Szewach Weiss

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szewach Weiss
Szewach Weiss.JPG
Szewach Weiss (2008)
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1935
Borysław, Polska
Przewodniczący Knesetu
Okres od 1992
do 1996
Przynależność polityczna Partia Pracy
Ambasador Izraela w Polsce
Okres od 2001
do 2003
Następca Dawid Peleg
S.Weiss signature.JPG
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Odznaka Honorowa „Bene Merito” Komandoria Missio Reconciliationis
Odznaczenie Szewacha Weissa (z prawej), 9 stycznia 2004
Zygmunt Rolat, Samuel Willenberg, Szewach Weiss i Ada Willenberg podczas obchodów 70. rocznicy buntu w obozie zagłady w Treblince
Szewach Weiss (pierwszy z lewej) podczas uroczystości zapalenia lampy chanukowej w Sejmie (2015)

Szewach Weiss (hebr. שבח וייס; ur. 5 lipca 1935 w Borysławiu) – izraelski polityk, profesor nauk politycznych, poseł do Knesetu w latach 1981–1999 i jego przewodniczący (1992–1996), ambasador Izraela w Polsce (2001–2003)[1]. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj]

Młodość i czas wojny[edytuj]

Urodził się w Borysławiu w woj. lwowskim (obecnie na Ukrainie) w rodzinie żydowskiej, jako Szejwach Weiss, syn Gitł (Gieni) i Meira Wolfa Weissa. Jego ojciec był właścicielem sklepu spożywczego. Po wkroczeniu Niemców rodzinie Weissów udało się zbiec z getta. Najpierw ukrywali się u Ukrainki, Julii Lasotowej, później u polskiego małżeństwa Anny i Michała Górali. Następnie pomagała im przetrwać sąsiadka, Maria Potężna z synem Tadeuszem.

Weiss:

Quote-alpha.png
(...) potem przenieśliśmy się do nowej kryjówki, którą przygotował mój ojciec. Między ścianą naszego sklepu, za szafami, a ścianą magazynu wydzielił pomieszczenie szerokości nie więcej niż sześćdziesiąt centymetrów, za to bardzo wysokie, aż do sufitu, i tam się schowaliśmy[2].

W tej kryjówce spędzili ok. 8 miesięcy. Następnie przenieśli się do ukrytej piwnicy innego niepozornego domu, gdzie ukrywali się przez kolejne 21 miesięcy[1].

W sierpniu 1944 do Borysławia wkroczyły wojska radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Weissowie zamieszkali ponownie w swoim starym domu, a Szejwach poszedł do drugiej klasy szkoły podstawowej. Jednak wkrótce potem zmuszeni byli wyjechać do Polski. Przez pewien czas mieszkali w Wałbrzychu, a sam Szejwach mieszkał i uczył się w sierocińcu prowadzonym przez syjonistyczną organizację Bricha w Głuszycy. W tym czasie rozpoczął naukę języka hebrajskiego.

W styczniu 1946 Weissowie przekroczyli nielegalnie granicę z Czechosłowacją, by przedostać się do Palestyny. Przez Bratysławę dotarli do Wiednia, po czym znaleźli się w obozie przejściowym niedaleko Linzu. Następnie przedostali się do Włoch i dotarli do Rzymu. W tym samym czasie na forum ONZ odbyło się głosowanie na temat utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie (29 listopada 1947). 1 grudnia Weiss wypłynął z Genui do mandatu Palestyny.

W Izraelu[edytuj]

Po przybyciu do Izraela zmienił imię na Szewach (w języku hebrajskim szewach oznacza „sława”[3]). Skierowano go do szkoły rolniczej Hadassim niedaleko Netanii. Tam spotkał polskiego lewicującego Żyda, Michaela Kasztana, który stał się jego nauczycielem. To m.in. pod jego wpływem Weiss zbliżył się do lewicy.

W tym czasie zaczął uprawiać wyczynowo sport. W 1954 był jednym z najlepszych sportowców w Izraelu (trenował lekkoatletykę i podnoszenie ciężarów). W tym samym roku rozpoczął służbę wojskową. W wojsku zaangażował się w życie kulturalne – jako podoficer do spraw kultury dla północnej części Izraela. Dzięki temu został dziennikarzem radiowym, przez 6 lat prowadził audycje. Jest także autorem szesnastu książek dla dzieci. Jednocześnie studiował na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie i Wydziale Prawa w Tel-Awiwie.

W 1959 wziął ślub z Ester. W 1965 uległ wypadkowi samochodowemu, który zakończył jego karierę sportową. Był jednak jednym z pierwszych trenerów Miriam Sidranski, wielokrotnej mistrzyni Izraela w biegach.

W 1975 założył Wydział Mediów na Uniwersytecie w Hajfie i został profesorem nauk politycznych na tej uczelni.

