Puszcza Solska (Biłgoraj)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy administracyjnej w granicach Biłgoraja. Zobacz też: Puszcza Solska – kompleks leśny we wschodniej Polsce.
Puszcza Solska
Osiedle Biłgoraja
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat biłgorajski
Miasto Biłgoraj
W granicach Biłgoraja 5 października 1954
Tablice rejestracyjne LBL
Położenie na mapie Biłgoraja
Mapa konturowa Biłgoraja, na dole znajduje się punkt z opisem „Puszcza Solska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Puszcza Solska”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Puszcza Solska”
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa konturowa powiatu biłgorajskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Puszcza Solska”
Ziemia50°31′26″N 22°42′43″E/50,523900 22,711900
Portal Polska

Puszcza Solska – dawna wieś, a obecnie jedna z 12 dzielnic, jednostka podziału administracyjnego miasta Biłgoraj.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Organem uchwałodawczym osiedla jako jednostki pomocniczej gminy miejskiej Biłgoraj jest Rada Osiedla. Organ wykonawczy to Zarząd Osiedla[1].

Położenie, zagospodarowanie, komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Obszar administracyjny Puszczy Solskiej obejmuje południową i południowo-zachodnią część Biłgoraja. Dzielnica ta sąsiaduje ze Śródmieściem i Rożnówką (od północy) oraz z Piaskami (od wschodu). Po stronie południowej i zachodniej Puszcza Solska sięga granicy miasta.

Przez Puszczę Solską przebiegają dwie drogi wojewódzkie: nr 835 (w ciągu ulicy Tarnogrodzkiej oraz alei Jana Pawła II) i nr 858 (w ciągu ulicy Krzeszowskiej). Pierwsza kieruje się stąd na południe, w stronę Przemyśla, zaś druga na zachód, w stronę Stalowej Woli[2].

Teren dzielnicy jest zagospodarowany w zróżnicowany sposób. Znajdują się tutaj[3]:

Niektóre obszary Puszczy Solskiej są niezagospodarowane i obejmują nieużytki; do tych zaliczają się głównie doliny rzeczne Białej i Czarnej Łady[3].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

W granicach Puszczy Solskiej znajdują się obiekty sakralne: zespół katolickiego Sanktuarium św. Marii Magdaleny (kościół, klasztor, dzwonnica, kaplica i inne)[8] oraz prawosławna cerkiew św. Jerzego[9]. Wszystkie położone są w bezpośrednim sąsiedztwie, wokół ronda im. ks. Jana Mroza. Przy alei Jana Pawła II zlokalizowany jest zabytkowy cmentarz[10], administrowany przez wymienioną wyżej parafię katolicką[11].

Na terenie dzielnicy mają swoje siedziby instytucje samorządowe (Starostwo Powiatowe[12], Powiatowy Urząd Pracy[13], Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego[14]) i oświatowe (m.in. Szkoła Podstawowa Nr 3[15], Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej[16], Państwowa Szkoła Muzyczna[17], Medyczne Studium Zawodowe[18]).

Przy ulicy dra Pojaska znajduje się zespół obiektów szpitala powiatowego, dzierżawionego przez prywatne przedsiębiorstwo Arion Szpitale sp. z o.o[19]. Funkcjonują tu także przedsiębiorstwa, działające w zakresie gospodarki komunalnej miasta: mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków[20] oraz główna miejska ciepłownia, której operatorem jest Biłgorajskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o[21].

Wokół niektórych z obiektów szkolnych znajdują się place sportowe – m.in. boiska i korty tenisowe – służące ogółowi mieszkańców najbliższej okolicy[3]. Przy ulicy Motorowej zlokalizowany jest autodrom z torami kartingowymi i instalacjami do organizacji imprez związanych ze sportami motorowymi[22].

