Mieczysław Tomaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mieczysław Tomaszewski
Mieczysław Tomaszewski
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 17 listopada 1921
Poznań
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 2019
Kraków
profesor
Specjalność: edytorstwo muzyczne, muzykologia, teoria muzyki
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 25 maja 1984
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Habilitacja 19 kwietnia 1999 – historia (specjalność: muzykologia)
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Profesura 1989
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Mieczysław Aleksander Tomaszewski (ur. 17 listopada 1921 w Poznaniu[1] zm. 14 stycznia 2019 w Krakowie[2]) – polski muzykolog, teoretyk, estetyk muzyki, współorganizator życia muzycznego w Bydgoszczy po II wojnie światowej (1946–1952), profesor i doktor honoris causa Akademii Muzycznej w Krakowie, Honorowy Obywatel Krakowa. Kawaler Orderu Orła Białego.

Znawca muzyki romantycznej, autor prac poświęconych Fryderykowi Chopinowi, pieśni romantycznej i dwudziestowiecznym kompozytorom polskim, głównie Krzysztofowi Pendereckiemu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 17 listopada 1921 r. w Poznaniu w rodzinie Jana Tomaszewskiego (1876–1963) i Łucji z Czarneckich (1892–1971)[1]. W wieku 11 lat zaczął uczyć się muzyki w Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu, potem w Prywatnej Szkole Muzycznej im. M. Karłowicza u prof. Janiny Illasiewicz-Stojałowskiej, uczennicy I. Friedmana[3]. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu.

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego. Otrzymał przydział do jednostki w Brześciu nad Bugiem. Po kampanii wrześniowej został internowany i wywieziony do obozu, skąd udało mu się zbiec. W latach 1939–1944 był pracownikiem leśnym i rolnym w okolicach Wrześni. Organizował tajne wieczory muzyczno-literackie. Po wyzwoleniu, od kwietnia do grudnia 1945 r., pracował jako referent muzyczny w starostwie powiatowym we Wrześni. Był inspiratorem i organizatorem tamtejszego życia muzycznego.

Okres bydgoski[edytuj | edytuj kod]

Od stycznia 1946 r. za sprawą Mariana Turwida znalazł się w Bydgoszczy, gdzie podjął pracę jako referent muzyczny i teatralny w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim. Sprawy, które mu powierzono, początkowo nie dotyczyły życia muzycznego (te znajdowały się w gestii Jerzego Jasieńskiego, potem Konrada Pałubickiego), lecz teatru. W latach 1946–1948 studiował filologię polską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W krótkim czasie został sekretarzem Adama Grzymały-Siedleckiego. Prowadził cykl wykładów w Studium Dramatycznym, które w latach powojennych było szkołą teatralną, działającą w powiązaniu z Teatrem Ziemi Pomorskiej. W 1946 r. został sekretarzem powstałego w 1945 r. Klubu Literacko-Artystycznego przy Związku Literatów Polskich w Bydgoszczy. Klub ten miał zadania upowszechnieniowe, m.in. organizację tzw. „Śród Literackich”. Udzielał się również w redakcji miesięcznika kulturalno-artystycznego „Arkona”. Jego kontaktom ze środowiskiem plastyków pomorskich sprzyjały wykłady poświęcone muzyce prowadzone w latach 1946–1949 w Liceum Technik Plastycznych utworzonym przez Mariana Turwida. Po zamknięciu „Arkony” w 1948 r. powierzono mu organizację Roku Chopinowskiego na Pomorzu i Kujawach (1949). Odbyło się wówczas 250 koncertów symfonicznych i kameralnych na terenie województwa pomorskiego, z udziałem takich artystów jak: Stanisław Szpinalski, Henryk Sztompka, Zbigniew Drzewiecki, Bolesław Woytowicz, Halina Czerny-Stefańska, Władysław Kędra. Koncertom towarzyszyły odczyty i prelekcje wygłaszane m.in. przez Jarosława Iwaszkiewicza, K. Stromengera, Zygmunta Mycielskiego i jego samego.

W 1949 r., po rozdzieleniu dwóch dotychczas istniejących w Bydgoszczy orkiestr symfonicznych: radiowej i miejskiej pod egidą Towarzystwa Muzycznego, powierzono mu dyrekcję naczelną Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej.

