Robert van Gulik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Robert Hans van Gulik
Ilustracja
Robert Hans van Gulik
Data i miejsce urodzenia 9 sierpnia 1910
Zutphen
Data i miejsce śmierci 24 września 1967
Haga
Alma Mater Uniwersytet w Lejdzie
Dziedzina sztuki literatura

Robert Hans van Gulik, chińskie nazwisko 髙羅佩 Gāo Luōpèi (ur. 9 sierpnia 1910 w Zutphen, zm. 24 września 1967 w Hadze) – holenderski dyplomata, sinolog, autor powieści historyczno-detektywistycznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec był lekarzem wojskowym pracującym na Dalekim Wschodzie. Robert Van Gulik od 3. do 12. roku życia mieszkał w Dżakarcie, gdzie nauczył się podstaw m.in. języka chińskiego. W latach 19291933 studiował na Uniwersytecie w Lejdzie kulturę Indii Wschodnich, języki chiński i japoński. W 1934 r. przeniósł się na Uniwersytet w Utrechcie, gdzie dodał do programu studiów język tybetański i sanskryt.

Od 1935 r. pracował jako dyplomata w kilku krajach azjatyckich: początkowo w Japonii, po wybuchu wojny w Chinach, potem także w Indiach, Libanie i Malezji. Pracował również w holenderskim ministerstwie spraw zagranicznych oraz w USA. Od 1965 r. aż do śmierci na raka płuca sprawował funkcję ambasadora Holandii w Japonii i Korei.

W Chinach i Japonii ceniono go jako wybitnego sinologa i znawcę sztuki, autora licznych prac naukowych (m.in. Sexual life in ancient China; a preliminary survey of Chinese sex and society from ca. 1500 B.C. till 1644 A.D., 1961), a także malarza i kaligrafa w stylu chińskim. Van Gulik zgłębiał m.in. sztukę gry w go (weiqi) oraz gry na cytrze (guqin).

Cykl szesnastu opowieści detektywistycznych z sędzią Di w roli głównej został zapoczątkowany z myślą o czytelniku azjatyckim, ale szybko odniósł sukces na całym świecie. W Polsce jest wydawany od 2006 r. przez Państwowy Instytut Wydawniczy. Van Gulik narysował też serię komiksów na motywach powieści o sędzim Di, które ukazały się w prasie holenderskiej.

Główni bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

  • sędzia Di – wzorowany na historycznej postaci urzędnika państwowego Di Renjie, który żył w latach 630–700 n.e., w okresie dynastii Tang. Pełnił funkcję sędziego w wielu miastach, a pod koniec życia został ministrem w stolicy cesarstwa;
  • sierżant Hoong – prawa ręka sędziego, stary sługa jego rodziny,
  • Ma Joong i Chao Tai – dawniej leśni rozbójnicy, po spotkaniu z sędzią zostali jego przybocznymi,
  • Tao Gan – niegdyś wędrowny oszust, uratowany przez sędziego został jego przybocznym.

Powieści[edytuj | edytuj kod]

Tytuł oryginału Rok Tytuł przekładu Rok ISBN polskiego wydania Główne motywy
Celebrated cases of Judge Dee
(Dee Goong An)
1949 tłumaczenie klasycznej chińskiej
powieści detektywistycznej z XVIII w.
The Chinese Maze Murders 1951 Sędzia Di w labiryncie 2007 ISBN 978-83-06-03067-9 zdrada, spadek, trucizna, barbarzyńcy
The Chinese Bell Murders 1958 Sędzia Di i wielki dzwon 2007 ISBN 978-83-06-03081-5 religia, waśń rodowa, włóczędzy
The Chinese Gold Murders 1959 Sędzia Di i złote morderstwa 2006 ISBN 83-06-03014-1
The Chinese Lake Murders 1960 Sędzia Di i tajemnica jeziora 2006 ISBN 83-06-03035-4 spisek polityczny, zdrada, chciwość
The Chinese Nail Murders 1961 Sędzia Di i chiński gwóźdź 2006 ISBN 83-06-02990-9 zazdrość, skrytobójstwo, romans
The Haunted Monastery 1961 Sędzia Di i nawiedzony klasztor 2006 ISBN 83-06-02988-7 molestowanie kobiet, trucizna
The Emperor’s Pearl 1963 Sędzia Di i perła cesarza 2008 ISBN 978-83-06-03150-8 antyki, perwersyjne praktyki
The Lacquer Screen 1964 Sędzia Di i parawan z laki 2006 ISBN 83-06-02991-7 poezja, zazdrość
The Red Pavilion 1964 Sędzia Di i czerwony pawilon 2007 ISBN 978-83-06-03125-6 do czego może doprowadzić miłość
Vier Vingers 1964 Cztery palce 1987 ISBN 83-207-0975-X
The Monkey and the Tiger 1965 Sędzia Di, małpa i tygrys 2006 ISBN 83-06-03013-3 dwa osobne opowiadania
The Willow Pattern 1965 Sędzia Di i chiński wzór 2009 ISBN 978-83-06-03211-6
Murder in Canton 1966 Sędzia Di i morderstwo w Kantonie 2007 ISBN 978-83-06-03051-8 polityka, prostytucja,
społeczność arabska
The Phantom of the Temple 1966 Sędzia Di i zjawa 2008 ISBN 978-83-06-03174-4 zaginione złoto i tajemnicze morderstwo, społeczność tatarów
Judge Dee at Work 1967 Zagadki sędziego Di 2010 ISBN 978-83-06-03245-1 zbiór ośmiu opowiadań
Necklace and Calabash 1967 Sędzia Di, naszyjnik i tykwa 2007 ISBN 978-83-06-03105-8
Poets and Murder
(The Fox-magic Murders)
1968 Sędzia Di i poeci 2007 ISBN 978-83-06-03113-3 sekrety wybitnych osobistości i miłość

Kolejność czytania[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na chronologię wydarzeń w powieściach cykl o przygodach sędziego Di można czytać w następującej kolejności (z uwzględnieniem zajmowanych przez niego stanowisk):

  • rok 663 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Peng-lai
    • Sędzia Di i złote morderstwa
    • Sędzia Di i parawan z laki
    • Judge Dee at Work: Five Auspicious Clouds, The Red Tape Murders, He came with the Rain
  • rok 666 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Han-yuan
    • Sędzia Di i tajemnica jeziora
    • Sędzia Di, małpa i tygrys: Poranek Małpy
    • Judge Dee at Work: The Murder on the Lotus Pond
    • Sędzia Di i nawiedzony klasztor
  • rok 668 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Poo-yang
    • Sędzia Di i wielki dzwon
    • Judge Dee at Work: The Two Beggers, The Wrong Sword
    • Sędzia Di i czerwony pawilon
    • Sędzia Di i perła cesarza
    • Sędzia Di i poeci
    • Sędzia Di, naszyjnik i tykwa
  • 670 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Lan-fang
    • Sędzia Di w labiryncie
    • Sędzia Di i zjawa
    • Judge Dee at Work: The Coffins of the Emperor, Murder on New Year’s Eve
  • 676 – sędzia pokoju w fikcyjnym okręgu Pei-chow
    • Sędzia Di i chiński gwóźdź
    • Sędzia Di, małpa i tygrys: Noc Tygrysa
  • 677 – przewodniczący sądu stołecznego
    • Sędzia Di i chiński wzór
  • 678 – główny śledczy cesarstwa
    • Sędzia Di i morderstwo w Kantonie

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]