Polityka fiskalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polityka fiskalna – ogół działań państwa polegających na wykorzystaniu szeregu instrumentów fiskalnych, takich jak podatki i inne daniny publiczne, wydatki, deficyt publiczny, dług publiczny, udzielane gwarancje i poręczenia kredytowe dla podmiotów gospodarczych, wpływających na budżet państwa w celu osiągnięcia określonych celów fiskalnych i pozafiskalnych.

Polityka fiskalna obok polityki pieniężnej i polityki kursu walutowego jest jedną z głównych polityk makroekonomicznych.

Kształt polityki fiskalnej wyznaczany jest przez władze fiskalne, do których zalicza się: parlament, rząd, ministra finansów, aparat skarbowy.

Cele polityki fiskalnej[edytuj | edytuj kod]

Wśród celów polityki fiskalnej wyróżnia się[1]:

Instrumenty polityki fiskalnej[edytuj | edytuj kod]

Do instrumentów polityki fiskalnej zalicza się:

Spór o politykę fiskalną[edytuj | edytuj kod]

Rozróżnia się politykę fiskalną ekspansywną (polegającą na zwiększaniu wydatków państwa i/lub zmniejszaniu podatków) oraz restrykcyjną (polegającą na zmniejszaniu wydatków państwa i/lub zwiększaniu podatków).

W teorii finansów publicznych trwa spór o cele i formę polityki fiskalnej.

Zgodnie z poglądami szkoły keynesowskiej ekspansywna polityka fiskalna poprzez zwiększenie zagregowanego popytu ma na celu zwiększenie produkcji i zmniejszenie bezrobocia.

Zdaniem zwolenników zrównoważonego budżetu, z reguły monetarystów i przedstawicieli nowej klasycznej ekonomii, polityka fiskalna powinna być prowadzona tak, by wydatki równały się dochodom i nie występowało zjawisko deficytu budżetowego. Ich zdaniem ekspansywna polityka fiskalna prowadzi do poprawy koniunktury i zwiększenia zatrudnienia tylko w krótkim okresie lub w ogóle nie prowadzi do zwiększania zagregowanego popytu[2].

W wykorzystaniu aktywnej polityki fiskalnej pojawiają się pewne trudności, związane m.in. z opóźnieniem czasowym i niepewnością jej skutków, a w odniesieniu do ekspansywnej polityki fiskalnej dodatkowym ograniczeniem może być także deficyt budżetowy[3]. Podstawową częścią składową polityki fiskalnej jest polityka podatkowa, określająca cele poboru podatków oraz sposoby ich realizacji.

Polityka fiskalna dopomaga w stabilizacji gospodarki narodowej tak długo, jak długo instytucje rządowe śledząc trendy rynkowe są w stanie skutecznie przewidywać ich makroekonomiczne skutki swoich działań i podejmować aktywne działania[4]. Nowoczesny system fiskalny bazuje również na wbudowanych mechanizmach ekonomicznych pełniących rolę automatycznych stabilizatorów gospodarki. Pozwalają one utrzymać stabilność gospodarki zanim stosowne organy podejmą decyzje w konkretnych sprawach. Do automatycznych stabilizatorów należą m.in.: progresywny i procentowy system podatkowy, zasiłki dla bezrobotnych i transfery socjalne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. S. Owsiak: Finanse. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2015, s. 311. ISBN 9788320821796.
  2. S. Sztaba (red.): Ekonomia od A do Z. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2007, s. 355-357. ISBN 9788360501795.
  3. Gajda – Kantorowska, M., (2010), Polityka fiskalna w okresie kryzysu (w:) W. Kwiatkowska, E. Kwiatkowski, Wzrost gospodarczy i polityka makroekonomiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2010.
  4. Gajda - Kantorowska M., (2011), Teoretyczny aspekt przydatności polityki fiskalnej do usuwania skutków kryzysu w krótkim, średnim i długim okresie [w:] Dach Z. (red. ) Polityka makroekonomiczna w warunkach kryzysu i jej wpływ na gospodarkę, Oficyna Wolters Kluwer.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Owsiak: Finanse. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2015. ISBN 9788320821796.
  • Gajda - Kantorowska M., (2012), Transfery fiskalne jako metoda przeciwdziałania szokom asymetrycznym w ramach Unii Gospodarczo-Walutowej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.
  • Gajda - Kantorowska M., (2012), Reguły fiskalne a bezpieczna granica zadłużenia sektora finansów publicznych, Monografia Uniwersytetu Ekonomicznego w Szczecinie, Szczecin.