pomorskiej w Bydgoszczy[7]. W 1952 r. doszło do zawiązania trwałej współpracy między orkiestrą i chórem „Arion”. „Arion” wykonywał muzykę symfoniczno-oratoryjną, fragmenty oper i inne formy wokalno-instrumentalne[6].

We wrześniu 1955 r. orkiestra Państwowej Filharmonii Pomorskiej, licząca 65 muzyków, została zasilona muzykami z rozwiązanej Orkiestry Polskiego Radia w Bydgoszczy, dotąd kierowanej przez Arnolda Rezlera. W tym samym roku nazwa instytucji uległa zmianie na Filharmonia Pomorska im. Ignacego Paderewskiego[6]. W wyniku starań dyrekcji filharmonii angażowano stopniowo utalentowanych absolwentów wyższych szkół muzycznych, dając im dobre warunki bytowe (mieszkania). W 1971 r. zespół liczył przeszło 100 osób. Wielu muzyków z orkiestry podjęło pracę w szkołach muzycznych Bydgoszczy i Torunia, przygotowując swoich następców przy pulpitach w różnych grupach instrumentów smyczkowych, dętych, perkusji itp.[7]

15 listopada 1958 r. orkiestra zaprezentowała pierwszy koncert w nowo powstałym gmachu Filharmonii Pomorskiej. Poprowadził go Zbigniew Chwedczuk, kierownik artystyczny w latach 1958–1968. Kolejnymi dyrygentami Orkiestry Filharmonii byli: Witold Krzemieński (1968-1974), Antoni Wit (1974-1977), Renard Czajkowski, Tomasz Bugaj, Mieczysław Nowakowski, Jerzy Salwarowski, Michael Zilm, Roman Kofman, Marek Pijarowski. Od 2002 r. dyrygentem jest Tadeusz Wojciechowski, a od sezonu 2010/2011 gościnnym dyrygentem został Eugene Tzigane[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c http://www.filharmonia.bydgoszcz.pl/filharmonia/zespoly/osfp/notka.html dostęp 2012-01-24.
  2. Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, s. 469–471.
  3. a b c Łukaszek Ewa: 35 lat Filharmonii Pomorskiej. [w.] Kalendarz Bydgoski 1984.
  4. a b c Przecherko Tadeusz. Osiemdziesiąt lat minęło... [w.] Kalendarz Bydgoski 2003.
  5. a b c d Denisuk Andrzej: Z działalności Towarzystwa Muzycznego w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska X.
  6. a b c d Sucharska Anna: Kultura w Bydgoszczy w latach 1945–1980. [w.] Bydgoszcz wczoraj i dziś 1945-1980. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988.
  7. a b Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, s. 420–421.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Denisuk Andrzej: Z działalności Towarzystwa Muzycznego w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska X
  • Łukaszek Ewa: 35 lat Filharmonii Pomorskiej. [w.] Kalendarz Bydgoski 1984
  • Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, s. 420–421
  • Przecherko Tadeusz. Osiemdziesiąt lat minęło... [w.] Kalendarz Bydgoski 2003
  • Sucharska Anna: Kultura w Bydgoszczy w latach 1945–1980. [w.] Bydgoszcz wczoraj i dziś 1945-1980. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988
  • Notka internetowa