Spadź

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Symbioza: mrówka otrzymuje spadź od mszycy.
Widocznych pięć woreczków spadziowych na różnych mszycach.

Spadź, rosa miodowa – słodka ciecz występująca głównie latem w postaci kropel na igłach i gałęziach świerka, modrzewia i jodły oraz na liściach niektórych drzew liściastych, m.in. dębu i lipy. Składa się głównie z soków roślinnych z uszkodzonych przez mszyce, czerwce lub miodówki (i inne owady ssące żywiące się sokami roślinnymi) komórek oraz z płynnych odchodów tych owadów[1][2][a].

Oprócz sacharozy spadź zawiera glukozę, fruktozę, melecytozę (powstającą na drodze syntezy w organizmach mszyc i czerwców), trehalozę, galaktozę, rafinozę, a także dekstryny. Ze związków azotowych poza białkiem, wśród których występują enzymy, stwierdzono występowanie ponad 20 wolnych aminokwasów. Jest bogata w składniki mineralne i witaminy z grupy B. W popiele przeważają tlenki potasu, wapnia oraz sodu. Stwierdza się także obecność żelaza, magnezu, manganu oraz pewnych mikroelementów. W spadzi występują garbniki, żywice i inne związki nadające spadzi intensywny smak, aromat oraz właściwości lecznicze.

Spadź jest zbierana przez pszczoły, a wytworzone z niej miody, zwane spadziowymi[1][2], mają bardzo wiele walorów, także leczniczych. Miody te charakteryzują się także wyjątkowo ciemną barwą. Na roślinach (liściach, igłach) pokrytych spadzią rozmnażają się grzyby sadzakowe, które tworząc czarny nalot ograniczają dostęp światła do liści oraz utrudniają wymianę gazową roślin, przynosząc często więcej szkód roślinie niż żywiące się jej sokami owady.

Także wiele gatunków mrówek chętnie włącza do swej diety spadź. Niektóre z nich, jak hurtnica pospolita (Lasius niger), niejako hodują mszyce, żyjąc z nimi w symbiozie: mszyce zapewniają mrówkom spadź, mrówki bronią mszyce przed drapieżnikami.

Uwagi

  1. Terminem spadź określa się czasem także samą wydzielinę mszyc[3][4].

Przypisy[edytuj]

  1. a b spadź. W: Słownik terminów biologicznych [on-line]. PWN. [dostęp 2017-07-25].
  2. a b spadź. W: Encyklopedia [on-line]. PWN. [dostęp 2017-07-25].
  3. Witold Doroszewski (red.): spadź. W: Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2017-07-25].
  4. Piotr Ślipiński: Cukier za ochronę. W: Wiedza i Życie [on-line]. 2012. [dostęp 2017-07-25].