Tekla Bądarzewska-Baranowska
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
17 września 1823 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/FragmentGrobowcaTB.jpg/220px-FragmentGrobowcaTB.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Tekla_B%C4%85darzewska-Baranowska_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-Tekla_B%C4%85darzewska-Baranowska_-_gr%C3%B3b.jpg)
Tekla Bądarzewska-Baranowska (ur. 17 września 1823 w Warszawie[1] lub w Mławie[2], zm. 29 września 1861 w Warszawie[2]) – polska pianistka, kompozytorka salonowych utworów na fortepian, w tym Modlitwy dziewicy.
Życie i twórczość
[edytuj | edytuj kod]Tekla Bądarzewska była córką Andrzeja Bądarzewskiego, komisarza policji, burmistrza Pułtuska, i Tekli Chrzanowskiej[3]. Za jej narodzinami w Warszawie przemawia fakt odnalezienia metryki chrztu, sporządzonej w kościele Matki Bożej Loretańskiej na Pradze[4]. Rodzina od 1827 mieszkała w Warszawie. Pianistka wyszła za mąż za Jana Baranowskiego 16 maja 1852[5] albo nieznacznie później[6]. Była matką trojga lub pięciorga dzieci.
Skomponowała prawdopodobnie jedynie cztery utwory[7], choć przypisuje się jej ok. 35 miniatur. Szczególną sławę zyskała utworem Modlitwa dziewicy. Kompozycja ukazała się drukiem w kwietniu 1851 w Warszawie, i już do jesieni 1856 druk wznowiono ośmiokrotnie[8]. Modlitwa dziewicy została wydana w Berlinie i w Poznaniu w 1855, a 26 września 1858 została przedrukowana jako dodatek nutowy do paryskiego czasopisma „Revue et Gazette musicale de Paris”[9]. Od tego momentu utwór cieszy się ogromną popularnością wśród pianistów-amatorów[10].
Interpretacje
[edytuj | edytuj kod]Utwór Modlitwa dziewicy wykonywany i nagrywany jest do dzisiaj. Ukazał się w co najmniej 80 wydawnictwach w różnych krajach, m.in. we Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Stanach Zjednoczonych, Australii.
W 1930 Kurt Weill wykorzystał kompozycję w operze Rozkwit i upadek miasta Mahagonny. W 1993 w Korei Północnej ukazała się kaseta VHS z występem zespołu elektronicznego Pochonbo, na której została przedstawiona Modlitwa dziewicy w elektronicznej aranżacji. Modlitwa dziewicy była pierwszym polskim utworem, jaki nagrano w Skandynawii[11].
W 2007 w Japonii nagrano pierwszy w historii album z kompozycjami Tekli Bądarzewskiej Spełniona Modlitwa Dziewicy[12].
W 2012 dzięki staraniom Towarzystwa Przyjaciół Warszawy nagrano pierwszą polską płytę z muzyką Bądarzewskiej Zapomniany dźwięk w wykonaniu Marii Pomianowskiej i Przyjaciół, wydano także książkę Beaty Michalec Tekla z Bądarzewskich Baranowska, autorka nieśmiertelnej La prière d’une vierge – Miejsca, czas i ludzie.
Upamiętnienia
[edytuj | edytuj kod]- Jeden z kraterów na Wenus został nazwany Bądarzewska dla upamiętnienia Tekli Bądarzewskiej-Baranowskiej decyzją Międzynarodowej Unii Astronomicznej.
- Skwer na Muranowie (Warszawa) został nazwany imieniem Tekli Bądarzewskiej w 2010 roku. Znajduje się on przy ul. Andersa 13[13].
- W Mławie, w rodzinnym mieście Tekli Bądarzewskiej, 30 maja 2012 powstało Towarzystwo Miłośników Twórczości Tekli Bądarzewskiej[14], które postawiło sobie za cel promowanie i przypominanie twórczości tej artystki.
- Grobowiec Tekli Bądarzewskiej-Baranowskiej z figurą kobiety trzymającej rulon nut zatytułowanych po francusku La prière d’une vierge (Modlitwa dziewicy) znajduje się na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 181, rząd 1, miejsce 27/28)[15][16].
Błędy w przekazach
[edytuj | edytuj kod]Data urodzin
[edytuj | edytuj kod]W audycji-reportażu Powrót zapomnianej Katarzyny Michalak[17][18] z Polskiego Radia Lublin, Beata Michalec, sekretarz Towarzystwa Przyjaciół Warszawy, twierdzi, że kompozytorka zmarła w wieku 32 lat i miała trójkę dzieci – trzy córki, dwoje zaś to dzieci jej siostry, tym samym neguje treść nekrologu zamieszczonego przez męża.
O twórczości
[edytuj | edytuj kod]W Encyklopedii Orgelbranda z 1898 roku cały wpis biograficzny o kompozytorce brzmi: „Bądarzewska Tekla, zamężna Baranowska, *1834, † 1861, słaba bardzo kompozytorka muzyczna, której ckliwa La priere d’une vierge zyskała ogromną popularność w całym świecie. Inne jej utwory nie miały już żadnego powodzenia”[19].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michał Fronczak , Tekla z Mławy czy jednak warszawskiej Pragi? Tajemnica dotycząca daty i miejsca narodzin Tekli Bądarzewskiej rozwiązana [online], Instytut Boyma, 27 września 2022 [dostęp 2023-01-02] (pol.).
