Wysokie Skałki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy szczytu w Pieninach. Zobacz też: Wysokie Skałki w Górach Sowich.
Wysokie Skałki (Wysoka)
Wysokie Skałki od wschodniej strony
Wysokie Skałki od wschodniej strony
Państwo  Polska
 Słowacja
Pasmo Małe Pieniny
Wysokość 1050 m n.p.m.
Wybitność 247 m
Położenie na mapie Pienin
Mapa lokalizacyjna Pienin
Wysokie Skałki (Wysoka)
Wysokie Skałki (Wysoka)
Ziemia49°22′49″N 20°33′20″E/49,380278 20,555556
Wysokie Skałki (Wysoka) od południowej (słowackiej) strony
Wysokie Skałki (Wysoka), Borsuczyny, Durbaszka

Wysokie Skałki[1], Wysoka[2] (słow. Vysoké Skalky, 1049,9 m – szczyt w Małych Pieninach, położony na granicy polsko-słowackiej; jednocześnie najwyższy szczyt całych Pienin i Pienińskiego Pasa Skałkowego[3]). Dawniej szczyt ten miał również inne, lokalne nazwy: Pamiarky, Kiczera. Używana przez tutejszą ludność (Łemków) nazwa Pamiarky pochodzi prawdopodobnie od istniejącej tu niegdyś wieży triangulacyjnej, nazwa "Kiczera" od Połoniny Kiczera znajdującej się pod szczytem, na południowo-zachodniej stronie góry. Równie często używana była też nazwa "Wysoka". Góra zaliczana do Korony Gór Polski.

Wysokie Skałki znajdują się w głównym grzbiecie Małych Pienin, pomiędzy szczytem Borsuczyny (939 m), od którego oddzielony jest przełęczą Stachurówki (908 m) i Kapralową Wysoką (935 m), a Smerekową (1014 m). Od południa Wysoka (i w ogóle Pieniny) graniczy z Magurą Spiską (masyw Wietrznego Wierchu), od której oddzielona jest Przełęczą Korbalowa (730 m), przez którą przebiega droga krajowa II kategorii nr 543 z Czerwonego Klasztoru do miejscowości Gniazda (na przełęczy krzyż przydrożny). Cały obszar góry jest chroniony prawnie. Południowe zbocza opadające do doliny Horbalowego Potoku leżą na terenie słowackiego Pienińskiego Parku Narodowego, na północno-zachodnim stoku (polska strona) utworzono w 1961 rezerwat przyrody Wysokie Skałki; ochronie podlega niewielki, jedyny istniejący obecnie w Pieninach fragment świerkowego boru górnoreglowego. Na Wysokich Skałkach, a także na znajdujących się na wschód od nich przygranicznych skałkach stwierdzono w 1981 roku występowanie rzadkich w Polsce gatunków roślin – pluskwicy europejskiej i ostrożenia głowacza[4].

Szczyt Wysokie Skałki (Wysoka) notowany jest już w starych źródłach historycznych. Prowadzono na nim nawet poszukiwania górnicze i już wtedy wiedziano, że jest najwyższym szczytem Pienin. W dokumencie górniczym z 1739 r. przeczytać możemy: „Ta góra jest najwyższa między innymi górami i okrągła, na której skała jest jako zamek. Przystęp do niej jest zbyt przykry, zaledwie człek pieszy wniść może.” Od dawna też była zwiedzana przez turystów. W 1929 r. odnotowano pierwsze wejście zimowe na nartach dokonane przez Mariana Gotkiewicza z towarzyszami.

Szczyt zbudowany jest z czerwonych wapieni krynoidowych. Od wschodniej i południowo-wschodniej strony tworzy strome urwiska skalne o wysokości 5-20 m, w kierunku zachodnim na jego grani występuje kilka skalistych garbów oraz wystające skałki: Szurdakowa Skała i Fidrykowa Skała. Na przełęczy Kapralowa Wysoka dawniej znajdowała się polana, obecnie już zarosła lasem. Cała góra porośnięta jest lasem, jedynie sam wierzchołek ma charakter kopuły skalnej wystającej ponad linię świerkowego lasu. Roztaczają się stąd imponujące widoki na Tatry, Babią Górę, Pasmo Radziejowej, Magurę Spiską, Góry Lewockie i Pieniny.

Piesze szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny zielony – z Jaworek przez Wąwóz Homole i Polanę pod Wysoką,
szlak turystyczny niebieski – biegnący grzbietem Małych Pienin ze Szczawnicy przez Szafranówkę, Durbaszkę, Wysokie Skałki, Wierchliczkę i przełęcz Rozdziela na Wielki Rogacz.

Obydwa te szlaki spotykają się poniżej przełęczy Kapralowa Wysoka. Na szczyt Wysokich Skałek prowadzi z niej ślepa odnoga ścieżki turystycznej. Ten końcowy odcinek szlaku był przez pewien czas zamknięty, jednak obecnie szczyt jest znów udostępniony do zwiedzania przez turystów. Ścieżka początkowo biegnie lasem i następnie stromym zboczem, miejscami przy pomocy żelaznych, oporęczowanych schodów, prowadzi ostro do góry, osiągając piętro skałkowe. W tym miejscu napotykamy niewielką galerie widokową ubezpieczona stalowymi poręczami. Dalej nieco bardziej skalistym terenem ścieżka doprowadza do kolejnych schodów, które wyprowadzają na skalną kopułę wierzchołka Wysokich Skałek. Na szczycie galeria widokowa ubezpieczona poręczami.

Przypisy

  1. Urzędowa polska nazwa szczytu stosowana w oficjalnych publikacjach, m.in.: Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych (dostępny w serwisie www.geoportal.gov.pl); Nazwy geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, Główny Geodeta Kraju, Warszawa 1991; Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa, Część I Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Warszawa 2009; Mapa topograficzna Polski 1:50.000 ark. 184.4 Szczawnica-Krościenko; Mapa topograficzna Polski 1:25.000 ark. 183.44 Wysokie Skałki; Mapa topograficzna Polski 1:10.000 ark. 183.441P Jaworki Płd.; Baza Danych Ogólnogeograficznych 1:250.000 ark. 2049
  2. Nazwa nieoficjalna stosowana powszechnie w przewodnikach i na mapach turystycznych
  3. Geoportal 2 | iMap
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.

Bibliografia[edytuj]

  1. Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.
  2. Pieniński Park Narodowy. Pieniny polskie i słowackie. Mapa 1:25 000, 1:15 000. Kraków: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2006/07. ISBN 83-87873-07-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Panorama w kierunku północnym i wschodnim
Panorama w kierunku północnym i wschodnim