7 Pułk Ułanów Lubelskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 7 Pułku Ułanów Lubelskich. Zobacz też: 7 Pułk Ułanów – stronę ujednoznaczniającą.
7 Pułk Ułanów Lubelskich
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa pułku
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1947
Nazwa wyróżniająca Lubelskich
Patron gen. broni Kazimierz Sosnkowski[1]
Tradycje
Święto 23 marca[a]
Nadanie sztandaru 22 marca 1921
Rodowód 1 Pułk Ułanów Legionów Polskich
Dowódcy
Pierwszy mjr Janusz Głuchowski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Karandaszami (28 V 1920)
bitwa pod Sokalem (9–12 VIII 1920)
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Mińsk Mazowiecki
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość Mazowiecka Brygada Kawalerii
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego (7 puł) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP

Pułk wziął udział w walkach 1918–1919 oraz w wojnie polsko-bolszewickiej i II wojnie światowej. W okresie międzywojennym stacjonował w garnizonie Mińsk Mazowiecki.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Pułk został sformowany w Lublinie w listopadzie 1918. Trzon jego kadry stanowili legioniści z 1 pułku ułanów Beliny-Prażmowskiego.

W październiku 1918 oficerowie zwolnieni z obozu postanowili sformować trzy pułki kawalerii na terenie zaboru austriackiego. Organizowanie rozpoczęto w Chełmie i Lublinie. Sformowaną część pułku w Lublinie po rozbrojeniu Austriaków nocą z 31 października na 1 listopada zakwaterowano w koszarach austriackich ułanów. 5 listopada Dowództwo Wojsk Polskich w Lublinie zatwierdziło tworzenie pułku i 7 listopada ustalono nazwę formowanej jednostki na 3 pułk ułanów. 1 i 2 szwadron zorganizował się na miejscu, 3 w Zamościu, 4 szwadron i szwadron karabinów maszynowych w Kraśniku. Żołnierze Legionów Polskich stanowili 90% jego kadry. Jako barwę pułku przyjęto kolor żółty (żółte wypustki na maciejówkach i biało-żółte proporczyki na kołnierzach kurtek.

Pułk skoncentrował się w Kraśniku 23 listopada 1918, skąd szwadrony wysyłano na front. Jeden z plutonu ułanów w sile 32 ludzi 20 listopada został wysłany na odsiecz Lwowa. Brał udział w natarciu na Rawę Ruską, a 2 grudnia dołączył do 1 szwadronu przybyłego z Kraśnika. Wspólnie uczestniczyli w walkach pod Warchatą i Korhiami. 6 grudnia 1918 transportem kolejowym z Kraśnika do Hrubieszowa wyruszył szwadron techniczny pułku, gdzie spotkał się z 4 szwadronem i plutonem ckm. Utworzony z tych sił dywizjon walczył pod Żółkwią, Uhnowem, Dobrosinem i Krystynopolem. W połowie lutego dywizjon przetransportowano do Warszawy, wzmacniając nim jej obronę przed atakami Ukraińców. W Bełzie pozostał kombinowany szwadron, który do pułku powrócił dopiero 2 kwietnia 1919. Dowództwo 3 pułku, 2 i 3 szwadron oraz szwadron ckm. pozostające w Kraśniku 18 grudnia 1918 otrzymały rozkaz przegrupowania się do Warszawy. 30 grudnia rozkazem Szefa Sztabu Generalnego zmieniono nazwę pułku na 7 pułk ułanów[b]. Od grudnia zaczęto również używać nazwy „ułani lubelscy”. W związku ze zmianą numeracji pułku zmieniono barwy z żółto-białej na amarantowo-białą.

Pułk w walce o granice[edytuj | edytuj kod]

Bitwa karandasze 1920.png
29 lipca – 3 sierpnia 1920

26 lutego 1919 pułk przetransportowano do Zalewy pod Słonimem, gdzie brał udział w ataku na Słonim i walczył nad Szczarą. Uczestniczył również w natarciu na Lidę, rozbijając silny oddział marynarzy. Wydzielony szwadron pułku brał udział w wyprawie na Wilno, a wcielony później do 3 psk nie powrócił już do pułku. W lipcu 1919 podporządkowany 2 DP Legionów walczył o zdobycie Mołodeczna, a później ruszył na Wilejkę. 5 lipca pod Olechnowiczami zginął dowódca 3 szwadronu. W rejonie Krzywicz do niewoli poddał się ułanom 600 osobowy pułk kozacki. Od 6 sierpnia do 22 października 1919 pułk, współdziałając z 8 DP, walczył nad górną Berezyną i Dźwiną, a 23 października wycofany został na odpoczynek w rejon Budsławia, gdzie przebywał do 20 stycznia 1920.

