Szewach Weiss

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szewach Weiss
Szewach Weiss.JPG
Szewach Weiss w maju 2008
S.Weiss signature.JPG
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1935
Borysław
Przewodniczący Knesetu
Okres od 1992
do 1996
Przynależność polityczna Partia Pracy
Ambasador Izraela w Polsce
Okres od 2001
do 2003
Następca Dawid Peleg
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Odznaka Honorowa „Bene Merito” Komandoria Missio Reconciliationis
Odznaczenie Szewacha Weissa (z prawej), 9 stycznia 2004
Zygmunt Rolat, Samuel Willenberg, Szewach Weiss i Ada Willenberg podczas obchodów 70. rocznicy buntu w obozie zagłady w Treblince

Szewach Weiss (hebr. שבח וייס; ur. 5 lipca 1935 w Borysławiu) – izraelski polityk, profesor nauk politycznych, przewodniczący Knesetu (1992–1996) i ambasador Izraela w Polsce (2001–2003)[1].

Młodość i czas wojny[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Borysławiu (obecnie na Ukrainie) w rodzinie żydowskiej, jako Szejwach Weiss, syn Gitł (Gieni) i Meira Wolfa Weissa. Jego ojciec był właścicielem sklepu spożywczego. Po wkroczeniu Niemców rodzinie Weissów udało się zbiec z getta. Najpierw ukrywali się u Ukrainki, Julii Lasotowej, później u polskiego małżeństwa Anny i Michała Górali. Następnie pomagała im przetrwać sąsiadka, Maria Potężna z synem Tadeuszem.

Weiss:

Quote-alpha.png
(...) potem przenieśliśmy się do nowej kryjówki, którą przygotował mój ojciec. Między ścianą naszego sklepu, za szafami, a ścianą magazynu wydzielił pomieszczenie szerokości nie więcej niż sześćdziesiąt centymetrów, za to bardzo wysokie, aż do sufitu, i tam się schowaliśmy[2].

W tej kryjówce spędzili ok. 8 miesięcy. Następnie przenieśli się do ukrytej piwnicy innego niepozornego domu, gdzie ukrywali się przez kolejne 21 miesięcy[1].

W sierpniu 1944 do Borysławia wkroczyły wojska radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Weissowie zamieszkali ponownie w swoim starym domu, a Szejwach poszedł do drugiej klasy szkoły podstawowej. Jednak wkrótce potem zmuszeni byli wyjechać do Polski. Przez pewien czas mieszkali w Wałbrzychu, a sam Szejwach mieszkał i uczył się w sierocińcu prowadzonym przez syjonistyczną organizację Bricha w Głuszycy. . W tym czasie rozpoczął naukę języka hebrajskiego.

W styczniu 1946 Weissowie przekroczyli nielegalnie granicę z Czechosłowacją, by przedostać się do Palestyny. Przez Bratysławę dotarli do Wiednia, po czym znaleźli się w obozie przejściowym niedaleko Linzu. Następnie przedostali się do Włoch i dotarli do Rzymu. W tym samym czasie na forum ONZ odbyło się głosowanie na temat utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie (29 listopada 1947). 1 grudnia Weiss wypłynął z Genui do mandatu Palestyny.

W Izraelu[edytuj | edytuj kod]

Po przybyciu do Izraela zmienił imię na Szewach (w języku hebrajskim szewach oznacza "sława"[3]). Skierowano go do szkoły rolniczej Hadassim niedaleko Netanii. W tym czasie zaczął uprawiać wyczynowo sport. Już w 1954 był jednym z najlepszych sportowców w Izraelu (trenował lekkoatletykę i podnoszenie ciężarów). W tym samym roku poszedł do wojska. Równocześnie jeździł traktorem i tańczył w grupie artystycznej. W Hadassim spotkał polskiego lewicującego Żyda, Michaela Kasztana, który stał się jego nauczycielem. To m.in. za jego wpływem Weiss zbliżył się do lewicy.

W 1959 wziął ślub z Ester. W wojsku zaangażował się w życie kulturalne – jako podoficer do spraw kultury dla północnej części Izraela. Dzięki temu został dziennikarzem radiowym, przez 6 lat prowadził audycje. Jest także autorem szesnastu książek dla dzieci. Jednocześnie studiował na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie i Wydziale Prawa w Tel-Awiwie. W 1965 uległ wypadkowi samochodowemu, który zakończył jego karierę sportową. Był jednak jednym z pierwszych trenerów Miriam Sidranski, wielokrotnej mistrzyni Izraela w biegach.

