Ambasada RP w Moskwie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ambasada RP w Rosji
Посольство Польши в Российской Федерации
Посольство Польши
Herb Polski.svg
Ilustracja
Budynek Ambasady Polskiej w Moskwie
Państwo  Rosja
Data utworzenia 1921, 1944
Ambasador Włodzimierz Marciniak
Adres
ul. Klimaszkina 4
115127 Moskwa
*****
115127 Москва
ул. Климашкина, 4
*****
stacje metro:
* Barrikadnaja (Баррикадная), 780 m od ambasady
* Krasnopriesnienskaja (Краснопресненская), 820 m
* Bełoruskaja oraz Bełoruskaja (Белорусская), 940 m
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Ambasada RP w Rosji
Ambasada RP w Rosji
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Ambasada RP w Rosji
Ambasada RP w Rosji
Ziemia55°46′03,03″N 37°34′39,12″E/55,767508 37,577533
Strona internetowa
Konsulat Generalny Polski w Sankt-Petersburgu
Konsulat Generalny Polski w Irkucku
b. siedziba Poselstwa Polski w Moskwie przy ówczesnej ul. Worowskogo w Moskwie (1921-1934)
b. siedziba Ambasady Polski w Moskwie przy ówczesnej ul. Adama Mickiewicza (1934-1939, 1941, 1945-lata 70.)
b. siedziba Ambasady Polski w pałacyku z 1900 dr E.G. Erna przy ul. Czapajewskiej w Kujbyszewie (1941-1943)
b. siedziba przedstawicielstwa konsularnego w Baku, w domu braci Rylskich przy ul. Policyjnej 11 (1917-1920)

Ambasada RP w Rosji (ros. Посольство Польши в Российской Федерации) – polska misja dyplomatyczna w stolicy Rosji.

Podział organizacyjny[edytuj | edytuj kod]

  • Wydział Polityczny (ros. Политический отдел)
  • Wydział Ekonomiczny (ros. Экономический отдел)
  • Wydział Promocji Handlu i Inwestycji (ros. Отдел содействия торговле и инвестициям), Bolszoj Tiszynskij pier. 1 (Большой Тишинский пер.)
  • Wydział Promocji Handlu i Inwestycji (ros. Отдел содействия торговле и инвестициям), Sankt Petersburg, ul. Żukowskiego 63, pok. 427 (ул. Жуковского д. 63 каб. 427)
  • Wydział Konsularny (ros. Консульский отдел), Balszoj Tiszinskij per. 1 (Большой Тишинский пер.)
    • Konsulat Generalny (ros. Генеральное консульство Польши), Petersburg, 5 Sowietskaja ul. 12 (ул. 5-я Советская)
    • Konsulat Generalny (ros. Генеральное консульство Польши), Kaliningrad, al. Kasztanowaja 51 (Каштановая Аллея)
    • Konsulat Generalny (ros. Генеральное консульство Польши), Irkuck, ul. Suche-Batora 18 (ул. Сухэ-Батора)
  • Ataszat Obrony (ros. Бюро Атташе по вопросам обороны)
  • Oficer łącznikowy Policji
  • Instytut Polski w Moskwie (ros. Польский культурный центр), Bolszoj Tiszynskij pier. 1 (Большой Тишинский пер.)
  • Instytut Polski w Sankt Peterburgu (ros. Польский институт в Санкт-Петербурге), Petersburg, 5 Sowietskaja ul. 12 (ул. 5-я Советская)
  • Stałe Przedstawicielstwo Polskiej Akademii Nauk (ros. Постоянное Представителство Польской Академии Наук), Bolszoj Tiszynskij pier. 1 (Большой Тишинский пер.)
  • Szkolny Punkt Konsultacyjny przy Ambasadzie RP w Moskwie (ros. Школа при Посольстве Польши), Bolszoj Tiszynskij pier. 1 (Большой Тишинский пер.)

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

Okres 1917-1921[edytuj | edytuj kod]

Początkowo na terenach byłego Cesarstwa Rosyjskiego funkcjonowała sieć placówek reprezentujących państwo polskie o różnym statusie formalnym. Kilka wywodziło się z byłych ekspozytur Rady Regencyjnej, np. w Moskwie, Petersburgu i Kijowie. Oficjalny charakter miały placówki w Charkowie, Odessie i Władywostoku. „Placówkami o charakterze konsularnym” lub „quasi-konsulatami” były: reprezentacja w Noworosyjsku (1917-1921) (posługująca się drukami i pieczęcią: „Konsulat Polski”) wraz z „agencjami” w Gagrze i Tuapse oraz „konsulatem” w Soczi; również w Baku w domu Rylskich z 1912 (proj. Józef Płoszko) przy ul. Policyjnej 11, ob. Yusif Məmmədəliyev küçəsi (1917-1920), Jekaterinodarze (1918-1920), Machaczkale (1919), Majkopie, Mariupolu, Rostowie nad Donem, Sewastopolu (1918), Taganrogu, Taszkencie, Teodozji, Tyflisie i Władykaukazie. Większość z nich powstała z potrzeby chwili, oddolnie, spontanicznie i przestała istnieć, spełniwszy doraźny cel, gdy sytuacja zaczęła się normalizować[1][2].