Powrócił na front 25 stycznia 1920, gdzie dozorował linię kolejową RygaDyneburg. W kwietniu został przydzielony do I Brygady Jazdy, w ramach której działał na północnym skrzydle polskiej 1 Armii. 28 czerwca z 1 Brygadą Jazdy skierowany na front wołyński, gdzie 4 lipca stoczył pod Równem całodzienną bitwę z siłami Armii Konnej Budionnego. Od 11 lipca do 5 sierpnia ułani walczyli nad Styrem, zajmując obronę w okolicach Łucka. W dniach 13–15 sierpnia 7 pułk przesunięto do Rejowca, dołączając go do zreorganizowanej 4 Brygady Jazdy. 16 sierpnia wraz z brygadą stoczył pod Cycowem bitwę, doprowadzając szarżą 1 szwadronu pułku do rozproszenia przeciwnika. 31 sierpnia jako straż przednia brygady pułk wkroczył do Suwałk, a 3 września odparł atak litewski na miasto. W dniach 7–17 września pozostawał w odwodzie. 22 września odrzucił oddziały litewskie znad Marychy, a idąc dalej w straży przedniej 4 BJ rozbił pod Żołnierowiczami 3 października część 27 Dywizji Strzelców Armii Czerwonej. Po zawieszeniu broni pułk przegrupował się do m. Łóżki, pełniąc służbę dozorową na linii demarkacyjnej wzdłuż Dźwiny.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku podczas obchodów Święta Kawalerii, rok 1933
Mazowiecka BK w 1938

Służba na linii demarkacyjnej trwała do 12 lutego 1921 roku. Tego dnia pułk odmaszerował do Mołodeczna, a następnie został pociągami przetransportowany do Kraśnika. W marcu, po przekazaniu pułkowi sztandaru, nastąpiła częściowa demobilizacja starszych roczników. W kwietniu pułk przeniesiono do Przasnysza, gdzie dokończono demobilizację, a w czerwcu Ministerstwo Spraw Wojskowych, regulując sprawy pokojowej dyslokacji wojsk, za miejsce stałego garnizonu dla 7 pułku wyznaczyło Mińsk Mazowiecki, do którego pułk przybył 21 czerwca. Zimą 1922 do pułku trafiło około 500 rekrutów. Przystąpiono do szkolenia, częściowo zakłóconym wyjazdem szwadronów do Małopolski Wschodniej. Pułk miał tam utrzymać porządek i nie dopuścić do działań destrukcyjnych prowadzonych przez grupy nacjonalistów ukraińskich i bandy dywersyjne przenikające przez wschodnią granicę. Powrót pułku do macierzystego garnizonu nastąpił w marcu 1923 roku.

W 1922 w procesie umacniania i wzbogacania tradycji 7 pułku podjęto szereg decyzji. Postanowiono dzień 23 marca ustanowić świętem pułku. W dniu tym przypadała rocznica udekorowania sztandaru Orderem Virtuti Militari. Przyjęto melodię marsza pułku i wprowadzono kolory proporców sztandarowych: 1 szwadron – czerwony, 2 – biały, 3 – żółty, 4 – niebieski oraz proporzec dowódcy z wymienionymi czterema kolorami ułożonymi w szachownicę z doszytymi proporczykami w barwach pułku. Wcielenie rekrutów odbywało się w listopadzie każdego roku, a po przeszkoleniu było uroczyste zaprzysiężenie na sztandar. Organizowano kursy dokształcające. W 1934 z inicjatywy ówczesnego dowódcy płk dypl. Juliana Filipowicza powstało muzeum pułku. Roczny cykl szkolenia kończyły ćwiczenia letnie.

W początkach sierpnia pułk udawał się na koncentrację 2 Warszawskiej Dywizji Kawalerii. Ćwiczenia letnie kończyły się dwustronnymi manewrami wszystkich rodzajów broni. Uroczyście obchodzono święta wojskowe, kościelne i narodowe. W rocznicę powstań narodowych 1830 i 1863 dowódcy szwadronów organizowali dla podwładnych pogadanki nawiązujące do tradycji walk niepodległościowych. W podobny sposób czczono każdą rocznicę Konstytucji 3 Maja. Dzień Święta Żołnierza (15 sierpnia) pułk obchodził w polu. Święto pułku trwało zazwyczaj dwa dni, tj. 22 i 23 marca. W pierwszym dniu pułk udawał się na mszę w otoczeniu cywilów, a po powrocie na teren koszar defilował przed dowódcą i zebranymi gośćmi. O godz. 20.00 odbywał się apel poległych. W dniu 23 marca na program właściwego święta składały się: rewia pułku w szyku konnym lub pieszym, msza polowa, defilada, dekoracja odznaką pamiątkową pułku, obiad żołnierski. Duże znaczenia przywiązywano do więzi pułku ze społeczeństwem. Na święto pułku rokrocznie przybywały tłumy widzów. Oficerowie pułku prowadzili przysposobienie wojskowe dla młodzieży. Podczas ćwiczeń letnich w terenie zapraszano na zabawę żołnierską ludność wiejską. Udzielano bezpłatnej pomocy lekarskiej i weterynaryjnej. Od 1937 pułk opiekował się trzema szkołami powszechnymi w miejscowościach Stojadła, Dobre i Rycerska Górka. W Cegłowie utworzono sierociniec.

Szczególne miejsce w życiu i pracy wychowawczej pułku odgrywał kult osoby marszałka Józefa Piłsudskiego, który w latach 1922–1926 składał w pułku wizyty. Na każde imieniny Komendanta wyjeżdżały delegacje złożone z oficerów, podoficerów i ułanów. Po zrzeczeniu się przez Piłsudskiego poborów i znalezieniu się jego rodziny w trudnej sytuacji materialnej kadra 7 pułku dostarczała do Sulejówka żywność zakupioną ze składek. Po rozejściu się wieści o planowanym zamachu na jego życie na przełomie 1925/26 7 pułk i 5 pp Legionów z Wilna samorzutnie rozstawiły placówki wartownicze w Sulejówku.