Na terenie dzielnicy znajdują się miejsca pamięci. Wśród nich wymienić można pomnik żołnierzy Armii Kraków, którzy w 1939 ofiarnie bronili Biłgoraja przed naporem hitlerowców, a także kontrowersyjny pomnik komunistycznego działacza Józefa Dechnika.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W momencie założenia Biłgoraja w drugiej połowie XVI w. obszar dzisiejszej dzielnicy stanowił zalesiony teren, położony po południowej stronie miasta, przez który przepływała Czarna Łada. Według tradycji katolickiej niedługo później, bo w latach 1603, 1615 i 1651-1654 miały tu miejsce cudowne wydarzenia, związane z osobą św. Marii Magdaleny[23][24]. W związku z tym w 1621 osiedlił się tu pierwszy zakonnik, franciszkanin, o. Seweryn Chamiec[25]. W 1644 na miejscowym wzniesieniu oficjalnie został założony klasztor franciszkański; w 1721 Tomasz Józef Zamoyski ufundował parafię, wokół której po 1740 powstała wieś o nazwie Puszcza Solska[25].

Biłgoraj na austriackiej mapie topograficznej z XIX w. Puszcza Solska oznaczona jest jako wieś po południowej stronie miasta; widoczne są zabudowana klasztorne oraz zarys dzisiejszych ulic Kościuszki, Krzeszowskiej, Tarnogrodzkiej.

Wokół Puszczy Solskiej do XVIII w. koncentrowało się życie religijne katolików z Biłgoraja, gdyż miasto – w przeciwieństwie do Puszczy Solskiej, należącej do Zamoyskich – stanowiło własność protestanckiego rodu Gorayskich, którzy organizowali w nim zbór kalwiński. Po wygaśnięciu tego rodu Biłgoraj nigdy nie stał się własnością katolickich Zamoyskich, niemniej zanikła jego rola jako ośrodka reformacji. Franciszkanie z Puszczy Solskiej stanowili istotny punkt odniesienia dla mieszczan i dla powstającej dopiero wtedy w mieście parafii katolickiej[26].

Obiekty Puszczy Solskiej kilkakrotnie padały ofiarą zniszczeń wojennych (podczas powstania Chmielnickiego 1648, a także w 1655 i 1702). W 1778 Konstancja Zamoyska ufundowała budynek klasztorny, który istnieje do dziś[27]. Do 1866 wieś stanowiła osadę, której mieszkańcy zobowiązani byli do wypełniania powinności i współpracy z zakonnikami[25]. W pierwszej połowie XIX w. zorganizowano obecny cmentarz parafialny[11]. Od połowy XIX w. Puszcza Solska stanowiła siedzibę gminy, która otaczała miasto Biłgoraj.

 Główny artykuł: Gmina Puszcza Solska.

Wieś Puszcza Solska odegrała rolę podczas powstania styczniowego. W dniach 22-23 stycznia 1863 miała tu miejsce koncentracja wojsk powstańczych; w 1864 władze rosyjskie, w ramach represji, dokonały likwidacji klasztoru[28]. U schyłku XIX w. w miejscowości mieszkały 442 osoby; w roku 1929 znacznie mniej, bo już tylko 233 ludzi. W 1928 ukończono budowę obecnego kościoła parafialnego[29].

Podczas wojny obronnej Polski w 1939 Puszcza Solska była miejscem ciężkich walk między oddziałami polskimi i niemieckimi. W trakcie bitwy o Biłgoraj w dniach 16-17 września miejscowość przechodziła z rąk do rąk i padła ofiarą pożaru. Zabudowania klasztorne były wykorzystywane jako stanowiska ogniowe[30]. Po przegranej kampanii Puszcza Solska chwilowo znajdowała się pod okupacją sowiecką, a następnie została włączona do obszaru okupacji niemieckiej, tzw. Generalnej Guberni.

 Zobacz więcej w artykule Biłgoraj, w sekcji II wojna światowa.

