Osiedle Walentego Roździeńskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osiedle Walentego Roździeńskiego
Ilustracja
Osiedle W. Roździeńskiego widziane od strony Muzeum Śląskiego
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Katowice
Dzielnica Zawodzie
Data budowy 1970–1978
Architekt Henryk Buszko, Aleksander Franta i Tadeusz Szewczyk
Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Osiedle Walentego Roździeńskiego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Osiedle Walentego Roździeńskiego”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Osiedle Walentego Roździeńskiego”
Ziemia50°15′39″N 19°02′21″E/50,260833 19,039167

Osiedle Walentego Roździeńskiego (również pod nazwą osiedle Gwiazdy) – osiedle mieszkaniowe w Katowicach, położone przy alei W. Roździeńskiego, na terenie jednostki pomocniczej Zawodzie, wybudowane w latach 1970–1978 na terenach należących wcześniej do Kopalni Węgla Kamiennego Katowice.

Składa się ono z siedmiu wieżowców mieszkalnych, zwanych Gwiazdami, gdyż podstawą budynków jest gwiazda ośmioramienna. Są one drugimi co do wysokości (po Kukurydzach) budynkami mieszkalnymi w Katowicach. Za projekt budynków odpowiada zespół architektów: Henryk Buszko, Aleksander Franta i Tadeusz Szewczyk.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok z lotu ptaka na część Gwiazd

Osiedle W. Roździeńskiego powstało na terenach, w których dawniej znajdowały się stawy i zbiorniki wody popłuczkowej z kopalni Katowice. Badania gruntu wykazały, że teren był na tyle stabilny, że można było budować duże budynki. Wbito tez dodatkowo pale stabilizujące na głębokość 30 m. Sama zaś aleja W. Roździeńskiego, przy którym wybudowano osiedle, została wytyczona w latach 50. XX wieku. [1]. Rozważano początkowo różne warianty wysokości budynków oraz ich liczbę[1]. Inicjatorem zaś powstania osiedla był gen. Jerzy Ziętek. Budowa osiedla ruszyła w 1970 roku[1]. W pierwszym etapie budowy osiedla na grząskim i podmokłym terenie nad Rawą powstały trzy wysokościowce i budynek szkoły[2]. Jako pierwszą oddano do użytku Gwiazdę 1 (al. W. Roździeńskiego 100)[1], którego budowę ukończono już w tym samym roku[3]. W początkowym okresie powstała również Gwiazda przy al. W. Roździeńskiego 98), wybudowana z funduszu mieszkaniowego Zakładów Wytwórczych Urządzeń Sygnalizacyjnych ZWUS Katowice dla pracowników ZWUS Katowice. Pierwsi z nich wprowadzili się w listopadzie 1975 roku[4]. W drugim etapie, powstały dalsze cztery wieżowce oraz pawilon handlowo-usługowy[2]. Budowę wysokościowców zakończono w 1978 roku[1] (według innego źródła, wraz z pawilonami w 1982 roku[2]). W latach 80. XX wieku planowano także połączenie osiedla z zabudową ośrodków dydaktycznych Uniwersytetu Śląskiego[2].

W 2002 roku dla Gwiazdy 1 (al. W. Roździeńskiego 100), powołano wspólnotę mieszkaniową (wcześniej budynek należał do Zarządu Nieruchomości PKP)[3], zaś w tym samym roku, w lipcu została powołana Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. Roździeńskiego 98[4]. Dnia 15 lutego 2012 roku zarejestrowano Spółdzielnię Mieszkaniową SM Gwiazda dla Gwiazdy przy al. W. Roździeńskiego 96[5]. W 2009 roku na osiedlu rozpoczęto remonty elewacji Gwiazd wraz z ociepleniem budynków[6]. Termomodernizacja ostatniego, pod numerem 96, rozpoczęła się w sierpniu 2014 roku[7]. W związku z planami władz Katowic przy przebudowie wylotu z tunelu Drogowej Trasy Średnicowej w ciągu alei. W Roździeńskiego, mieszkańcy osiedla W. Roździeńskiego rozpoczęli w lipcu 2019 roku działania protestacyjne z uwagi na obawy przez zwiększoną emisją hałasu, zmniejszeniem liczby miejsc postojowych dla samochodów czy likwidacją pasu zieleni[8].

Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Zbliżenie na elewację Gwiazd

Osiedle W. Roździeńskiego położone jest w Katowicach, na terenie jednostki pomocniczej Zawodzie, w kwartale: ulica J. Dudy-Gracza, aleja W. Roździeńskiego, ulica Bogucicka oraz rzeka Rawa[9]. Składa się ono z siedmiu wieżowców zwanych Gwiazdami oraz pawilonów handlowo-usługowych. Adresy poszczególnych wieżowców to: al. Walentego Roździeńskiego 86, 86a, 88, 90, 96, 98 i 100[6]. Wieżowce mieszkalne mają identyczne parametry. Są to budynki 27-kondygnacyjne (w tym 24 użytkowe) o wysokości 81 metrów[6]. Powierzchnia Gwiazd wynosi18 720 m², zaś kubatura 55 456 m³[10]. Wieżowce powstały techniką szalunkową z pumeksopyłobetonu[11]. Są one zbudowane na planie ośmioramiennej gwiazdy. Taki układ pozwolił na umieszczenie w budynku więcej lokali mieszkalnych aniżeli w budynkach na planie prostokąta[12] i jednocześnie w ten sposób zmniejszono o 30% straty ciepła[11]. Na każdym piętrze zaprojektowano dwie loggie, oddzielone od siebie czterema narożnikami[11]. Elewacje Gwiazd po termomodernizacji są szare w połączeniu ze stonowanymi barwami: wrzosową, bladożółtą, oliwkowozieloną i niebieską[7]. Osiedle od strony głównych dróg otoczone jest przez ekrany akustyczne[8]. Udział powierzchni zabudowanej w powierzchni terenu osiedla wynosi 12%, wskaźnik intensywności zabudowy (netto) – 1,96 WIZ, zaś średnia ważona liczby kondygnacji dla osiedla to 16,3. W skali całych Katowic wskaźnik intensywności zabudowy dla osiedla jest najwyższy[13]. Osiedle zostało zaprojektowane przez zespół architektów: Henryk Buszko, Aleksander Franta i Tadeusz Szewczyk[2], zaś za konstrukcję odpowiada Jaromir Bohoniuk[14].

Fragment osiedla Gwiazdy; na pierwszym planie jeden z pawilonów handlowo-usługowych

Konstrukcja budynków jednak różna. Gwiazdy 3, 4, 5 i 7 są zamieszkane jedynie na 23 kondygnacjach, ponieważ na pierwszym piętrze znajdują się pomieszczenia przeznaczone placówki usługowe. W tych budynkach mieszkańcy drugiego piętra posiadają obszerny taras. Dodatkową różnicą są nieco ciaśniejsze hole (lobby) w Gwiazdach 1, 2 i 3[potrzebny przypis]. Najprawdopodobniej wynika to z tego, że właścicielami tych trzech Gwiazd zamiast Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej były początkowo Polskie Koleje Państwowe (Gwiazda 1 i 2) oraz Hutniczo-Górnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa (Gwiazda 3)[3]. Z tego też powodu część bloków ma 192 mieszkania, część 184. Mieszkania mają powierzchnię od 54 do 62 m²[potrzebny przypis].

Budynki wyposażone są w trzy windy osobowe, w tym jedną osobowo-towarową, a także klatka schodowa. Są one zgrupowane w szybie centralnym o prostokątnym przekroju, wokół którego znajduje się korytarz. Zamiast piwnic powstały komórki, przynależące do każdego z mieszkań[1]. Na dachach budynki posiadają oświetlenie lotnicze. Zarządzane przez KSM na osiedlu W. Roździeńskiego Gwiazdy są też wyposażone w systemy bezpieczeństwa, jak m.in.: monitoring przeciwpożarowy połączony bezpośrednio ze Strażą Pożarną, czujniki sygnalizujące nieszczelność w instalacji gazowej, system automatycznego oddymiania budynków, system oświetlenia awaryjnego dróg ewakuacyjnych na wypadek braku zasilania, instalacja hydrantowa, monitoring oraz system dodatkowego zasilania wodę w celach przeciwpożarowych[15].