Drugą osobą, która zapisała się w dziejach 7 pułku na trwale, był gen. Kazimierz Sosnkowski, do którego w lutym 1920 korpus oficerski po jednogłośnym zaakceptowaniu projektu zwrócił się z prośbą objęcia szefostwa pułku[2]. 4 marca Sosnkowski wyraził zgodę i wówczas pułk przyjął nazwę „7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego”. Za życia marszałka Piłsudskiego nazwa nie została zaakceptowana przez Ministerstwo Spraw Wojskowych, ponieważ szefem pułku była osoba żyjąca. Dopiero Dziennik Rozkazów z dnia 21 listopada 1937 zatwierdził pełną nazwę przyjętą przez pułk w 1920. Uroczystość objęcia szefostwa odbyła się w dniu święta pułku 23 marca 1938.

Przed budynkiem dowództwa pułku została pochowana klacz Kasztanka Marszałka Józefa Piłsudskiego[3].

W ostatnich latach przed wybuchem wojny nastąpiły zmiany w organizacji i wyposażeniu pułku. Do pułku w 1936 dołączono pluton kolarzy, a w 1937 pluton działek ppanc. 37 mm. W 1939 pułk otrzymał karabiny ppanc. produkcji polskiej. Wiosną 1939 przyśpieszono szkolenie ułanów i uzupełniono braki materiałowe. Odbywające się ćwiczenia w rejonie Mińsk MazowieckiŁochów – Wyszków zostały przerwane z uwagi na wzrost napięcia międzynarodowego i w związku z tym 7 pułk powrócił do Mińska Mazowieckiego, a jego oficerowie w przewidywaniu mobilizacji przystąpili do sprawdzania elaboratów mobilizacyjnych.

Pułk w II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja

24 sierpnia 1939 roku o godz. 1.00 w nocy w pułku ogłoszona została mobilizacja. Pobór koni i wozów taborowych przebiegał bez zakłóceń. Rezerwiści zgłaszali się w wyznaczonym terminie. Po południu pułk przeszedł na kwatery do okolicznych wiosek. 25 sierpnia o godz. 16.00 szwadrony osiągnęły gotowość marszową. 26 sierpnia dotychczasowy dowódca pułku płk. Leonard Łodzia-Michalski, przeniesiony został na stanowisko zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii. Pułk przejął jego zastępca ppłk Marian Skrzynecki. Wieczorem 26 sierpnia pułk wymaszerował nad granicę Prus Wschodnich. 30 sierpnia rano szwadrony osiągnęły Łanięta. Na rozkaz dowódcy brygady niezwłocznie rozpoczęto budowę okopów i zasieków z drutu kolczastego.

