Plac Centralny im. Ronalda Reagana w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
plac
Centralny im. Ronalda Reagana
Nowa Huta
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1431/M z 27 kwietnia 2015[1]
Ilustracja
Widok z lotu ptaka
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Poprzednie nazwy plac Centralny
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „plac Centralny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „plac Centralny”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „plac Centralny”
Ziemia50°04′20,0″N 20°02′14,0″E/50,072222 20,037222
Zabudowa Placu Centralnego widziana z Łąk Nowohuckich
Skwer Budowniczych Nowej Huty.
Na pierwszym planie Pomnik Solidarności, za nim od lewej: os. Centrum E, Łąki Nowohuckie, NCK.
Centrum A i Centrum B
Widok na zachód i os. Centrum D
Krokusy wiosenne uprawne na Placu Centralnym, 2018
Przykład ozdoby okien bloków znajdujących się przy Placu Centralnym

Plac Centralny – plac we wschodniej części Krakowa, w dzielnicy XVIII. Powstał jako centrum nowego miasta, Nowej Huty. Jest węzłem komunikacyjnym, centrum handlu i usług oraz parkiem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Realizacja budowy rozpoczęła się w 1949 roku. Autorami koncepcji architektonicznej byli Tadeusz Ptaszycki oraz Marta i Janusz Ingardenowie. Z założenia miało to być centrum miasta idealnego z gwieździście rozchodzącymi się szerokimi alejami. Zaplanowano go po północnej stronie dawnego szlaku handlowego i traktu z Krakowa do Sandomierza i dalej na wschód.

Z trzech stron otoczony budynkami mieszkalnymi i punktami usługowymi i handlowymi. Po stronie południowej miał powstać teatr, a za nim, na Łąkach Nowohuckich – zalew. Pośrodku Placu miał stanąć obelisk. Pomysł został jednak zaniechany w połowie lat pięćdziesiątych XX wieku, po włączeniu Nowej Huty do Krakowa.

W latach osiemdziesiątych rozpoczęto w okolicy Placu budowę Nowohuckiego Centrum Kultury. NCK miało być jednym z największych domów kultury w Polsce. W 2004 roku Rada Miasta Krakowa przeznaczyła milion złotych na modernizację Placu Centralnego. Teoretycznie miał zostać przywrócony wygląd Placu sprzed 55 lat. Wykonano w środku deptak z ławkami, zmodernizowano zieleń, pojawiły się ławki, kosze na śmieci, stylowe ogrodzenia zieleni. Na Aleję Róż, jak i na Plac powróciły lampy kandelabrowe.

8 września 2004 roku radni z Rady Miasta Krakowa zmienili nazwę placu, dodając do jego nazwy patrona – Ronalda Reagana. Początkowo planowano usunięcie z nazwy słowa „Centralny”, ale wskutek działań Komitetu Obrony Nazwy Placu Centralnego, założonego przez mieszkańców oraz niektórych radnych miasta i radnych nowohuckich dzielnic, zmiana ograniczyła się do dodania patrona.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Charakterystycznymi elementami Placu Centralnego są arkady, którymi są przykryte niektóre partery sklepowe. Renesansowe rozwiązania architektoniczne to przede wszystkim:

  • balkony przypominające loggie, ozdobione kolumnami
  • zdobienia zewnętrznych elewacji
  • witryny sklepowe przypominające rozwiązania arkadowe

Podział[edytuj | edytuj kod]

Z Placu Centralnego symetrycznie, w układzie gwiaździstym, wychodzi pięć ulic:

Plac otaczają cztery osiedla oraz niezabudowany skwer:

Centrum A[edytuj | edytuj kod]

Usytuowane jest po wschodniej stronie Centrum. W ciągu handlowym znajdował się znany w Nowej Hucie i Krakowie dom Mody Polskiej oraz dwa banki.

Centrum B[edytuj | edytuj kod]

Północno-wschodnia część Placu. Znajdują się tam takie obiekty jak Cepelix (dawna Cepelia), bank BPH (dawniej restauracja „Arkadia”), salon sieci komórkowej „Orange”. Jest usytuowane po prawej stronie od Alei Róż.

Centrum C[edytuj | edytuj kod]

Północno-zachodnia część. Znajdowała się tam księgarnia Skarbnica, jest tam też sklep papierniczy.

Centrum D[edytuj | edytuj kod]

Zachodnia część. Znajduje się tam kwiaciarnia, Deutsche Bank. W miejscu dawnego klubu prasy znajduje się sklep spożywczy „Bosman”. Jest usytuowany po lewej stronie od Alei Władysława Andersa.

Skwer Budowniczych Nowej Huty[edytuj | edytuj kod]

Po południowej stronie placu. Nie jest zabudowany. Znajduje się tam pomnik Solidarności. Jest traktowana jak park połączony z nowohuckimi Łąkami i mający rozległy widok z wiślanej skarpy na dolinę rzeki oraz Pogórze Wielickie.

Panorama Placu Centralnego
Panorama Placu Centralnego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2021-09-30. [dostęp 2015-10-28 28 października 2015(dts)].

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Dzieszyński, Jan L. Franczyk Encyklopedia Nowej Huty, Wydawnictwo Towarzystwa Słowaków w Polsce 2006, ISBN 978-83-7490-060-7
  • Tadeusz Binek Służby inwestycyjne Nowej Huty, Wydawnictwo Towarzystwa Słowaków w Polsce 2009, ISBN 978-83-7490-280-9
  • Praca zbiorowa Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000, ISBN 83-01-13325-2