Okres 1921-1939[edytuj | edytuj kod]

Stosunki dyplomatyczne pomiędzy Polską a RFSRR ustanowiono na mocy zawartego w 1921 Traktatu Ryskiego. Pierwsza siedziba poselstwa (od 1921) mieściła się w pałacu zbud. w 1893 dla kupca A.I. Nosenkowa przy ul. Worowskogo 21 (ул. Воровского), obecnie ul. Powarskaja (Поварская ул.) (1934), konsulat przy ul. III Mieszczanskiej 32/34 (3-я Мещанская), obecnie ul. Szczepkina (ул. Щепкина) (np. 1929-1939), biuro attaché wojskowego w budynku Towarzystwa Politechnicznego (Политехническое общество) z 1906, zajmowanym przez Komisję ds Repatriacji (Смешанная Комиссия по репатриации) przy Małym Charitoniewskim pier. 6 (Малый Харитоньевский пер.), nieopodal poczty głównej. W 1925 attachat wojskowy przeniesiono na Nowo-Pieskowskij per. (Новопесковский пер.).

W tym okresie polskie placówki konsularne mieściły się też w:

  • Leningradzie - konsulat 1926-1939,
  • Mińsku - konsulat generalny 1924-1939,
  • Tyflisie przy ul. Korganowskiej 24 (1932-1936) - agencja konsularna 1919, konsulat 1929, konsulat generalny 1926-1937,
  • Charkowie - agencja konsularna 1918, poselstwo 1921-1924, konsulat generalny 1924-1934, konsulat 1934-1937,
  • Kijowie - konsulat 1919, konsulat 1926-1934, konsulat generalny 1934-1939,
  • Władywostoku przy ul. Puszkińskiej 33 (1922) - konsulat 1920-1924
  • Odessie - konsulat 1920[3][4].

Po podniesieniu rangi przedstawicielstwa do szczebla ambasady, w 1934 jej siedzibę przeniesiono do pałacu zbudowanego w 1910 dla kupca Gawriiła Tarasowa przy ul. Spiridinowka 30 (Спиридоновка ул.). W 1918-1921 mieścił się tutaj Komisariat Spraw Zagranicznych (Kомиссариат по иностранным делам), 1921-1923 Amerykańska Organizacja Pomocy (American Relief Administration – АРА), do 1934 Sąd Najwyższy ZSRR (Верховный суд СССР). W dniu 17 września 1939 władze ZSRR cofnęły akredytację personelowi ambasady, który 9 października opuścił Moskwę. Następnie w jej murach ulokowano niemiecką misję wojskową.

Okres 1941-1943[edytuj | edytuj kod]

Po zawarciu układu Sikorski-Majski reaktywowano działalność ambasady, umieszczając ją w dotychczasowej moskiewskiej siedzibie przy ul. Spiridinowka 30. Po ewakuacji rządu i korpusu dyplomatycznego w 1941 do Kujbyszewa ambasada mieściła się w pałacyku z 1900 (proj. A.A. Szczerbaczewa) dr Ericha Gustowicza Erna przy ul. Czapajewskiej 165 (Чапаевская ул.). Według niektórych źródeł, w latach dwudziestych mieścił się tutaj jeden z oddziałów Czeka/GPU guberni samarskiej[5]. Z okazji zbliżającej się wizyty gen. Władysława Sikorskiego ambasadzie przydzielono dodatkowy budynek. Ambasada utrzymywała sieć delegatur w stolicach poszczególnych republik i obwodów – 10 we wrześniu 1941, 20 w styczniu 1942 (w Akmolińsku, Ałdanie, Ałma-Acie, Archangielsku, Aszchabadzie, Barnaule, Czelabińsku, Czkałowie, Czymkiencie, Dżambule, Kirowie, Kustanaju, Krasnojarsku, Pawłodarze, Pietropawłowsku, Samarkandzie, Saratowie, Semipałatyńsku, Syktywkarze i Władywostoku). Tylko 9 z delegatów miało status dyplomatyczny. Ich przedstawicielami w terenie była też sieć kilkuset tzw. „mężów zaufania” – 387 w grudniu 1942. Latem tegoż roku władze radzieckie podjęły decyzję o likwidacji delegatur (około 200 osób personelu) i ich aresztowaniu. Decyzję o zamknięciu samej ambasady strona radziecka podjęła w dniu 25 kwietnia 1943, zaś personel opuścił Kujbyszew w dniu 5 maja tegoż roku. Obecnie w budynku b. ambasady mieści się przychodnia Samarskiego Obwodowego Szpitala Klinicznego nr 2 (Самарская областная клиническая больница № 2)[6][7][8].

