Przerąb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości Przerąb. Zobacz też: artykuł o miejscowości Kolonia Przerąb, która do 2008 roku również nosiła nazwę Przerąb.
Przerąb
Kościół rzymskokatolicki pw. św. Rozalii z Palermo
Kościół rzymskokatolicki pw. św. Rozalii z Palermo
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat radomszczański
Gmina Masłowice
Liczba ludności (2011) 318
Strefa numeracyjna 44
Kod pocztowy 97-515[1]
Tablice rejestracyjne ERA
SIMC 0545774
Położenie na mapie gminy Masłowice
Mapa lokalizacyjna gminy Masłowice
Przerąb
Przerąb
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przerąb
Przerąb
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Przerąb
Przerąb
Położenie na mapie powiatu radomszczańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu radomszczańskiego
Przerąb
Przerąb
51°09′N 19°43′E/51,150000 19,716667

Przerąbwieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Masłowice.

Przerąb uzyskał lokację miejską przed 1791 rokiem, zdegradowany przed 1830 rokiem[2]. Do 1954 roku istniała gmina Przerąb. W latach 1975–1998 miejscowość gminna, administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Przerąb w stosunku do sąsiednich wsi jest położona w dolinie. Wieś graniczy z następującymi miejscowościami:

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Przerąb[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
1040852 Piła część wsi

Historia i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Około 1000 roku powstała mała osada, która po około 200 latach otrzymała prawa miejskie, by w późniejszym czasie je utracić. Wieś i dobra przerębskie (majątek) były własnością od XVI wieku szlacheckiej rodziny Przerębskich herbu Nowina. Około roku 1700 w Przerębie był rozwinięty handel kupiecki, a miejscowość posiadała targ okresowy raz do roku. Targ odbył się rzekomo tylko 2 razy ze względu na to, że miejscowość była położona niezbyt korzystnie. W latach 1780-1794 Przerąb posiadał prawa miejskie. Miasto miało w tym czasie zaledwie 170 mieszkańców.

We wsi znajduje się zabytkowy kościół pod wezwaniem św. Rozalii z Palermo. Kościół ten był wcześniej magazynem zbożowym. Dopiero po II wojnie światowej został wyświęcony i ksiądz ze wsi Rzejowice przyjeżdżał raz na dwa tygodnie odprawiać mszę. Potem, gdy jeszcze nie wybudowano przykościelnej plebanii, ksiądz wynajmował mieszkanie u swoich parafian. Obok kościoła wznosi się dzwonnica z zabytkowym dzwonem. Do kościoła należy również cmentarz leżący na obrzeżach wsi Wola Przerębska.

W Przerąbie znajduje się zabytkowy posąg Świętego Jana Nepomucena z 1777 roku.

26 września 1944 roku grupa wypadowa 3 Brygady Armii Ludowej im. gen. Bema pod dowództwem Stanisława Koseli ps. "Zimny" zniszczyła w miejscowości okupacyjny urząd gminny paląc listy podatkowe i kontyngentowe[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[6] na listę zabytków wpisany jest obiekt:

  • ruiny zamku, nr rej.: 10/46 z 29.05.1946

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Przerębie znajduje się szkoła podstawowa z nowo wybudowaną salą gimnastyczną.

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się końcowa i początkowa stacja autobusów PKS z Radomska.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Co roku, 11 sierpnia przez tę wieś i okolice przechodzi pielgrzymka Warszawska i tu też nocuje.

Strój ludowy[edytuj | edytuj kod]

Strój ludowy kobiety to przepaska pięciokolorowa (ciemnozielony, fioletowy, żółty, czerwony, jasnozielony), fioletowa spódnica, biała koszula. Mężczyzny - biała koszula, brązowe spodnie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 62-63.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 323
  6. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 18 września 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]