Walki pułku w kampanii wrześniowej

W kampanii 1939 wziął udział w składzie Mazowieckiej Brygady Kawalerii (Armia „Modlin”). Wyznaczony został do odwodu brygady. W dniach 1–3 września walczył na wysuniętej pozycji obronnej w rejonie Chorzel, a następnie w rejonie Przasnysza. Już 1 września doszło do przełamania obrony Mazowieckiej BK na styku 1 pułku szwoleżerów i 11 pułku ułanów. Z tego względu wieczorem dywizjon mjr Kuleszy (szwadrony 1 i 4 i pluton kolarzy), wraz ze szwoleżerami wykonał kontratak wyrzucając niemiecką piechotę za rzekę Ulatówkę, wziął 4 jeńców 1 moździerz, 2 ckm i radiostację. 2 września wobec odwrotu Mazowieckiej BK, 7 pułk ułanów został wprowadzony do I rzutu obrony w rejonie miejscowości w rejonie Drążdżewa, Oględa Szlachecka, kolonii Zakocie. Patrole i podjazdy prowadziły potyczki z niemiecką kawalerią z 1 Brygady Kawalerii. 3 września pułk na rozkaz dowódcy brygady wycofał się na koleją rubież opóźniania pod Dobrzankowem nad rzeczką Węgierką i w rejonie koszar w Przasnyszu. W godzinach porannych niemiecki oddział zmotoryzowany wyparł 4 szwadron i pluton kolarzy z Przasnysza, a 7 pułk został zbombardowany przez lotnictwo wroga. W godzinach popołudniowych niemiecka 1 BK wyparła ułanów lubelskich z bronionej rubieży. Nocą 3/4 września pułk wycofał się na nową rubież obrony, dywizjon mjr Kuleszy (1, 2 szwadron, część szwadronu ckm i plutonu ppanc. oraz kolarze) zajął obronę we wsi Bogate, reszta pułku ze wsparciem baterii 1 dywizjonu artylerii konnej oraz częścią szwadronu samochodów pancernych zajęła II linię obrony we wsi Szczuki. W obronie wsi Bogate dywizjon mjr Kuleszy stoczył kilkugodzinną walkę z nacierającą niemiecką kawalerią z pojazdami pancernymi. Po czym dywizjon mjr Kuleszy wycofał się za II linię obrony 7 pułku, rozwijając III linię obrony we wsi Węgrzynowo. Po godzinnej walce i zadaniu strat nacierającym obrońcy wsi Szczuki wycofali się na III linię obrony. Tam w rozbitym niemieckim samochodzie zdobyto mapę z aktualną sytuacją niemieckiej 3 Armii. Pod ostrzałem niemieckiej artylerii 7 pułk wytrwał do wieczora 4 września na zajmowanych pozycjach[4]. Od 5 do 7 września bronił linii Narwi w rejonie Pułtuska i Serocka. Nocą 4/5 września ułani lubelscy podjęli marsz poprzez Maków, most w Pułtusku i rozlokowali się w miejscowościach Mystków Stary-Zatory jako odwód Mazowieckiej BK. 6 września pułk wykonał marsz do lasów w rejonie miejscowości Białe Błoto, 10 km od Jaszczułt i od rana 7 września zajął obronę okrężną. Kolejnej nocy pułk wykonał marsz do Wyszkowa i po przeprawieniu się przez most na rzece Bug zakwaterował w miejscowości Dąbrówka na południowym brzegu jak odwód brygady. Tu jako uzupełnienie pułku przybył 1 szwadron marszowy por. Kazimierza Tabiszewskiego, który 9 września rozdzielono do szwadronów pułku[5]. 8 i 9 września patrole ułanów rozpoznawały ugrupowanie nieprzyjaciela na północnym brzegu Bugu. Nocą 9/10 września oddział wypadowy pułku w składzie 1, 2, 4 szwadronu i plutonu ckm pod dowództwem mjr dypl. V. Jedigara dokonał wypadu na miejscowość Słomianka. Wypad nie osiągnął zaskoczenia i zaległ w ogniu broni maszynowej, oddział powrócił na pozycje wyjściowe przy minimalnych stratach[6]. 10 września 7 pułk ułanów przemaszerował do rejonu na północny-wschód od Radzymina, dywizjon mjr Kuleszy (1 i 2 szwadrony) na rozkaz dowódcy Armii "Modlin" powrócił nad Bug. Po zajęciu stanowisk ponownie został skierowany w ślad za pułkiem, który odmaszerował w kierunku na Stanisławów, jednak 12 września dywizjon 7 puł. dołączył do 1 pułku szwoleżerów. Od 7 pułku odłączono tabor, który w osłonie plutonu kolarzy wysłany został w kierunku Lublina. W godzinach wieczornych 11 września kwaterujące we wsi Głęboczyce główne siły pułku i bateria 1 dak, zostały zaatakowane przez niemiecką piechotę. Natarcie niemieckiej piechoty zostało odparte, kontratakiem ułanów i ogniem własnej artylerii. Późną nocą główne siły pułku wycofały się z Głęboczyc i osiągnęły w dniu 12 września las w pobliżu wsi Cierpięta. W tym czasie 3 szwadron wspierał w obronie dwa szwadrony 1 pszw. w rejonie wsi Grębków. Pozostałość 7 pułku podjęła walki obronne osłaniając walczące pod Grębkowem szwadrony 1 pszw. i 3 szwadron 7 puł. Z uwagi na okrążenie jednostek Mazowieckiej BK, nocą 12/13 września 7 pułk zdołał sforsować bez walki ugrupowanie wojsk niemieckich docierając wieczorem 13 września do lasu i wsi Kaczory miejsca koncentracji brygady. Dowódca Mazowieckiej BK wyznaczył 3 i 4 szwadron z ckm pod dowództwem mjr W. Pohoskiego jako lewe skrzydło zgrupowania uderzeniowego, które miało sforsować szosę wiodącą do Siedlec. W trakcie nocnego natarcia zniszczono niemiecką zmotoryzowaną kolumnę zaopatrzeniową. Po walce maszerujący w straży przedniej brygady 3 szwadron pułku odłączył się. W trakcie dalszego przedzierania się 7 pułku (dowództwo ze szwadronem gospodarczym, 4 szwadron, plutony ppanc. i łączności) toczyły potyczki z patrolami i pododdziałami niemieckimi przy przekraczaniu szosy Łuków-Stoczek, docierając 16 września do wsi Wróblin i stacji kolejowej Krzywda. Dalszy marsz wiódł przez Strzyżów w pobliżu Łukowa, 17 września przez Ustrzec w pobliżu Radzynia, 18 września przez Rudno, 19 września przez Parczew docierając 20 września w rejon wsi Rogów-Żuków na południe od Grabowca. W tym rejonie 7 pułk pozostał do 22 września 1939 roku, dołączyły kolejno szwadrony: 20 września 4 marszowy rtm. Karwata, 22 września dywizjon mjr Kuleszy oraz 3 szwadron oraz tabory z plutonem kolarzy. Po odwrocie na Lubelszczyznę 23 września 7 pułk ułanów jako straż przednia Mazowieckiej BK podjął marsz w kierunku Suchowola-Krasnobród mając za zadanie sforsować pierścień okrążenia wojsk niemieckich. O godz. 23.15 szwadrony 1, 3 i 4 pułku wraz z dwoma szwadronami 1 pułku kawalerii KOP spieszone przystąpiły do szturmu pozycji niemieckich w Suchowoli, ze wsparciem 4 baterii 1 dak. Po osiągnięciu celu natarcia, w godzinach porannych 24 września przy silnym wsparciu artylerii niemiecka piechota przystąpiła do kontrataku. W jego wyniku rozproszono koniowodnych pułku, a szwadrony pułku i współdziałających innych pułków wycofały się na rozkaz dowódcy brygady z Suchowoli. 7 puł. zbierał się w lasach zamojskich, w czasie walk poniósł duże straty. Wokół dowódcy pułku 24 września po południu zebrało się ok. 500 ułanów. Pułk pomimo rozwiązania Mazowieckiej Brygady Kawalerii walczył nadal, przedzierał się na Krasnobród. Ppłk Skrzynecki wraz ze strażą przednią wydostał się z okrążenia, resztę pułku powstrzymała stroma skarpa i pojawiające się wojska niemieckie[7]. 25 września dowództwo pułku objął rtm. Antoni Męczarski i klucząc lasami 28 września w lasach pod Janowem Lubelskiego dołączył do grupy płk dypl. T. Zieleniewskiego oraz połączył się z 6 szwadronem marszowym 7 pułku ułanów rtm. L. Bernsteina [8]. 29 września w pobliżu stacji Szastarka oddział 7 puł. zniszczył kolumnę samochodową i zajął tego dnia Janów Lubelski. Tego dnia oddział dołączył do Grupy "Chełm" płk Płonki. 1 października Grupy płk Zieleniewskiego i płk Płonki skapitulowały przed Armią Czerwoną. Oddział 7 puł. ponosząc dalsze straty i dzieląc się na mniejsze grupy, próbował wydostać się z pułapki pomiędzy oddziałami niemieckimi i sowieckimi. Nie wszystkim udało się uniknąć niewoli. W starciu z oddziałem sowieckim dowódca pułku ppłk. Marian Skrzynecki został ciężko ranny i umarł z ran. 2 października 1939 roku wieczorem oddział rtm. Bernsteina i rtm. Męczarskiego po marszu w kierunku Warszawy gdy doszły informacje o jej kapitulacji, w rejonie wsi Wrzelowiec rozwiązali oddział, zatopili i zakopali uzbrojenie. Ponadto poza etatowym pułkiem ze składu szwadronu zapasowego i żołnierzy 7 pułku ułanów wchodzących w skład Ośrodka Zapasowego Mazowieckiej BK pod dowództwem mjr Antoniego Głuchowskiego sformowano:

  • 1 szwadron marszowy konny - por. rez. Kazimierz Tabiszewskiego sformowany 27 sierpnia 1939 r. 9 września dołączył do macierzystego pułku i rozdzielony do szwadronów w miejscowości Dąbrówka na południowym brzegu Bugu[9].
  • 6 szwadron marszowy konny - rtm. Ludwika Bernsteina (wcześniej por. Jana Mytrusa-Wyhowskiego) od 12 września działał samodzielnie osiągnął 18 września Kowel i dołączył do Grupy płk dypl. Leona Koca, walczył pod Włodzimierzem Wołyńskim. Po sforsowaniu Bugu pod Korytnicą osiągnął 27 września rejon pomiędzy Krasnymstawem, a Bychawą, 29 września stoczył walkę o stację kolejową w Szastarce. Następnie tego samego dnia w walce zajął Janów Lubelski. 1 i 2 października spod Momont wraz z oddziałem rtm. Męczarskiego prowadził marsz w kierunku Warszawy, ostatecznie pod wsią Wrzelowiec zakopano broń i rozwiązano szwadrony obu rotmistrzów[10].
  • 2 szwadron marszowy konny - por. rez. Baranowskiego od 6 września osłaniał most na Wiśle w Świdrach Małych, następnie wycofał się do Warszawy i do 28 września walczył w jej obronie oraz w boju pod Łomiankami w składzie improwizowanego pułku kawalerii mjr Józefa Juniewicza [10].
  • 3 szwadron marszowy konny - por. Henryka Kuleszy sformowany w dniach 6-7 września, od 8 września wraz ze szwadronem marszowym 11 pułku ułanów wszedł w skład dywizjonu rtm. Kociejowskiego osłaniającego Garwolin. Następnie od 9 września bronił przeprawy na Wiśle pod Brzuminem, tu po zaciętych walkach 10 września został zniszczony, oprócz koniowodnych[10].
  • 4 szwadron marszowy konny - rtm. Jerzego Karwata wszedł w skład Warszawskiego Pułku Ułanów i działał w jego szeregach. Od 20 września dołączył do macierzystego 7 p.uł. wziął udział w walkach o Suchowolę, rozbity około 22 września w pobliżu wsi Adamów[11].
  • 5 szwadron marszowy pieszy - rtm. Feliksa Siedleckiego sformowany 7 i 8 września, od 8 września maszerował na Lubelszczyznę, 19 września osiągnął rejon na północ od Chełma Lubelskiego wziął udział w walkach oddziałów 41 DP rez. Od 20 września wcielony do jednego z batalionów piechoty prowadził walki do 26 września 1939 roku, następnie złożył broń i poszedł do niewoli[10].
Pułk Armii Krajowej

Pułk został odtworzony w konspiracji, październik/listopad 1939, w Warszawie, w powiecie Mińsk Mazowiecki oraz rejonie RadzyminWyszków. Pierwszym dowódcą odtwarzanego pułku był mjr dypl. Veli bek Jedigar ps. Damazy – książę azerski i polski patriota, były zastępca dowódcy tego pułku od 1936[12]. Pododdziały pułku brały udział w akcji „Burza” oraz walczyły w powstaniu warszawskim w Śródmieściu, na Mokotowie, Woli, na Starówce oraz w Puszczy Kampinoskiej. Używano kryptonimu „Jeleń”.