Okres krakowski[edytuj | edytuj kod]

W 1952 r. opuścił Bydgoszcz (Pomorską Orkiestrę Symfoniczną przejął Andrzej Szwalbe) i udał się do Krakowa, gdzie rozpoczął pracę w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. W 1954 r. został jego redaktorem naczelnym, a w latach 1965–1988 był jego dyrektorem. W latach 1954–1959 studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1959 r. został wykładowcą (od 1971 jako docent, od 1989 – profesor) Akademii Muzycznej w Krakowie. Kierował Katedrą Edytorstwa Muzycznego (1968–1996) oraz Zespołem Analizy i Interpretacji Muzyki (1976–1986), które powołał do życia. W 1996 r. został kierownikiem Katedry Teorii i Interpretacji Dzieła Muzycznego. W latach 1960–1966 wykładał także teorię i estetykę muzyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1982–1985 był członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Został członkiem Polskiej Akademii Nauk[4] i Polskiej Akademii Umiejętności[5]. W 1984 r. obronił dysertację doktorską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a w 1999 r. uzyskał tamże habilitację[4].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Znalazł się na kartach „Dzienników 1951–1957” Marii Dąbrowskiej, polskiej pisarki (1988). W 2001 Akademia Muzyczna w Krakowie wydała „Studia dedykowane prof. Mieczysławowi Tomaszewskiemu w osiemdziesięciolecie urodzin”, w przeszło 900-stronicowej publikacji pt. „Muzyka w kontekście kultury”.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Kompozytorzy polscy o Fryderyku Chopinie. Antologia, Kraków 1959, wyd. nowe uzupełnione PWM–Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Kraków–Warszawa 2017
  • Chopin. Diariusz par image, Kraków–Warszawa 1990
  • Fryderyk Chopin. Życie twórcy, Leksykon multimedialny (CD-ROM), Neurosoft Sp. z oo., Kraków 1995; wersja nowa Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Warszawa 2015
  • Muzyka Chopina na nowo odczytana, Kraków 1996
  • Studia nad pieśnią romantyczną. Od wyznania do wołania, Akademia Muzyczna, Kraków 1997
  • Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans, Poznań 1998; 2. wyd. (uzupełnione) Kraków 2005; skrócona wersja niemiecka: Frederic Chopin und seine Zeit. Laaber 1999
  • Nad pieśniami Karola Szymanowskiego. Cztery studia, Akademia Muzyczna, Kraków 1998
  • Interpretacja integralna dzieła muzycznego. Rekonesans, Akademia Muzyczna, Kraków 2000
  • Chopin i George Sand. Miłość nie od pierwszego spojrzenia, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003; wyd. nowe poprawione Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Warszawa 2018
  • Muzyka w dialogu ze słowem, Akademia Muzyczna, Kraków 2003
  • Krzysztof Penderecki and His Music. Four Essays, Akademia Muzyczna, Kraków 2003
  • O muzyce polskiej w perspektywie intertekstualnej. Studia i szkice, Akademia Muzyczna, Kraków 2005
  • Penderecki. Bunt i wyzwolenie. Rozpętanie żywiołów, PWM, Kraków 2008
  • Penderecki. Odzyskiwanie raju, PWM, Kraków 2009
  • Chopin 2. Uchwycić nieuchwytne, PWM–Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Kraków–Warszawa 2016

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

1 kwietnia 1945 r. w Kórniku koło Poznania ożenił się z Wandą Milewską herbu Ślepowron (ur. 1922)[1]. Mieli pięcioro dzieci[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Marek Jerzy Minakowski: Mieczysław Aleksander Tomaszewski (pol.). W: Wielka Genealogia Minakowskiego [on-line]. sejm-wielki.pl, 2017-04-29. [dostęp 2017-04-29].
  2. Prof. Mieczysław Tomaszewski nie żyje, PolskieRadio.pl [dostęp 2019-01-14].
  3. późniejszej nauczycielki Adama Harasiewicza i Wojciecha Kilara
  4. a b prof. dr hab. Mieczysław Aleksander Tomaszewski (pol.). Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. [dostęp 2017-04-29].
  5. Członkowie PAU (pol.). pau.krakow.pl. [dostęp 2017-04-29].
  6. Prezydent wręczył Ordery Orła Białego. prezydent.pl, 2017-05-03. [dostęp 2017-05-03].
  7. M.P. z 2005 r. nr 78, poz. 1099
  8. a b c d Koryfeusz Muzyki Polskiej: nagroda honorowa – prof. Mieczysław Tomaszewski. koryfeusz.org.pl. [dostęp 2017-07-15].
  9. M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1078
  10. Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2017-07-15].
  11. Uroczyste zamknięcie Roku Chopinowskiego. mkidn.gov.pl, 2011-03-01. [dostęp 2012-11-26].
  12. http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/111736,druk.html
  13. Akademia Muzyczna || Mieczysław Tomaszewski (2016), amuz.wroc.pl [dostęp 2018-09-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]