Pałac Kazimierzowski w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Kazimierzowski
Obiekt zabytkowy nr rej. 243/1 z 1 lipca 1965
Pałac Kazimierzowski
Pałac Kazimierzowski
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres Krakowskie Przedmieście 26/28
Architekt Giovanni Trevano
Rozpoczęcie budowy 1637
Ukończenie budowy 1641
Zniszczono 1656, 1695, 1944
Odbudowano 1660, 1737-1739, 1954
Pierwszy właściciel Władysław IV Waza
Kolejni właściciele Jan II Kazimierz Waza, Aleksander Józef Sułkowski, Stanisław August Poniatowski
Obecny właściciel Uniwersytet Warszawski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Kazimierzowski
Pałac Kazimierzowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Kazimierzowski
Pałac Kazimierzowski
Ziemia 52°14′25,51″N 21°01′10,02″E/52,240419 21,019450
Villa Regia, fragment panoramy Warszawy Dahlbergha z 1656
Pałac Sułkowskich około 1720 r. – fasada główna
Zygmunt Vogel, Pałac Kadetów, 1785
Pałac przed 1939

Pałac Kazimierzowski – pałac w Warszawie przy Krakowskim Przedmieściu 26/28, w dzielnicy Śródmieście przy historycznym Trakcie Królewskim. Zbudowany w latach 1637–1641, w latach 1765–1794 siedziba Szkoły Rycerskiej (właśc. Akademia Szlacheckiego Korpusu Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej), od 1824 roku siedziba Uniwersytetu Warszawskiego.

Historia[edytuj]

Pałac, obecnie noszący nazwę Kazimierzowski, wzniesiony został w latach 1637–1641 jako pałac letni Villa Regia, według projektu włoskiego architekta, Giovanniego Trevano, w stylu wczesnego baroku dla króla Władysława IV[1]. Był to budynek prywatny rodziny Wazów, znajdujący się poza ówczesnymi granicami miasta. Od strony zachodniej i wschodniej znajdowały się loggie widokowe. Od strony Wisły widok rozciągał się na położony u podnóża ogród oraz równinę za rzeką. W narożach zbudowano cztery dekoracyjne wieżyczki.

Po śmierci króla Władysława IV pałac został przebudowany przez Jana Kazimierza w roku 1652, ale w 1656 roku został zniszczony przez wojska szwedzkie w czasie ich najazdu na Polskę. W 1660 roku pałac został odbudowany w nowej formie według projektu Izydora Affaita starszego lub Tytusa Burattiniego. Nazwany został pałacem Kazimierzowskim na cześć fundatora, króla Jana Kazimierza[2], dla którego pałac ten stał się ulubioną siedzibą. Opuszczony po abdykacji króla w 1668 roku, stał się później własnością żony palatyna reńskiego, Anny Gonzagi de Clèves-Nevers (starszej siostry żony króla), a potem króla Jana III Sobieskiego. W 1695 roku budynek został całkowicie zniszczony przez pożar.

Od około 1724 roku własność króla Augusta II Mocnego. W tym okresie powstała brama wjazdowa od strony ul. Krakowskie Przedmieście, a na dziedzińcu osiem budynków koszarowych poprzecznie do fasady pałacu. W 1735 roku stał się własnoścą hrabiego Aleksandra Sułkowskiego. Powstały tam cegielnia, fabryka pieców i browar, a w latach 1737–1739 przebudował on pałac prawdopodobnie według projektu Jana Zygmunta Deybla i Joachima Daniela Jaucha.

W roku 1765 lub 1766 nowym właścicielem został Stanisław August Poniatowski, który ulokował tu Korpus Kadetów Szkoły Rycerskiej, po przebudowie wnętrz przez Dominika Merliniego. Po upadku insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku szkoła ta została zlikwidowana.

W 1814 roku pożar zniszczył saskie budynki koszar przez pałacem i w 1816 roku na ich miejscu powstały początkowo dwa boczne pawilony projektu Jakuba Kubickiego. W tym też roku pałac stał się siedzibą Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie od 1817 do 1831 roku mieściło się w nim Liceum Warszawskie. W latach 1818–1822 nastąpiła rozbudowa o dwa równoległe do Krakowskiego Przedmieścia pawilony projektu Michała Kado.

W 1824 roku pałac został gruntownie przebudowany w stylu klasycystycznym według projektu prawdopodobnie Hilarego Szpilowskiego i Wacława Ritschela. W tym czasie powstały kolejne dwa pawilony przy samym budynku pałacu – północny i południowy. Następnie w latach 1840–1841 kolejny pawilon projektu Antonia Corazziego, pierwotnie przeznaczony na siedzibę gimnazjum realnego, później Szkoły Głównej. Około roku 1863 przebudowano pawilony według projektów Antoniego Sulimowskiego.

W latach 1891–1894 na dziedzińcu pałacu, pomiędzy bramą od strony Krakowskiego Przedmieścia a korpusem pałacu, powstał gmach Biblioteki projektu Antoniego Jabłońskiego-Jasieńczyka i Stefana Szyllera, a w 1910 roku – nowa brama wjazdowa.

W latach 1929–1931 dokonano przebudowy gmachu biblioteki, a w roku 1930 wzniesiony został gmach Auditorium Maximum według projektu Aleksandra Bojemskiego. W okresie II wojny światowej pałac został zniszczony wraz z innymi budynkami uniwersyteckimi – ucierpiał zarówno w czasie obrony Warszawy w 1939 roku, jak i w czasie powstania warszawskiego[3].

Po wojnie został odbudowany w latach 1945–1954 według projektu Piotra Biegańskiego. Odbudowa całego kampusu zakończyła się ostatecznie w 1960 roku.

Budynek pałacu Kazimierzowskiego obecnie mieści rektorat Uniwersytetu Warszawskiego i Muzeum Historii UW.

Ciekawostki[edytuj]

  • Na skarpie za pałacem znajduje się trzytonowa armata upamiętniająca udział studentów w walkach o niepodległość Polski w latach 1918–1920[4].
  • Pałac Kazimierzowski był plenerem wielu polskich filmów, m.in. Przedwiośnie Filipa Bajona.

Przypisy

  1. Mógł też powstać z inicjatywy króla Zygmunta III Wazy.
  2. Franciszek Maksymilian Sobieszczański: Przewodnik po Warszawie. Z planem miasta ozdobionym 10cią rycinami na stali. Warszawa: Główny Skład w Kantorze Drukarni Gazety Codziennej, 1857, s. 36.
  3. W czasie powstania teren Uniwersytetu zajmowali Niemcy – m.in. 23 sierpnia i 2 września 1944 w ataku powstańców na Uniwersytet brał udział samochód pancerny Kubuś.
  4. Robert Gawkowski: Powroty uniwersyteckiej armaty. „Uniwersytet Warszawski”, uw.edu.pl, kwiecień 2004. [dostęp 2013-01-30]. s. 24-25.

Linki zewnętrzne[edytuj]