Sonet 104 (William Szekspir)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pierwszy przekład sonetu 104 na język polski przez Konstantego Piotrowskiego z 1850 roku[1][2].
To me, fair friend, you never can be old,

For as you were when first your eye I ey’d,
Such seems your beauty still. Three winters cold
Have from the forests shook three summers’ pride,
Three beauteous springs to yellow autumn turn’d
In process of the seasons have I seen,
Three April perfumes in three hot Junes burn’d,
Since first I saw you fresh, which yet are green.
Ah! yet doth beauty, like a dial-hand,
Steal from his figure and no pace perceiv’d;
So your sweet hue, which methinks still doth stand,
Hath motion, and mine eye may be deceiv’d:

For fear of which, hear this, thou age unbred;
Ere you were born was beauty’s summer dead.
– William Shakespeare
Dla mnie, mój miły druhu, ciągleś młody,

Tak samo piękny, jak gdym twoje oczy
Ujrzał raz pierwszy. Trzech już zim zawody
Wygnały z lasów blask trzech lat uroczy.
Wraz z biegiem czasu, widziałem trzy wiosny,
Jak się zmieniały w żółtość trzech jesieni.
W żarach lipcowych spłonął maj radosny,
Ty, ongi świeży, wciąż pełny-ś zieleni.
A jednak piękność cicho naprzod sunie,
Jak ta wskazówka na zegarze. Zda się,
Że w niewzruszonej ciągle stoisz łunie,
Lecz ach! me oko myli się!... O czasie,

Co masz się zjawić, słuchaj: zanim w gości
Przyszedłeś do nas, umarł maj piękności.
– tłum. Jan Kasprowicz

Sonet 104 (TO me faire friend you never can be old[a]) – jeden z cyklu 154 sonetów autorstwa Williama Szekspira. Po raz pierwszy został opublikowany w 1609 roku[3].

Sonety 104 i 107 są interpretowane jako mogące mieć bezpośredni związek z biografią Szekspira i zawierające informacje pozwalające na datowanie okresu ich powstania[4][5].

Treść[edytuj]

W sonecie tym podmiot liryczny, przez niektórych badaczy utożsamiany z autorem[6][7], opisuje trzyletni okres swojego związku[4][8].

Okres trzech lat opisywany w sonecie może być rozumiany jako alegoria, przestawiająca konwencjonalny okres rozkwitania miłości wprowadzony do poezji przez Horacego w Epodzie 11 (5,6) w opisie miłości do Io (łac. hic tertius December ex quo destiti Inachia furere, silvis honorem decutit. tłumaczenie Andrzeja Lama: Już oto trzeci grudzień, odkąd zaprzestałem szaleć za moją Inachią, jesienną szatę lasom strąca[9]) i obecny w twórczości wielu poetów tego okresu (np. Pierre de Ronsard, Philippe Desportes oraz Samuel Daniel)[8] lub jako rzeczywisty okres trwania związku, co na podstawie analizy stylu Szekspira pozwalałoby na datowanie powstania sonetu 104 na okres pomiędzy rokiem 1594 a 1596, a rozpoczęcie tworzenia całego cyklu na około 1592 roku[10].

Polskie przekłady[edytuj]

1850 Ty postarzeć niezdołasz, ani czas poorze, Konstanty Piotrowski [11]
1913 Nie będziesz nigdy, druhu, dla mnie starym: Maria Sułkowska [12]
1922 Dla mnie, mój miły druhu, ciągleś młody, Jan Kasprowicz [13]
1948 Dla mnie Ty, przyjacielu, jesteś wiecznie młody Władysław Tarnawski [14]
1964 Dla mnie, mój przyjacielu, zawsze będziesz młody Jerzy Sito [15]
1968 Nigdy nie zestarzejesz się w mych oczach, miły Marian Hemar [16]
1979 Starym nie wydasz mi się nigdy, miły, Maciej Słomczyński [17]
2011 Dla mnie nie zestarzejesz się – nie, nigdy w świecie: Stanisław Barańczak [6]
2015 Dla mnie, mój miły, ty się nie starzejesz Ryszard Długołęcki [18]

Uwagi[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Wiktor Hahn: Shakespeare w Polsce : bibliografia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1958, s. 36-38.
  2. Wanda Krajewska: Recepcja literatury angielskiej w Polsce w okresie modernizmu (1887-1918): informacje, sạdy, przekłady. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1972, s. 228.
  3. Roman Dyboski: O sonetach i poematach Szekspira.. Warszawa: Gebethner&Wolff, 1914, s. 28, 81.
  4. a b Roman Dyboski: O sonetach i poematach Szekspira.. Warszawa: Gebethner&Wolff, 1914, s. 63.
  5. Stephen Booth: Shakespeare's sonnets edited with analytic commentary. New Haven and London: Yale University Press, 1977, s. 333-336. ISBN 978-0-300-08506-8.
  6. a b Stanisław Barańczak: William Shakespeare Sonety Przekład, wstęp i opracowanie Stanisław Barańczak. Kraków: Wydawnictwo a5, 2011. ISBN 978-83-61298-50-2.
  7. Henryk Zbierski: William Shakespeare. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 552-577. ISBN 83-214-0524-X.
  8. a b Shakespeare's Sonnets – Sonnet CIV (ang.). Oxquarry Books Ltd. [dostęp 2016-09-04].
  9. Horacy (Quintus Horatius Flaccus) Dzieła wszystkie. Wydanie nowe z dodatkiem Ottona Vaeniusa Emblematów Horacjańskich przełożył, opracował i aneksem opatrzył Andrzej Lam. Pułtusk-Warszawa: Akademia Humanistyczna im. A. Gieysztora, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2010, s. 131. ISBN 978-83-7545-216-7.
  10. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Raymond MacDonald Alden: Sonnets, from the quarto of 1609, with variorum readings and commentary. Edited by Raymond MacDonald Alden.. Boston and New York: Boston Houghton Mifflin, 1916, s. 239-240.
  11. Konstanty Piotrowski: Wybór sonetów Szekspira, Miltona i lorda Bajrona : z dodatkiem Hymnu Miltona. Wilno: drukiem T. Glücksberga księgarza i typografa szkół biał. naukowego okręgu, 1850.
  12. Maria Sułkowska (MUS): Sonety Shakespeare'a I-CXXXIV i CXXXVII-CLIV. Kraków: G. Gebethner i spółka, 1913.
  13. Jan Kasprowicz: William Shakespeare Sonety z angielskiego przełożył Jan Kasprowicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska“, 1922.
  14. Fragment spuścizny Władysława Tarnawskiego. Sonety, „Lukrecja”, „Wenus i Adonis”. Autograf, 3 zeszyty. Dar Joanny Tarnawskiej. Dzieła W. Sheakespeare’a w przekładzie W. Tarnawskiego.. Biblioteka Jagiellońska Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  15. Jerzy S. Sito: William Shakespeare Sonety wybrał i opracował Jerzy S. Sito, wstępem poprzedził Jan Kott. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964.
  16. Marian Hemar: Sonety Szekspira. Londyn: Polska Fundacja Kulturalna, 1968.
  17. Maciej Słomczyński: Shakespeare William - Dzieła tom. 18 Sonety. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 1979.
  18. Ryszard Długołęcki: William Shakespeare Sonety przekład Ryszard Długołęcki. Bydgoszcz: Arspol, 2015. ISBN 978-83-936744-1-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]