Srebrzyszcze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Srebrzyszcze
Pałac z końca XVIII w., obecnie szkoła podstawowa
Pałac z końca XVIII w., obecnie szkoła podstawowa
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat chełmski
Gmina Chełm
Strefa numeracyjna (+48) 82
Tablice rejestracyjne LCH
SIMC 0101528
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Srebrzyszcze
Srebrzyszcze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Srebrzyszcze
Srebrzyszcze
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Srebrzyszcze
Srebrzyszcze
Ziemia 51°08′57,55″N 23°32′29,86″E/51,149319 23,541628

Srebrzyszczewieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Chełm[1].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Historia wsi Srebrzyszcze[edytuj]

Serebryszcze wzmiankowana od 1405 r. w dokumentach mówiących o granicy dóbr serebryskich – gnieździe rodowym Serebryskich, których pierwszym przedstawicielem był Godzała – wojewoda chełmski. 11 listopada 1464 r. Bogdan Serebryski otrzymuje przywilej na przeniesienie wsi z prawa polskiego na magdeburskie. W II połowie XVII w. istniał tu na wzgórzu dwór obronny Serebryskich, otoczony fosą. Posesorami królewskiej części Srebrzyszcza (oraz Rudy Wyżnej i Niżnej) byli m.in. Jan Krzywczycki, Stanisław Krasiński, Jakub Kwiatkowski i Kazimierz Chrząstkowski. Część wsi posiadał w 1675 r. Wojciech Serebryski. Właścicielami połowy dworu byli w 1691 r. Serebryscy, a połowy Krasińscy. W 1702 r. dwór Węglińskiego, leżący z drugiej strony wsi przejął Jan Serebryski. W latach 1714-1751 właścicielami części wsi byli Jasieńscy, a w 1739 r. Jerzy Serebryski. W 1739 roku dobra te kupił Józef Łopuski h. Ślepowron miecznik chełmski, który rozbudował dwór wg projektu Pawła Antoniego Fontany. Potem właścicielami Srebrzyszcza byli synowie miecznika, Kajetan i Antoni Łopuscy.W 1799 r. wdowa po Kajetanie, Eufrozyna z Suchodolskich, przekazał dobra serebryskie siostrze zmarłego, Eufrozynie z Łopuskich Horeckiej. Eufrozyna i Teodor Horeccy posiadali Srebrzyszce do 1811 r., kiedy dobra zostały sprzedane b. podkomorzemu chełmskiemu Franciszkowi Kunickiemu, właścicielowi Kamienia, Czułczyc i Łowczy. W 1819 r. Kunicki sprzedał majątek z 404.000 zł baronowi Antoniemu Grothusowii, majorowi wojska polskiego i dziedzicowi Pławnic.

W 1824 r. właścicielka miejscowości została teściowa majora, Justyna z Grabowskich Sokołowska. W 1870 roku właścicielem został powstaniec styczniowy – Klemens Lechnicki h. Zadora. Wieś była posagiem jego żony Karoliny Zawadzkiej. W czasach międzywojennych właścicielem był poseł Felicjan Lechnicki.

Kilka dni po 17 września 1939 roku majątek zajęli czerwonoarmiści, którzy natychmiast wprowadzili swoje porządki: mieszkańcy pałacu zostali ograbieni z biżuterii i zapasów żywności, a dotychczasowego właściciela żołdacy przywiązali do psiej budy (pod osłoną nocy miejscowi chłopi odwiązali go, przebrali i wyprawili w podróż). Żołdacy z ciekawością oglądali różne wynalazki: maszynę do pisania, przezrocza. Sowieci próbowali podburzać miejscowych chłopów do zlinczowania „panów”, ale ci wcale do tego się nie kwapili, mając w pamięci dobre traktowanie przez panią Lechnicką. Sowieci zorganizowali więc upokarzające widowisko – mieszkańcy pałacu dostali na kolację kaszę bez omasty i kwaśne mleko, by jedli to samo, co chłopi, i spędzili wieśniaków do oglądania tego spektaklu. Barbara Zakrzewska, córka lekarza i polityka Leona Surzyńskiego, obecna wtedy w pałacu, wspomina, że chłopi stali w grobowym milczeniu, a niektóre kobiety zasłaniały sobie oczy chustkami[2].

Od 1980 r. mieści się w pałacu szkoła.

Do 1970 roku miejscowość nosiła nazwę Serebryszcze.

Warto zobaczyć[edytuj]

We wsi zabytkowy zespół pałacowo-parkowy ze stawem. Obecnie w pałacu mieści się szkoła podstawowa. Przed pałacem pętla autobusowa podmiejskich autobusów Chełmskich Linii Autobusowych. Tuż obok budynki Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Na polach między Srebrzyszczem a Antoninem znajduje się wojskowy plac ćwiczeń i strzelnica. Na południowym skraju wsi znajduje się lądowisko sanitarne.

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-01-08].
  2. Aleksandra Solarewicz. „„Sowieci w polskim dworze”, [w:] „Nóż w plecy”. Dodatek specjalny „Rzeczpospolitej” oraz Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych”, s. 12-13, data=2009-09-17. ISSN 0208-9130 (pol.).