Dekadę po zakończeniu wojny, 5 października 1954, wieś Puszcza Solska została urzędowo włączona w granice miasta Biłgoraj[31] i od tego czasu stanowi jego południową dzielnicę. Od lat 60. XX w. powstawała obecna sieć ulic, zabudowa mieszkalna i przemysłowa. W latach 70. wybudowano osiedle bloków mieszkalnych pomiędzy ulicami Kościuszki, Krzeszowską i Armii Kraków.

Osiedle Puszcza Solska jako jednostkę obecnego podziału administracyjnego w sensie formalnym powołano do życia Uchwałą Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004; wówczas też wytyczono aktualnie obowiązujące granice dzielnicy[32].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uchwała Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004 r.
  2. Interaktywna Mapa Dróg – ZDW Lublin, zdw.lublin.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  3. a b c Podgląd w Geoportalu, 2018-11-07.
  4. Black Red White - O nas, www.brw.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  5. Kontakt - mewa.com.pl, „Polski producent bielizny - MEWA Biłgoraj” [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  6. Elementy zbrojeniowe, drut – kontakt z firmą Mostostal-Met [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  7. Pomiar w Geoportalu, 2018-11-08.
  8. Aktualności, www.maria-magdalena.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2018-11-08].
  9. Prawosławna Diecezja Lubelsko - Chełmska, lublin.cerkiew.pl [dostęp 2018-11-08].
  10. Michał Zalewski: Kapliczka domkowa na cmentarzu w Biłgoraju (pol.). kapliczki.org.pl. [dostęp 2020-10-05].
  11. a b Ks. Piotr, Cmentarz, www.maria-magdalena.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2018-11-08].
  12. kontakt, www.bilgorajski.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  13. Dane kontaktowe - Powiatowy Urząd Pracy w Biłgoraju, bilgoraj.praca.gov.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  14. Oddział Biłgoraj - Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Zamościu, www.word.zamosc.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  15. Szkoła Podstawowa Nr 3 w Biłgoraju wita na stronie Internetowej, www.mzsbilgoraj.com [dostęp 2018-11-08].
  16. Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej w Biłgoraju, www.rcezbilgoraj.lbl.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  17. Kontakt, muzycznabilgoraj.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  18. O nas..., czyli o Medycznym Studium Zawodowym w Biłgoraju, www.medyk.lbl.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  19. ARION Szpitale sp. z o.o. - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju, www.arion-szpitale.pl [dostęp 2018-11-08].
  20. Miejska Oczyszczalnia Ścieków (PGK Biłgoraj), www.pgk.bilgoraj.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  21. Biuletyn Informacji Publicznej - Biłgorajskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o., bpecbilgoraj.e-biuletyn.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  22. Autodrom podzielony | Nowa Gazeta Biłgorajska, „Nowa Gazeta Biłgorajska”, 5 września 2018 [dostęp 2018-11-08] (pol.).
  23. Ks. Mariusz Trojanowski, 400 lat objawień św. Marii Magdaleny w Biłgoraju, 2003.
  24. O historii objawień św. Marii Magdaleny w Biłgoraju, bilgoraj.com.pl [dostęp 2018-12-09].
  25. a b c Piotr Flor, Bracia Mniejsi Konwentualni w Puszczy Solskiej, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006.
  26. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Biłgoraju, www.wnmpbilgoraj.pl [dostęp 2018-12-09].
  27. Teresa Bogdanowicz, Architektura i obiekty zabytkowe Puszczy Solskiej, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006.
  28. Tomasz Brytan, Puszcza Solska w okresie Powstania Styczniowego, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006.
  29. Dorota Skakuj, Zarys dziejów (...) w latach 1864-1939, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006.
  30. Tomasz Bordzań, Działania wojenne (...) we wrześniu 1939 roku, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006.
  31. Historia parafii, www.maria-magdalena.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2018-12-09].
  32. Rady Osiedli - Biłgoraj [dostęp 2018-10-19] (pol.).