Pułk w Polskich Siłach Zbrojnych[edytuj | edytuj kod]

24 grudnia 1944 roku ukazał się rozkaz organizacyjny dowódcy 2 Korpusu Polskiego na mocy którego 12 pułk ułanów podolskich miał wydzielić zawiązki organizacyjne dla 7 pułku ułanów lubelskich w ilości połowy stanu[13]. Z zalążków miał powstać pułk samochodów pancernych (rozpoznawczy) 3 Dywizji Strzelców Karpackich[14]. Pułk nie wziął udziału w walkach. Rozwiązany został w 1947.


Lubelscy ułani[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku - I zastępca dowódcy)

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Orderem Wojennym Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[25][26][27]

Order Virtuti Militari
  • Krzyżem Kawalerskim, Złotym i Srebrnym - mjr Zygmunt Piasecki
  • Krzyżem Srebrnym:
  • Sztandar Pułku
  • kpr. Stanisław Bakalarczyk
  • plut. Feliks Bartnicki
  • kpr. Stanisław Bednarski
  • por. Ludwik Stanisław Bernstein nr 5144
  • ppor. Leopold Berg
  • rtm. Aleksander Bieliński
  • uł. Andrzej Bober
  • rtm. Władysław Dunin-Borkowski
  • plut. Bronisław Chamiec
  • plut. Stanisław Chruścik
  • ppor. Jan Dąbrowski
  • ppor. Jerzy Dąbrowski
  • uł. Jerzy Dobrogojski
  • plut. Lucjan Duda
  • plut. Jerzy Dzisiewski
  • ppor. Stanisław Gąssowski
  • rtm. Witold Grzechowski
  • por. Wacław Haczyński
  • rtm. Wacław Ilaczyński
  • kpr. Wojciech Hołowiński
  • ppor. Jerzy Jabłoński
  • rtm. Tadeusz Jakubski
  • plut. Wojciech Jankowski
  • ppor. Stefan Janiszewski
  • por. Celestyn Kański
  • rtm. Zdzisław Karpiński
  • plut. Stanisław Kiełczewski
  • st. wchm. Stanisław Kleniewski
  • rtm. Stanisław Klepacz
  • kpr. Jan Kołosowicz
  • st. uł. Józef Kopeć
  • plut. Józef Kopiel
  • pchor. Napoleon Kostanecki
  • plut. Feliks Kotarski
  • plut. Kazimierz Kowalczyk
  • kpr. Julian Kowalski
  • ppor. Mieczysław Kozanecki
  • plut. Antoni Krochmalski
  • uł. Stanisław Kruszewski
  • pchor. Konstanty Kułagowski
  • rtm. Tadeusz Kurnatowski
  • kpr. Jan Lenard
  • mjr Jan Lewandowski
  • st. uł. Stefan Lipczyński
  • kpr. Wacław Ławicki
  • kpr. Jerzy Łobaczewski
  • plut. Wiktor Maciejowski
  • rtm. Leonard Michalski
  • kpt. lek. Xawery Monodro
  • rtm. Stanisław Moszyński
  • ppor. Stefan Morzyński
  • uł. Władysław Myszkiewicz
  • mjr Romuald Niementowski
  • st. uł. Władysław Niziński
  • ppor. Marian Olechnowicz
  • st. uł.Piotr Olszewski
  • kpr. Mieczysław Osiński
  • uł. Wacław Panecki
  • rtm. Wacław Paszkowski
  • uł. Jan Pazur
  • plut. Włodzimierz Polski
  • rtm. Franciszek Bieberstein-Żarnowski
  • ppor. Wojciech Pohoski
  • plut. Wacław Pstruszyński
  • pchor. Edward Pycz
  • kpr. Stanisław Radomski
  • pchor. Stefan Rago nr 5145
  • rtm. Bronisław Rakowski
  • plut. Jerzy Respondowski
  • st. uł. Władysław Reszka
  • rtm. Adolf Rudnicki-Cedro nr 5142
  • kpr. Jan Rusinowski
  • uł. Franciszek Selwa
  • por. Feliks Siedlecki nr 5143
  • kpr. Mieczysław Skalski
  • rtm. Marian Skrzynecki
  • rtm. Józef Smoleński
  • rtm. Stefan Sroczyński[28][29]
  • pchor. Antoni Starnawski
  • pchor. Henryk Suchodolski
  • rtm. Leon Suchorzewski
  • plut. Stefan Tomczak
  • kpr. Bolesław Toruń
  • ppor. Leon Trojanowski
  • kpr. Jan Tylus nr 5148
  • st. wachm. Jan Tuszowski KS nr 5451
  • st. uł. Edward Warszakowski
  • plut. Jan Wawrzeńczak
  • pchor. Tadeusz Welfle
  • rtm. Edward Wilczyński nr 5141
  • wachm. Kazimierz Wiśniewski
  • plut. Tomasz Witek
  • kpr. Roman Wyrwicz