Budynek przepompowni Gwiazdy

Czterema budynkami osiedla W. Roździeńskiego (al. W. Roździeńskiego 86, 86a, 88 i 90) zarządza Administracja Osiedla Gwiazdy Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Siedziba administracji znajduje się przy alei. W. Roździeńskiego 86a. Wraz z dwoma budynkami przy ulicy Uniwersyteckiej 25 i 29, w budynkach zarządzanych przez KSM znajduje się łącznie 1 077 mieszkań, w których w kwietniu 2020 roku mieszkało 1 937 osób. Ponadto KSM posiada 35 lokali użytkowych o powierzchni użytkowej 3176 m² oraz garaże wbudowane i wolnostojące[15]. Wysokościowce przy ulicy Uniwersyteckiej 25 i 29 to budynki 15-kondygnacyjne (w tym 14 użytkowych) o wysokości ponad 40 metrów[15].

Budynek przy alei W. Roździeńskiego 96 znajduje się w Spółdzielni Mieszkaniowej SM Gwiazda[5], zaś wysokościowce przy alei W. Roździeńskiego 98[4] i 100[16] stanowią wspólnotę mieszkaniową. Budynki przy alei W. Roździeńskiego 96 i 100 zarządzane są przez katowicki oddział firmy ADM ZN[8], zaś blok przy alei. W Roździeńskiego 98 przez firmę GZN[17].

Instytucje i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Filia nr 24 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Katowicach przy alei W. Roździeńskiego 88a

Na osiedlu W. Roździeńskiego powstały wolnostojące budynki usługowe, jak i też w samych Gwiazdach ulokowano placówki handlowo-usługowe. Należą do nich m.in.: poradnia ortopedyczna (aleja W. Roździeńskiego 86a)[18], gabinety stomatologiczne (nr 88a i 90)[19][20], filia Poczty Polskiej nr 11 (nr 88a)[21] czy różnego rodzaju sklepy i inne placówki usługowe[22]. Z placówek oświatowo-wychowawczych, na osiedlu działają dwa przedszkola oraz szkoła podstawowa, a samo zaś osiedle sąsiaduje z kampusami dwóch górnośląskich uczelni – z Uniwersytetem Śląskim oraz Uniwersytetem Ekonomicznym[22].

Znajdują się tu następujące placówki:

  • Miejskie Przedszkole nr 67 z Oddziałami Integracyjnymi (al. W. Roździeńskiego 88) – zostało ono powołane w 1981 roku, zaś w 1993 roku powołano pierwszą grupę specjalną dla dzieci specjalnej troski; w placówce działało w 2020 roku 7 oddziałów, w tym 4 integracyjne i 3 specjalne[23],
  • Miejskie Przedszkole nr 74 (al. w Roździeńskiego 96) – do przedszkola o powierzchni 730 m², znajdującego się w parterze wieżowca mieszkalnego, uczęszcza średnio 100 dzieci; posiada ono m.in. 4 sale zabaw dla dzieci oraz salę rekreacyjną[24],
  • Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 5 (al. W. Roździeńskiego 82) – na zespół ten składa się: Miejskie Przedszkole nr 6 oraz Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana III Sobieskiego; do przedszkola w czerwcu 2020 roku uczęszczało 79 dzieci, zaś szkoła podstawowa składała się wówczas z 16 oddziałów, do których uczęszczało łącznie 333 dzieci[25].

Na osiedlu W. Roździeńskiego działa Klub Spółdzielczy KSM Pod Gwiazdami, kierowany przez Katowicką Spółdzielnie Mieszkaniową. Siedziba klubu mieści się w Gwieździe przy alei W Roździeńskiego 86a. Klub Pod Gwiazdą organizuje zajęcia o różnorodnej tematyce dla osób w różnym wieku[26]. Przy alei W. Roździeńskiego 88a działa także Filia nr 24 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Katowicach, która prócz wypożyczalni dla dzieci i dorosłych prowadzi lekcje biblioteczne, a także cykle spotkań oraz zajęcia plastyczne dla dzieci[27] Na północ od osiedla W. Roździeńskiego mieści się siedziba Muzeum Śląskiego[22].

