Leśnica (Słowacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leśnica
Lesnica
Ilustracja
Kościół w Leśnicy
Państwo  Słowacja
Kraj  preszowski
Powiat Lubowla
Starosta Ján Gondek[1]
Powierzchnia 14,605[2] km²
Wysokość 492[3] m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

522[3]
35,7 os./km²
Nr kierunkowy 052
Kod pocztowy 065 33 (pošta Veľký Lipník)
Tablice rejestracyjne SL
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa konturowa kraju preszowskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Leśnica”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Leśnica”
49°24′08,28″N 20°28′10,56″E/49,402300 20,469600
Strona internetowa
Centrum turystyczne
Witacz przy drodze na Leśnicę

Leśnica[4] (słow. Lesnica, niem. Leschnitz, węg. Erdős, do 1902 Lesnicz) – wieś w północnej Słowacji (w historycznym regionie Spisz), położona w powiecie Lubowla. W 2011 liczyła 522 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1297. Założona została przez rodzinę Görgey na terenie dzisiejszej Starej Leśnicy. W XV wieku istniała także Nowa Leśnica, co może świadczyć o szybkim rozwoju miejscowości. Od XVI wieku wieś stała się własnością zakonników z Czerwonego Klasztoru. Przez długi czas była odizolowana od świata – nie istniała żadna droga do tej miejscowości. Dzięki tej izolacji dobrze zachował się tutaj oryginalny folklor pieniński: dawne zwyczaje, styl budownictwa, ubiory, tradycje pasterskie. W 1751 dotarli do niej przez Przełom Pieniński członkowie wiedeńskiej wyprawy naukowej. Pierwszą, bardzo wąską drogę wykonano w latach 1870–1875 ze Szczawnicy (tzw. Droga Pienińska). Dzięki tej drodze w XIX wieku Leśnica stała się popularna wśród kuracjuszy spacerujących pomiędzy Śmierdzonką (Smerdžonka, dziś część Czerwonego Klasztoru) a Szczawnicą. Wielokrotnie np. w swoich wierszach wymienia ją Maria Konopnicka. Obecną drogę do Wielkiego Lipnika przez przełęcz pod Tokarnią wykonano dopiero w 1967.

Po I wojnie światowej wieś stała się przedmiotem sporu pomiędzy Polską a Czechosłowacją – ostatecznie włączono ją do tej ostatniej. Kazimierz Łapczyński w 1862 pisał o Leśnicy: "zamieszkałą jest przez ludność polską, ale silnie naciskana słowackim żywiołem". W 1938 Polska wymogła przyłączenie miejscowości w swoje granice. 30 czerwca 1939 wieś weszła w skład gminy Szczawnica Wyżna[5]. W 1939 stała się ona częścią Słowacji. Po wojnie po raz kolejny Leśnica była przedmiotem sporów międzynarodowych, ale ostatecznie pozostała w Czechosłowacji.

Najważniejszym zabytkiem Leśnicy jest kościół rzymskokatolicki z XVII wieku, zbudowany na fundamentach gotyckich. Wśród budynków częste są domy w zabudowie szeregowej z bocznymi bramami wejściowymi i drewniane chaty z grubych bierwion.

Położenie geograficzne i turystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to jedyna miejscowość całkowicie położona w środku Pienin. Rozłożona jest na wysokości 470–520 m n.p.m. w głębokiej dolinie Leśnego Potoku pomiędzy Małymi Pieninami a Grupą Golicy. Od zachodniej strony dolina ta ciasnym wąwozem (przełom Leśnego Potoku), pomiędzy wapiennymi ścianami Wylizanej i Golicy uchodzi do doliny Dunajca.

Miejscowość utrzymuje silne kontakty z pobliską Szczawnicą, z której często przychodzą tutaj pieszo polscy turyści (30 min.). Dojazd samochodem możliwy jest okrężną drogą przez Czerwony Klasztor i przełęcz pod Tokarnią. Licznie przychodzą tutaj szczawniczanie na odpust na św. Michała (29 września). Obecnie wieś jest jednym z centrów ruchu turystycznego w słowackiej części Pienin. Wielu jej mieszkańców zajmuje się obsługą spływu Dunajcem. W zimie działa wyciąg narciarski. Dla potrzeb turystów istnieje restauracja, centrum turystyczne, pensjonaty i schronisko turystyczne (Chata Pieniny). W sezonie często występy ludowych kapel.

Szlaki turystyczne
Szlak niebieski niebieski: Droga Pienińska – Leśnica – przełęcz LimierzPrzełęcz pod Klasztorną Górą – Czerwony Klasztor. 2.10 h, ↓ 2 h
Szlak zielony zielony: Leśnica – przełęcz Pod PłaśniamiHaligowce. 2.05 h, ↓ 2.05 h
Szlak żółty żółty: do skrzyżowania z niebieskim na Szafranówce. 35 min., ↓ 25 min.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

We wsi jest używana gwara spiska, zaliczana przez polskich językoznawców jako gwara dialektu małopolskiego języka polskiego, przez słowackich zaś jako gwara przejściowa polsko-słowacka[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-31].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-31].
  3. a b Slovakia: Prešovský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-31].
  4. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG, 2013. s. 264. [dostęp 2017-10-29].
  5. Dz.U. z 1939 r. nr 57, poz. 375
  6. Júlia Dudášová-Kriššáková, Goralské nárečia z pohľadu súčasnej slovenskej jazykovedy, Prešov: Vydavateľstvo Prešovskej univerzity v Prešove, 2016, s. 20-24, ISBN 978-80-555-1714-8 (słow.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]