W 1975 założył Wydział Mediów na Uniwersytecie w Hajfie i został profesorem nauk politycznych na tej uczelni.

Przewodniczący Knesetu[edytuj | edytuj kod]

W latach 1969-1981 był radnym w Hajfie, od 1977 do 1999 członkiem Komitetu Centralnego izraelskiej Partii Pracy (był jednym ze zwolenników Icchaka Rabina podczas jego wewnątrzpartyjnej rywalizacji z Szimonem Peresem). Od 1981 był posłem do Knesetu. W latach 1988-1992 był wiceprzewodniczącym, a następnie w latach 1992-1996 przewodniczącym Knesetu, wybranym stosunkiem głosów 76:32. Po latach pisał:

Quote-alpha.png
Na mnie głosowała nie tylko moja partia, ale też partie religijne! Jedna z nich - Aguda - miała pięciu posłów w parlamencie. Ich lider, Awram Szapira, urodzony w Drohobyczu, bardzo mnie lubił, zawsze mówił do mnie w jidysz - Szejwach. I podczas tego posiedzenia parlamentu Awram Szapira wstał i powiedział: 'Moja partia jest w opozycji i nigdy nie będziemy głosować na Partię Pracy, ale na Szejwacha zawsze'![4]

W 1993 uczestniczył w rozmowach pokojowych z Jasirem Arafatem w Oslo.

Ambasador Izraela w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Był jedną z ostatnich osób, z którą rozmawiał premier Izraela Icchak Rabin zanim zginął z rąk żydowskiego nacjonalisty 4 listopada 1995. Przy wielu okazjach reprezentował Kneset za granicą (w latach 1984-1999 był delegatem izraelskiego parlamentu do Rady Europy), a w latach 2001-2003 pełnił funkcję ambasadora Izraela w Polsce. Podczas swojej misji w Polsce brał istotny udział w polskim życiu publicznym, do czego przyczyniała się jego biegła znajomość języka polskiego. Od 2000 jest Przewodniczącym Rady Instytutu Pamięci Jad Waszem. Jednocześnie gościnnie prowadzi wykłady na temat historii i polityki Izraela na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Przez kilka lat współpracował z tygodnikiem "Wprost"[5], a od 2011 do 2012 z tygodnikiem "Uważam Rze". Publikuje także komentarze w "Rzeczpospolitej". Od stycznia 2013 jest publicystą tygodnika "Do Rzeczy"[6].

Jest autorem kilkudziesięciu książek: dla dzieci, z dziedziny nauk politycznych, na temat zarządu miejskiego oraz Holocaustu.

Od 28 marca 2008 jest członkiem Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu.

Jest wdowcem, ma dwójkę dzieci – córkę Ifat i syna Noama - oraz wnuczkę Szirę. Biegle włada językiem hebrajskim, polskim, angielskim, rosyjskim.

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Jest też laureatem wielu innych nagród:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Piotr Gabryel: Ambasador Izraela w Polsce i Polski w Izraelu. rzeczpospolita.pl, 29 grudnia 2008. [dostęp 22 maja 2015].
  2. Joanna Szwedowska, Szewach Weiss: Ziemia i chmury. Sejny: 2002, s. 24. ISBN 83-86872-31-4.
  3. (...)Schevach - a post-Biblical word for "praise". (...) also means "to improve, raise in value". http://www.balashon.com/2007/05/shevach_02.html]
  4. Joanna Szwedowska, Szewach Weiss: Ziemia i chmury. Sejny: 2002, s. 89. ISBN 83-86872-31-4.
  5. Teksty publikowane we "Wprost" w latach 2003-2005 ukazały się w publikacji Między nami (współpr. Ewa Szmal, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2005, ISBN 8373844120.)
  6. Redakcja (pol.). dorzeczy.pl. [dostęp 2013-02-04].
  7. M.P. z 2004 r. Nr 26, poz. 441
  8. Wręczenie przez ministra Radosława Sikorskiego odznaki Bene Merito. msz.gov.pl, 14 listopada 2009. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].
  9. Szewach Weiss z Odznaką "Bene Merito". msz.gov.pl, 14 listopada 2009. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-04)].
  10. K.K., Misja Pojednania, "Kombatant, 2003, nr 11, s. 20.
  11. 5. edycja Nagrody im. Sergio Vieira de Mello - Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka w latach 2002-2003
  12. Uniwersytet Warszawski
  13. Doktorat Honorowy Uniwersytetu Medycznego w Łodzi dla prof. Szewacha Weissa. W: Uniwersytet Medyczny w Łodzi [on-line]. umed.pl, 11.11.2011. [dostęp 2013-08-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]