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[30][c]:

  • dowódca pułku – płk Leonard Jerzy Michalski
  • I zastępca dowódcy – ppłk Marian Skrzynecki
  • adiutant – por. Tadeusz Bylina[d] *
  • lekarz medycyny – por. lek. Ryszard Artur Kaszubski
  • lekarz weterynarii – kpt. Feliks Albrycht
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Antoni Alojzy Głuchowski
  • oficer mobilizacyjny – mjr Romuald Jaworski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – rtm. adm. (kaw.) Feliks Siedlecki
  • oficer administracyjno-materiałowy – p.o. chor. Jerzy Romanowski
  • dowódca szwadronu gospodarczego – por. Tadeusz Bylina (*)
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Karol Łopuszański
  • oficer żywnościowy – chor. Stefan Zakrzewski
  • dowódca plutonu łączności – por. Zygmunt Jasieński
  • dowódca plutonu kolarzy – por. Wojciech Maria Kazimierz Stanisław Konopka (*)
  • dowódca plutonu ppanc. – ppor. Stefan Gołasz
  • dowódca 1 szwadronu – mjr. Seweryn Kulesza
  • dowódca plutonu – por. Jerzy Fabrycy
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Parzonko
  • dowódca 2 szwadronu – rtm. dypl. Eugeniusz Wiktor Czarnecki
  • dowódca plutonu – por. Józef Zygmunt Grzyb
  • dowódca plutonu – por. Wojciech Maria Kazimierz Stanisław Konopka (*)
  • dowódca plutonu – ppor. Michał Tadeusz Zasław Sroczyński
  • dowódca 3 szwadronu – mjr dypl. Józef Słomowski
  • dowódca plutonu – por. Stefan Standełło
  • dowódca plutonu – por. Leszek Stanisław Przybojewski
  • dowódca 4 szwadronu – p.o. por Jerzy Kasprzyk
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Rożałowski
  • dowódca szwadronu km – rtm. Janusz Ruszczyński
  • dowódca plutonu – por. kontr. Jan Mytrus
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Maria Grocholski
  • dowódca szwadronu zapasowego – mjr Wojciech Pohoski
  • zastępca dowódcy – rtm. Jerzy Karwat
  • na kursie – rtm. Antoni Mieczysław Męczarski
  • na kursie – por. Romuald Świerzbiński

Obsada personalna 1 września 1939 roku[33]

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk Marian Skrzynecki
  • zastępca dowódcy pułku – mjr Wojciech Pohoski[34]
  • kwatermistrz - mjr Romuald Jaworski († 1940 Ukraińska Lista Katyńska)
  • adiutant – por. Tadeusz Bylina[34]
  • oficer informacyjny - por. Leszek Przybojewski
  • oficer gospodarczy - kpt. Karol Łopuszewski
  • oficer ordynansowy - por. rez. Henryk Suchodolski
  • lekarz - por. lek. Ryszard Kaszubski
  • lekarz weterynarii - kpt. lek. wet. Feliks Albrecht
1 szwadron
  • dowódca szwadronu – mjr Seweryn Kulesza
  • dowódca plutonu - por. Jerzy Fabrycy
  • dowódca plutonu - ppor. Władysław Parzonko
  • dowódca plutonu - ppor. Andrzej Poniatowski
  • szef szwadronu - st. wachm. Stanisław Smoleński
  • dowódca 2 szwadronu – por. Janusz Poziomski
  • dowódca 3 szwadronu – por. Stefan Standełło, od 12 IX 1939 por. Jerzy Fabrycy[35]
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Antoni Męczarski
  • dowódca szwadronu ciężkich karabinów maszynowych – rtm. Janusz Ruszczyński
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu kolarzy – por. Wojciech Konopka
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – ppor. Stefan Gołasz
  • dowódca plutonu łączności – por. Zygmunt Jasieński
  • dowódca drużyny pionierów – kpr. Achramiej
szwadron gospodarczy
  • dowódca szwadronu - por. rez. Antoni Rychłowski
  • oficer żywnościowy - chor. Stefan Zakrzewski
  • szef szwadronu - st. wachm. Jan Czaja

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Poczet sztandarowy 7 pułku ułanów
Sztandar

22 marca 1921 roku, w Kraśniku, generał porucznik Kazimierz Sosnkowski wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo ziemi lubelskiej. Następnego dnia Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, marszałek Polski Józef Piłsudski udekorował chorągiew Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za zasługi bojowe[36]. Sztandar nie odpowiadał przepisom, jednak zachowano go ze względów tradycyjnych[37].

