Superjednostka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Superjednostka
Ilustracja
Superjednostka w 2019 roku
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Katowice

Adres

al. W. Korfantego 16−32

Typ budynku

budynek mieszkalny (wysokościowiec)

Styl architektoniczny

późny modernizm

Architekt

Mieczysław Król

Wysokość całkowita

61 m

Wysokość do dachu

58 m

Kondygnacje

18

Powierzchnia użytkowa

37 349 m²

Rozpoczęcie budowy

1967

Ukończenie budowy

1972

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Superjednostka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Superjednostka”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Superjednostka”
Ziemia50°15′49,217″N 19°01′15,807″E/50,263671 19,021058

Skomasowana Jednostka Mieszkaniowa („Superjednostka”) – jeden z największych wielokondygnacyjnych budynków mieszkalnych w Polsce, usytuowany w Śródmieściu Katowic, przy alei Wojciecha Korfantego, w pobliżu ronda gen. Jerzego Ziętka[1][2].

Budynek stoi na żelazobetonowych, antropomorficznych słupach (fr. pilotis), które mają za zadanie nadawać masywnej bryle wrażenia lekkości i ułatwiać przepływ wiatru oraz minimalizować wstrząsy tektoniczne[3][4]. Windy zatrzymują się na co trzecim piętrze (parter, 2, 5, 8, 11, 14). Przejście przez cały budynek możliwe jest tylko na piętrach 2, 8 i 14[5]. Obiekt ma własne zasilanie w wodę i prąd. Blok mieszkalny należy do Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Superjednostkę zaprojektował Mieczysław Król – jego plany jednak znacznie zredukowano pod względem jakościowym[1]. Pierwotnie architekt zaprojektował duże i dwupoziomowe przeszklenia parteru na obu krótkich elewacjach w podcieniach pod słupami, ale po remoncie pozostały tam tylko szare drzwi na tle szarych ścian. Architekt wyposażył też wszystkie balkony w efektowne szyby zbrojone oddzielające lokatorów od ich sąsiadów, ale po remoncie pozostawiono tam tylko szare płyty, które blokują światło w przeciwieństwie do oryginału[6]. Również został odrzucony przedstawiony przez architekta Mieczysława Króla pomysł przedszkola, świetlicy dla mieszkańców i trzepaka na dachu płaskim wzorem koncepcji Le Corbusiera[7]. W dniu 6 września 1967 roku prezydent Francji Charles de Gaulle, będąc z oficjalną wizytą w Polsce, podczas spaceru po Katowicach z generałem Jerzym Ziętkiem porównał Superjednostkę do modernistycznego bloku marsylskiego z 1952 roku autorstwa Le Corbusiera[8]. Pomimo podobnej architektury katowicki blok poprzez brak dwupoziomowych i dwustronnych mieszkań oraz ogrodu na dachu z basenem jest jednak znacznie uboższą wersją francuskich realizacji idei Le Corbusiera[9]. Ponadto Le Corbusier zawsze[10] instalował w swoich blokach mieszkalnych drzwi balkonowe celowo otwierane tylko na zewnątrz, czyli w stronę balkonów (lub też stosował jeszcze nowocześniejsze okna tarasowe, przesuwne w swoim ostatnim bloku w Firminy, który powstał równocześnie z Superjednostką), aby nie zabierać mieszkańcom cennego miejsca w salonach, a nie instalował ich z możliwością otwierania skrzydeł do środka tak jak w katowickiej Superjednostce[11]. Pierwotnie architekt Superjednostki zaproponował w celu wykonania okien „listwy drewniane, lakier bezbarwny”[12], ale po remoncie wszystkie okna mają już białą stolarkę okienną, której konsekwentnie unikał w swoich blokach mieszkalnych Le Corbusier ze względów praktycznych i estetycznych, będąc zwolennikiem okien dębowych, nie lakierowanych na żaden kolor[11]. Po remoncie Superjednostki usunięto także oryginalną mozaikę z czerwonej terakoty, która wyróżniała wszystkie trzy wejścia do budynku na parterze[12].

