Stráňany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stráňany
Ilustracja
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Lubowla
Populacja (2008)
• liczba ludności

200
Nr kierunkowy 052
Kod pocztowy 065 33 (pošta Veľký Lipník)
Tablice rejestracyjne SL
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Stráňany
Stráňany
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Stráňany
Stráňany
Ziemia49°22′00″N 20°32′00″E/49,366667 20,533333
Kościół greckokatolicki

Stráňany (do 1948 Folvark, węg. Nagymajor, do 1899 Folyvárk, niem. Vorwerk, ukr. Страняни) – miejscowość na Słowacji w powiecie Lubowla w kraju preszowskim.

Położenie geograficzne i turystyka[edytuj]

Niewielka miejscowość położona jest w górnej części głębokiej doliny Lipnika, na wysokości 620–670 m n.p.m. u podnóży Kiczery. Płynący dnem tej doliny Lipnik oddziela Pieniny, a dokładniej Grupę Golicy i Małe Pieniny od Magury Spiskiej. Przez miejscowość prowadzi droga krajowa II kategorii nr 543 z Czerwonego Klasztoru do miejscowości Gniazda, gdzie krzyżuje się z drogą krajową nr 77 (do miejscowości Stara Lubowla lub Biała Spiska).

Historia[edytuj]

Miejscowość założona została przez Łemków jako wysunięty na wschód przysiółek Wielkiego Lipnika. W języku łemkowskim miała nazwę Folwark, w początkowym bowiem okresie istnienia tej osady był w niej folwark należący do rodu Györgyów i Horváthów-Stansithów. Obecna nazwa została wprowadzona dopiero w 1948. Ok. 1567 osadzili się Wołosi. Ok. 1700 miejscowość miała już 220 mieszkańców wyznania greckokatolickiego. Spis kościelny z 1913 podaje, że mieszkało tutaj 640 grekokatolików, 7 rzymskich katolików i 10 Żydów.

Mieszkańcy zajmowali się typowymi dla Łemków zajęciami; uprawą roli i pasterstwem, a mężczyźni aż do II wojny światowej dorabiali wędrownym druciarstwem. Długo zachował się tutaj ludowy folklor, jeszcze do 2000 zobaczyć można było krowie zaprzęgi do prac polowych i zwózki plonów. Miejscowość ma typową dla Spiszu zwartą zabudowę.

Zabytki[edytuj]

W środku miejscowości, po południowej stronie Lipnika stoi murowana cerkiew pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Wybudowana została w 1857 w miejsce wcześniejszej, drewnianej. Ma ona dość nowoczesny wystrój, ale zachowany został pełny ikonostas.

Szlaki turystyczne[edytuj]

Szlak zielony zielony ze Stranian na Przełęcz Korbalową. Tutaj szlak rozdziela się; jedna nitka prowadzi przez Wysokie Skałki i Wąwóz Homole do Jaworek, druga na wzniesienia Magury Spiskiej.

Bibliografia[edytuj]

  1. Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.
  2. Pieniny polskie i słowackie. Mapa 1:20 000. Wrocław: Wyd. Kartograficzne Eko-Graf, 2000. ISBN 83-86645-38-5.