W 1931 r. mocno podniszczony sztandar poddano renowacji. 25 sierpnia 1939 r. pułk wyruszył wraz ze sztandarem nad granicę z Prusami Wschodnimi. 5 lub 6 września odwieziono sztandar do Mińska, a później do OZ Mazowieckiej BK w Garwolinie. Opiekę nad sztandarem sprawował chor. Bolesław Madrak. Walczące w odwrocie szwadrony zapasowe wycofywały się na Kowel. Kilka kilometrów przed Władawą okazało się, że na rozkaz wyższego dowódcy wszystkie oddziały mają złożyć broń. Chor. Madrak zniszczył drzewce sztandaru, a płat ukrył na sobie. Wachm. Koźlinka schował pod ubraniem orła i szarfę. Obaj zostali skierowani przez Niemców do prowizorycznego obozu jeńców. Wykorzystując zamieszanie, zbiegli, przebrali się w ubrania cywilne i około 22 września dotarli do Wielgolasu. Tu zakopali sztandar. W październiku 1940 r. Madrak i Czajka postanowili przenieść sztandar do Nowodworu. W Nowodworze pieczę nad sztandarem objęła Helena Bełkowska. Zakopano go w suchym miejscu niedaleko dworu. Miejsce zamaskowano starannie opadłymi liśćmi. Sztandar przeleżał tam do 1959 r. Odkopano go w październiku, a 9 listopada 1959 uroczyście przekazano do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 9, poz. 80 z 18 marca 1929 roku. Posiada kształt groszkowanej okrągłej wypukłej tarczy obwiedzionej reliefem sznurkowym. Tarcza przez środek przepasana jest emaliowaną wstążką w barwach Orderu Virtuti Militari. Pod wstążką przechodzą ukośnie drzewce lancy z proporcem amarantowym z białym kątem. Poniżej wstążki wpisano numer i inicjały „7 PU”, na obrzeżach daty „11 VIII 1914”, „l XI 1918” i „23 III 1921”. Jednoczęściowa – wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym oksydowanym, emaliowana. Wymiary: 40 mm. Projekt: Zygmunt Piasecki. Wykonanie: Józef Kweksilber i Wiktor Gontarczyk – Warszawa[38]

Barwy

Prop 7pul.png

Proporczyk amarantowy z białym trójkątem u nasady

Otok amarantowy.pngOtok amarantowy[39]

Spod 1pszw.png Spodnie długie[e] ciemnogranatowe, lampasy amarantowe, wypustka biała

Prop dow 7pul.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 7pul.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 7pul.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 7pul.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 7pul.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 7pul.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 7pul.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejki
A o siódmym wszyscy wiecie,
To Beliny drugie dziecię.
A Pułk Siódmy to zasrańce,
Pogubili w boju lance.
Z nosacizny konie giną,
Ale chodzą z dumną miną.
Albośmy to jacy tacy,
My ułani – Beliniacy.
Rąbią szablą w każdym ścisku,
Siódmy – dzielny, stoi w Mińsku.
Mazowszaki, czy wy wiecie,
Kto w galopie robi dziecię?

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznica dekoracji sztandaru krzyżem Virtuti Militari w 1921 r.
  2. W Warszawie powstał już inny 3 pułk ułanów.
  3. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[31].
  4. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[32].
  5. szasery

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szefostwo gen. Sosnkowskiego nadane zostało pułkowi w Dzienniku Rozkazów MSW ojsk. z 1937 r., nr 18, poz. 224.
  2. Janusz Odziemkowski: 7 Pułk Ułanów Lubelskich .... s. 15.
  3. Konrad Millak: Koniec Marszałkowskiej Kasztanki. Oflag VI B Dössel: 1942-11-29, s. 5-6f.
  4. Odziemkowski 1989 ↓, s. 20-23.
  5. Odziemkowski 1989 ↓, s. 26.
  6. Odziemkowski 1989 ↓, s. 24-27.
  7. Odziemkowski 1989 ↓, s. 27-35.
  8. Odziemkowski 1989 ↓, s. 35-36.
  9. Szczypiorski 2008 ↓, s. 199.
  10. a b c d Odziemkowski 1989 ↓, s. 36-39.
  11. Szczypiorski 2008 ↓, s. 200-201.
  12. Przegląd Tatarski 2/2010 s. 16
  13. Mieczysław Młotek (red.), Trzecia Dywizja Strzelców Karpackich 1942-1947 str. 664-665, 1978.
  14. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 35.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 297.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 221, z dniem 30 czerwca 1932 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 286.
  18. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 96.
  19. Krzysztof Szczypiorski. Zarys dziejów 7 Pułku Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego. „Rocznik Mińsko-Mazowiecki”. Z. 2, s. 70, 1994. 
  20. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 22 marca 1929 roku, s. 101.
  21. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 192.
  22. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 297
  23. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 236.
  24. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 161.
  25. Laudyn 1931 ↓, s. 37-38.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 marca 1922 roku, s. 226-227.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 29 października 1921 roku, s. 1448-1449.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 20 lutego 1925 roku, s. 82.
  29. Stefan Sroczyński. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2020-05-06]..
  30. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 692.
  31. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  32. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  33. Odziemkowski 1989 ↓, s. 18.
  34. a b Tadeusz Jurga, Władysław Karbowski: Armia „Modlin” 1939. s. 456.
  35. Odziemkowski 1989 ↓, s. 28.
  36. Nr krzyża 2507; Dekret Wodza Naczelnego L. 3367 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1822)
  37. Satora 1990 ↓, s. 197.
  38. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 175.
  39. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]