Od 1994 roku budynek posiada status osiedla[1]. Od tego czasu na dachu budynku zamiast napisów „NASZE SERCA MYŚLI CZYNY TOBIE SOCJALISTYCZNA OJCZYZNO” oraz herbu Katowic były montowane różne logotypy i neony firm. W 2011 roku zakończono gruntowny remont elewacji budynku[13], zaś w 2014 roku powstał film dokumentalny w reżyserii Teresy Czepiec „Superjednostka[14].

Wymiary i inne dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • wysokość: 51 m (15 pięter plus dwupoziomowe „nogi”[4], czyli parter i poziom usługowy oraz poziom techniczny nad nimi)[1][6]
  • długość: 187,5 m[1]
  • powierzchnia użytkowa: 37 349 m²
  • powierzchnia mieszkaniowa: 33 652 m²[15]
  • mieszkania: 764[15]
  • klatki schodowe: 9 (3 segmenty po 3 klatki schodowe)[1]
  • windy: 12
  • garaże w podziemiu: 175[15]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Tomasz Malkowski: Superjednostka – katowicka maszyna do mieszkania. 1 września 2006. [dostęp 2009-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009–03–04)].
  2. „Superjednostka w Katowicach. Skomasowana jednostka mieszkaniowa – spotkanie z rzeczywistością” Architektura Murator 29.04.20 https://architektura.muratorplus.pl/szkola-architektury/superjednostka-w-katowicach-skomasowana-jednostka-mieszkaniowa-spotkanie-z-rzeczywistoscia_10443.html.
  3. „Pilotis” 09.10.20 https://www.designingbuildings.co.uk/wiki/Pilotis.
  4. a b c Charles Jencks „Le Corbusier” 1973.
  5. Bryła, Gazeta Dom „Superjednostka jest SUPER!” 4 marca 2010.
  6. a b Miastoprojekt – Katowice Projekt techniczny budynku mieszkalnego „Superjednostka” w Katowicach – elewacja czołowa kolorystyka, inż. Mieczysław Król, KT1524, 1966 Śląska Biblioteka Cyfrowa.
  7. Filip Springer „Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u.” Karakter 2012.
  8. Panorama 36/1995.
  9. Le Corbusier – Oeuvre complete, Vol. 7. Willy Boesiger 1990 http://www.fondationlecorbusier.fr/corbuweb/morpheus.aspx?sysId=13&IrisObjectId=5234&sysLanguage=fr-fr&itemPos=58&itemSort=fr-fr_sort_string1.
  10. Wyjątkiem jest blok w Berlinie gdzie już w trakcie budowy dokonano modyfikacji niezgodnych z wolą Le Corbusiera. „Corbusier Re-Renovation Berlin” Philipp Mohr https://www.dwell.com/home/corbusier-re-renovation-berlin-9b8e587d.
  11. a b Le Corbusier l’unité d’habitation de Marseille Jacques Sbriglio 2013.
  12. a b c Miastoprojekt – Katowice Projekt techniczny budynku mieszkalnego „Superjednostka” w Katowicach – elewacja boczna kolorystyka, inż. Mieczysław Król, KT1524, 1966 Śląska Biblioteka Cyfrowa.
  13. Katowicki gigant wreszcie wypiękniał. katowice.gazeta.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-01-30)]. www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2015-03-08].
  14. Superjednostka. filmpolski.pl. [dostęp 2019-02-22]. (pol.).
  15. a b c KSM – Katowicka Spółdzielnia Mieszkaniowa, www.ksm.katowice.pl [dostęp 2019-12-15] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice – Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1993, s. 58. ISBN 83-85831-35-5.
  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ISBN 83-87455-77-6, s. 452.
  • Katowice – Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
  • Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1978, s. 26.