W okresie 1943-1944 interesy RP na terenie ZSRR reprezentowało w ograniczonym zakresie Poselstwo Australii[9].

Okres od 1944[edytuj | edytuj kod]

W 1944 powstało Centralne Biuro Komunistów Polskich (Центральное бюро польских коммунистов), mające z założenia pełnić rolę nadrzędnego organu kierującego całokształtem spraw polskich w ZSRR, które po zawarciu porozumienia o wzajemnych stosunkach, następnie działało jako przedstawicielstwo PKWN/PPR w Moskwie. W 1945 zostało podniesione do rangi ambasady. Po raz trzeci umieszczono ją w pałacu przy ul. Spiridinowka 30, zmieniając jedynie jego adres – ul. Adama Mickiewicza (ул. Адама Мицкевича), obecnie Bolszoj Patriarszyj per. (Большой Патриарший пер.). Od 1979 gospodarzem budynku jest Instytut Afryki (институт Африки). Według innych źródeł przedstawicielstwo PPR funkcjonowało do 1948[10].

W latach 70. XX wieku zrealizowano proj. z 1969 Jana Bogusławskiego, wraz z Waldemarem Hinzem i Wojciechem Kowalczykiem, nowej siedziby polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego przy ul. Klimaszkina.

W okresie PRL w Moskwie działało

  • Biuro Pełnomocnika Rządu PRL do Spraw Repatriacji Polaków z ZSRR w Moskwie (1955-1960)[11]

oraz przedstawicielstwa

W 1997 otwarto Konsulat Generalny w Irkucku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojciech Skóra: Działalność polskiej służby konsularnej na terenach Rosji, Ukrainy i ZSRR w dwudziestoleciu międzywojennym (1918–1939), [w:] [1].
  2. Rosyjskie zasoby archiwalne [2].
  3. Tadeusz Radzik: Położenie Polaków na Ukrainie w okresie międzywojennym w ocenach polskich konsulów, [3].
  4. Wojciech Skóra: Służba konsularna Drugiej Rzeczypospolitej. Organizacja, kadry i działalność, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006, s. 891.
  5. Особняк доктора Э.Г. Эрна (Больница на улице Чапаевской (бывшей Николаевской)) (ros.). samara.onfoot.ru. [dostęp 2017-12-13].
  6. История России. Всемирная, мировая история – Запасная столица Куйбышев. Сталинский бункер. Самара в годы Великой Отечественной войны.
  7. Мемориальная доска посвященная расположению посольства Польши (ул. Чапаевская, 165).
  8. Теплогенератор – Самара. Улица Чапаевская: дома и их история.
  9. według innych źródeł: w latach 1942-1947 przedstawicielstwo nosiło rangę misji > [w:] [4]
  10. http://www.sztetl.org.pl/pl/term/699,centralne-biuro-komunistow-polski-w-zsrr-cbkp-/
  11. Tomasz Janik: Zagadnienia prawno-administracyjne uzyskania statusu repatrianta w warunkach polskiego systemu prawnego obowiązującego od 1944 do 1997 roku, Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa nr. 4/2011, s. 117-134
  12. w budynku b. dworca lotniczego Centralnego Lotniska im. Frunze w Chodynce, od lat 40. sztabie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego, po rozpadzie ZSRR Sztabie Koordynacji Współpracy Wojskowej Państw Członków WNP (Штаб по координации военного сотрудничества государств-членов СНГ), obecnie siedzibie Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (Организация Договора о Коллективной Безопасности)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mirosław Golon: Moskwa, Kijów, Mińsk, Leningrad, Wilno..., Problem utworzenia i działalności polskich placówek konsularnych w ZSRR w latach 1944-1972, [w:] Mieczysław Wojciechowski (red.), Polska polityka wschodnia w XX wieku, Włocławek-Toruń 2004, s. 201-237
  • Beata Szubtarska: Ambasada polska w ZSRR w latach 1941-1943, Wydawnictwo DiG Warszawa 2005, 205 s., ​ISBN 83-7181-368-6​.
  • Wojciech Skóra: Służba konsularna Drugiej Rzeczypospolitej. Organizacja, kadry i działalność, Wydawnictwo Adam Marszałek Toruń, 2006, 953 s., ​ISBN 83-7441-410-3​.
  • Stosunki dyplomatyczne Polski. Informator. Tom I Europa 1918-2006, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Archiwum/Wydawnictwo Askon, Warszawa 2007, 584 s., ​ISBN 978-83-7452-019-5​.
  • Marcin Kruszyński: Ambasada w Moskwie 1921–1939, IPN, Warszawa 2010, 366 s., ​ISBN 978-83-7629-156-7​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]