Stanisław Próchnicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Marian Próchnicki
major dyplomowany kawalerii major dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1893
Strzemieszyce Wielkie
Data i miejsce śmierci 23 sierpnia 1933
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby do 1933
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Jednostki 25 Pułk Ułanów Wielkopolskich
Gabinet Ministra Spraw Wojskowych
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Oficer Orderu Korony Rumunii Oficer Orderu Orła Białego (Serbia) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski Węgierskiego Orderu Zasługi (wojskowy) Kawaler I Klasy Orderu Danebroga (Dania) Medal Zwycięstwa

Stanisław Marian Próchnicki (ur. 15 listopada 1893 w Strzemieszycach Wielkich, zm. 23 sierpnia 1933 w Warszawie) – major dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Stanisław Marian Próchnicki urodził się 15 listopada 1893 roku w Strzemieszycach Wielkich. W 1910 roku złożył maturę w Gimnazjum Realnym w Tarnowie i podjął studia na Akademii Eksportowej w Wiedniu. W 1915 roku,jako obywatel Królestwa Polskiego został wcielony do Armii Imperium Rosyjskiego i skierowany do Szkoły Oficerskiej w Irkucku[1].

1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Oddziale I Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 25 Pułk Ułanów Wielkopolskich[2].

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 259. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – korpus oficerów kawalerii)[3].

Rotmistrz rezerwy przydzielony do Sztabu Generalnego 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Attaché honorowy przy Poselstwie Polskim w Moskwie[4]. 17 sierpnia 1924 roku został powołany do służby czynnej z równoczesnym odkomenderowaniem na roczny kurs Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej 1924/1925 z dniem 1 listopada 1924 roku[5]. 23 października 1924 roku został przesunięty na dwuletni Kurs Normalny 1924-1926[6]. Będąc słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej pozostawał oficerem nadetatowym 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Prużanie[7].

Z dniem 11 października 1926 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera sztabu Generalnego, został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii i przydzielony do Gabinetu Ministra Spraw Wojskowych[8][9][10].

18 lutego 1928 roku awansował na majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 roku i 27. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[11]. Z dniem 21 lutego 1931 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska w Gabinecie Ministra Spraw Wojskowych z równoczesnym oddaniem do dyspozycji Ministra Spraw Zagranicznych na okres 3 miesięcy[12][13]. 21 maja 1931 roku przedłużono mu okres pozostawania w dyspozycji MSZ o kolejne trzy miesiące[14]. 21 sierpnia 1931 roku po raz drugi przedłużono mu okres pozostawania w dyspozycji o dalsze trzy miesiące[15]. Z dniem 31 marca 1932 roku został przeniesiony z dyspozycji MSZ do rezerwy z równoczesnym przeniesieniem w rezerwie do 7 Pułku Ułanów Lubelskich w Mińsku Mazowieckim[16]. W Ministerstwie Spraw Zagranicznych pełnił obowiązki naczelnika Wydziału Administracyjno-Gospodarczego w Departamencie Administracyjnym[17].

24 sierpnia 1933 roku „Nowiny Codzienne” podały, że „wczoraj o godzinie 16 min. 30 w gmachu ministerstwa spraw zagranicznych wystrzałem z rewolweru pozbawił się życia naczelnik wydziału kpt. (sic!) Stanisław Próchnicki. Strzał w skroń okazał się śmiertelny. Gdy do pokoju nadbiegli woźni, Próchnicki dawał już tylko słabe oznaki życia. Denat pozostawił list, z którego wynika, że powodem tragicznego strzału były przeżycia natury osobistej. Ostatnio Próchnicki wykazywał silny rozstrój nerwowy. Zmarły liczył lat 35. Niedawno przeszedł do MSZ z służby wojskowej”[18].

Profesor Paweł Wieczorkiewicz sugeruje, że przed oddaniem śmiertelnego strzału do siebie były major usłyszał oskarżenie o szpiegostwo na rzecz Związku Radzieckiego. Oficerowie kontrwywiadu mieli przedstawić mu dowody zwerbowania na służbę wrogiego mocarstwa – ponoć nastąpiło to w czasie, gdy sprawował misję attaché wojskowego w Moskwie[17] → zobacz Ludwik Lepiarz.

Pułkownik Marian Romeyko wspominając swoją służbę w Oddziale II Sztabu Generalnego napisał: „kierownikiem placówki moskiewskiej był rtm. Stanisław Próchnicki. Przeniesiony już w stopniu majora do MSZ i zamieszany w jakąś aferę, popełnił później przymusowe samobójstwo w gmachu MSZ. Moralnym tego sprawcą był ponoć dyrektor departamentu MSZ, Drymmer[19].

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Bałda i Próchnicki 2014 ↓.
  2. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 266, 830, tu jako „Stanisław Kostka Marian Próchnicki”.
  3. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 163.
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 649, 680, 1547.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 79 z 17 sierpnia 1924 roku, s. 453.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 112 z 23 października 1924 roku, s. 627.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 580, 602, 1365.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 342.
  9. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 330, 343.
  10. Rocznik Oficerów Kawalerii 1930 ↓, s. 59, 74.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 21 lutego 1928 roku, s. 47.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 92.
  13. Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku), Sztab Główny, Drukarnia Sztabu Generalnego, Warszawa 1931, s. 19.
  14. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 244.
  15. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 343.
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 221.
  17. a b Bałda 2014 ↓.
  18. Kpt. St. Próchnicki zastrzelił się w biurze min. spraw zagr., Nowiny Codzienne nr 249 z 24 sierpnia 1933 roku, s. 1.
  19. Marian Romeyko, Przed i po maju, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983, ​ISBN 83-11-06884-4​, przypis autora na s. 129.
  20. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 11 listopada 1931 roku, s. 364.
  21. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 361.
  22. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 362.
  23. a b Dziennik Personalny MSWojsk Nr 2/1931, s. 68
  24. Dziennik Personalny MSWojsk Nr 8/1931, s. 380

Bibliografia[edytuj]