Działalność polityczna[edytuj]

W latach 1969-1981 był radnym w Hajfie, od 1977 do 1999 członkiem Komitetu Centralnego izraelskiej Partii Pracy (był jednym ze zwolenników Icchaka Rabina podczas jego wewnątrzpartyjnej rywalizacji z Szimonem Peresem). Od 1981 był posłem do Knesetu.

Przewodniczący Knesetu[edytuj]

W latach 1988-1992 był wiceprzewodniczącym, a następnie w latach 1992-1996 przewodniczącym Knesetu, wybranym stosunkiem głosów 76:32. Po latach pisał:

Quote-alpha.png
Na mnie głosowała nie tylko moja partia, ale też partie religijne! Jedna z nich – Aguda – miała pięciu posłów w parlamencie. Ich lider, Awram Szapira, urodzony w Drohobyczu, bardzo mnie lubił, zawsze mówił do mnie w jidysz – Szejwach. I podczas tego posiedzenia parlamentu Awram Szapira wstał i powiedział: 'Moja partia jest w opozycji i nigdy nie będziemy głosować na Partię Pracy, ale na Szejwacha zawsze'![4]

W 1993 uczestniczył w rozmowach pokojowych z Jasirem Arafatem w Oslo.

Ambasador Izraela w Polsce[edytuj]

Był jedną z ostatnich osób, z którą rozmawiał premier Izraela Icchak Rabin zanim zginął z rąk żydowskiego nacjonalisty 4 listopada 1995. Przy wielu okazjach reprezentował Kneset za granicą (w latach 1984-1999 był delegatem izraelskiego parlamentu do Rady Europy), a w latach 2001-2003 pełnił funkcję ambasadora Izraela w Polsce. Podczas swojej misji w Polsce brał istotny udział w polskim życiu publicznym, do czego przyczyniała się jego biegła znajomość języka polskiego. Od 2000 jest Przewodniczącym Rady Instytutu Pamięci Jad Waszem. Jednocześnie gościnnie prowadzi wykłady na temat historii i polityki Izraela na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Przez kilka lat współpracował z tygodnikiem „Wprost”[5], a od 2011 do 2012 z tygodnikiem „Uważam Rze”. Publikuje także komentarze w „Rzeczpospolitej”. Od stycznia 2013 jest publicystą tygodnika „Do Rzeczy[6].

Jest autorem kilkudziesięciu książek: dla dzieci, z dziedziny nauk politycznych, na temat zarządu miejskiego oraz Holocaustu.

Od 28 marca 2008 jest członkiem Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu.

Życie prywatne[edytuj]

Jest wdowcem, ma dwójkę dzieci – córkę Ifat i syna Noama – oraz wnuczkę Szirę. Biegle włada językiem hebrajskim, polskim, angielskim, rosyjskim.

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

Jest też laureatem wielu innych nagród:

Przypisy

  1. a b Piotr Gabryel: Ambasador Izraela w Polsce i Polski w Izraelu. rzeczpospolita.pl, 29 grudnia 2008. [dostęp 22 maja 2015].
  2. Joanna Szwedowska, Szewach Weiss: Ziemia i chmury. Sejny: 2002, s. 24. ISBN 83-86872-31-4.
  3. (...)Schevach – a post-Biblical word for „praise”. (...) also means „to improve, raise in value”. http://www.balashon.com/2007/05/shevach_02.html]
  4. Joanna Szwedowska, Szewach Weiss: Ziemia i chmury. Sejny: 2002, s. 89. ISBN 83-86872-31-4.
  5. Teksty publikowane we „Wprost” w latach 2003-2005 ukazały się w publikacji Między nami (współpr. Ewa Szmal, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2005, ​ISBN 8373844120​.)
  6. Redakcja (pol.). dorzeczy.pl. [dostęp 2013-02-04].
  7. K.K., Misja Pojednania, „Kombatant, 2003, nr 11, s. 20.
  8. M.P. z 2004 r. Nr 26, poz. 441
  9. Wręczenie przez ministra Radosława Sikorskiego odznaki Bene Merito. msz.gov.pl, 14 listopada 2009. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].
  10. Szewach Weiss z Odznaką „Bene Merito”. msz.gov.pl, 14 listopada 2009. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-04)].
  11. Prezydent Duda odznaczył Szewacha Weissa Orderem Orła Białego. tvpparlament.pl, 17 stycznia 2017.
  12. Willa Decjusza - home, www.villa.org.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  13. Uniwersytet Warszawski
  14. Doktorat Honorowy Uniwersytetu Medycznego w Łodzi dla prof. Szewacha Weissa. W: Uniwersytet Medyczny w Łodzi [on-line]. umed.pl, 11.11.2011. [dostęp 2013-08-03].

Bibliografia[edytuj]