Transport miejski z osiedla W. Roździeńskiego zapewniają autobusy kursujące na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego (ZTM). Przy osiedlu funkcjonuje przystanek Katowice Strefa Kultury, z którego odjeżdżają linie zwykłe, jak i przyspieszone w różnych kierunkach, zarówno do innych dzielnic Katowic, jak i miast Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii[28]. Najbliższa stacja wypożyczalni rowerów miejskich City by bike znajduje się w sąsiednim Parku Boguckim – jest to stacja nr 5923 Park Bogucki[29].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 216.
  2. a b c d e Szaraniec 1996 ↓, s. 181.
  3. a b c Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 217.
  4. a b c Wspólnota Mieszkaniowa Roździeńskiego 98: Historia wspólnoty (pol.). www.gwiazda98.pl. [dostęp 2021-07-31].
  5. a b SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA SM "GWIAZDA" (pol.). rejestr.io. [dostęp 2021-07-31].
  6. a b c Urbanity: Osiedle Roździeńskiego (pol.). www.urbanity.pl. [dostęp 2021-07-31].
  7. a b Osiedle Gwiazdy w Katowicach: blok przy DTŚ będzie... niebieski (pol.). katowice.naszemiasto.pl, 2014-08-28. [dostęp 2021-07-31].
  8. a b c Petycja mieszkańców budynków przeciwko planowanej inwestycji pn. "Drogowa Trasa Średnicowa - Przebudowa Al. Roździeńskiego przy wylocie z tunelu Katowickiego" (pol.). www.katowice.eu, 2019-07-09. [dostęp 2021-07-31].
  9. Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Katowicach: Geoportal Województwa Śląskiego – ORSIP (pol.). mapy.orsip.pl. [dostęp 2021-07-31].
  10. T. Skupiewski: GWIAZDA 1 (pol.). www.wiezowce.katowice.pl. [dostęp 2021-07-31].
  11. a b c Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 215.
  12. Kształty Katowic. Architektoniczne symbole miasta (pol.). wellcome-home.com, 2020-06-15. [dostęp 2021-07-31].
  13. Studium... 2012 ↓, s. 10.
  14. Urząd Miasta Katowice: Archiwum Urzędu Miasta Katowice. al. Roździeńskiego, "Gwiazdy" (pol.). archiwum.katowice.eu. [dostęp 2021-07-31].
  15. a b c Katowicka Spółdzielnia Mieszkaniowa: Administracja Osiedla Gwiazdy (pol.). www.ksm.katowice.pl. [dostęp 2021-07-31].
  16. Panorama Firm: Wspólnota Mieszkaniowa Katowice Ul. Roździeńskiego 100 (pol.). panoramafirm.pl. [dostęp 2021-07-31].
  17. GZN Oddział Województwo Śląskie: Wykaz wspólnot (pol.). gzn.slask.pl. [dostęp 2021-07-31].
  18. Poradnia Motus: O poradni (pol.). przychodnia-motus.pl. [dostęp 2021-07-31].
  19. Astra Dent: Kontakt (pol.). www.astra-dent.pl. [dostęp 2021-07-31].
  20. Gabinety Stomatologiczne "W GWIAZDACH" S.C. (pol.). placowki.mp.pl. [dostęp 2021-07-31].
  21. Poczta Polska: Wyszukiwarka placówek Poczty Polskiej (pol.). placowki.poczta-polska.pl. [dostęp 2021-07-31].
  22. a b c OpenStreetMap: Mapa Podstawowa (pol.). www.openstreetmap.org. [dostęp 2021-07-31].
  23. MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 67 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI: INFORMACJE O PRZEDSZKOLU (pol.). mp67_katowice.bip.gov.pl, 2020-02-24. [dostęp 2021-07-31].
  24. Miejskie Przedszkole Nr 74 w Katowicach: O przedszkolu (pol.). przedszkole74katowice.edupage.org. [dostęp 2021-07-31].
  25. ZESPÓŁ SZKOLNO-PRZEDSZKOLNY NR 5: Struktura Zespołu Szkolno - Przedszkolnego nr 5 (pol.). zsp5kat.bip.gov.pl. [dostęp 2021-07-31].
  26. Katowicka Spółdzielnia Mieszkaniowa: Klub Spółdzielczy KSM "POD GWIAZDAMI" (pol.). www.ksm.katowice.pl. [dostęp 2021-07-31].
  27. Miejska Biblioteka Publiczna w Katowicach: Filia nr 24 (pol.). mbp.katowice.pl/biblioteka. [dostęp 2021-07-31].
  28. Zarząd Transportu Metropolitalnego: Rozkład jazdy ZTM (pol.). rj.metropoliaztm.pl. [dostęp 2021-07-31].
  29. City by bike: Mapa stacji (pol.). citybybike.pl. [dostęp 2021-07-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]