- ↑ a b Tekla z Bądarzewskich Baranowska - Towarzystwo Przyjaciół Warszawy [online], www.tpw.org.pl [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Beata Michalec , Tekla z Bądarzewskich Baranowska : zapomniana kompozytorka z Mazowsza, Pułtusk 2016, s. 13-52, ISBN 978-83-7549-260-6, OCLC 986497154 [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Michał Fronczak , Tekla z Mławy czy jednak warszawskiej Pragi? Tajemnica dotycząca daty i miejsca narodzin Tekli Bądarzewskiej rozwiązana [online], Instytut Boyma, 27 września 2022 [dostęp 2023-02-21] (pol.).
- ↑ Beata Michalec , Tekla z Bądarzewskich Baranowska : zapomniana kompozytorka z Mazowsza, Pułtusk 2016, s. 66-68, ISBN 978-83-7549-260-6, OCLC 986497154 [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Michał Fronczak , Tekla z Mławy czy jednak warszawskiej Pragi? Tajemnica dotycząca daty i miejsca narodzin Tekli Bądarzewskiej rozwiązana [online], Instytut Boyma, 27 września 2022 [dostęp 2023-02-21] (pol.).
- ↑ Beata Michalec , Tekla z Bądarzewskich Baranowska : zapomniana kompozytorka z Mazowsza, Pułtusk 2016, s. 155-156, ISBN 978-83-7549-260-6, OCLC 986497154 [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Beata Michalec , Tekla z Bądarzewskich Baranowska : zapomniana kompozytorka z Mazowsza, Pułtusk 2016, s. 141-152, ISBN 978-83-7549-260-6, OCLC 986497154 [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Boston Public Library , Revue et gazette musicale de Paris, Paris : Gazette musicale de Paris, 1835 [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Alan Głodek , Magdalena Sobańska-Cwalina , Pop, symbol kiczu czy “wielka dama”? 160 lat po śmierci Tekli Bądarzewskiej-Baranowskiej jej muzyka wzbudza kontrowersje [online], Instytut Boyma, 9 stycznia 2022 [dostęp 2023-01-02] (pol.).
- ↑ K. Janczewska-Sołomko, Początki fonografii ze szczególnym uwzględnieniem poloników, s. 4 (jest to tekst wystąpienia z dn. 5 marca 2010 r., zob. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina. Sprawozdanie z działalności w roku akademickim 2009/2010, s. 42-43)
- ↑ Dorota Hałasa , Polska „Spełniona modlitwa dziewicy” hitem w Japonii [online], asakonishi.com [dostęp 2009-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-18] .
- ↑ A. Dragon, Muranowskie aktywistki, nauczycielki, poetki. O kobietach żydowskich przedwojennej Warszawy, praca magisterska, UW, Warszawa 2013, s. 20.
- ↑ Towarzystwo Miłośników Twórczości Tekli Bądarzewskiej [online], rejestr.io [dostęp 2021-03-08] .
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: BARANOWSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-19] .
- ↑ Tekla Z Bądarzewskich Baranowska [online], www.tpw.org.pl [dostęp 2009-10-26] (pol.).
- ↑ N.Kowalska, Feature po polsku. Artystyczne reportaże radiowe autorstwa Katarzyny Michalak, "Media-Kultura-Komunikacja społeczna", 11, 2015, nr 4, s. 6-7.
- ↑ K. Klimczak, P. Czarnek, Rola muzyki we współczesnym reportażu radiowym, "Folia Litteraria Polonica", 2012, nr 17, s. 175-176.
- ↑ S. Orgelbrand: Encyklopedia Powszechna. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Akcyjnego Odlewni czcionek i Drukarni S. Orgelbranda Synów., 1898, s. 240, seria: Encyklopedia Powszechna : z ilustracjami i mapami.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Tekla Bądarzewska-Baranowska – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Strona hiszpańskojęzyczna z melodią Modlitwy dziewicy
- „Modlitwa zapomnianej” dokument radiowy o Tekli Bądarzewskiej-Baranowskiej, autorstwa Doroty Hałasy i Katarzyny Michalak, zwycięzca Prix Italia 2009 w kategorii „Audycja o muzyce”
- „Powrót zapomnianej” reportaż autorstwa Katarzyny Michalak, PR Lublin
- „Szukając Tekli” [online], kobieta.newsweek.pl [zarchiwizowane z adresu 2011-11-01] . artykuł w „Newsweeku”
- Tekla Bądarzewska-Baranowska „La priere d’une vierge”- Текла Бадажевска w serwisie YouTube (ros.)
- Nuty Tekli Bądarzewskiej w zbiorach Biblioteki Narodowej - wersja cyfrowa na Polona.pl
- ISNI: 0000000110259129
- VIAF: 44497919
- LCCN: n81133637
- GND: 103843299
- NDL: 00528725
- LIBRIS: rp36dhq91nj956h
- BnF: 148080001
- SUDOC: 158453670
- SBN: MUSV003595
- NLA: 35944893
- NKC: ola2003182293
- BNE: XX1630997
- NTA: 073695068
- BIBSYS: 8051989
- CiNii: DA11729196
- PLWABN: 9810551195105606
- NUKAT: n97039797
- J9U: 987007313162405171
- PTBNP: 756527
- ΕΒΕ: 214099
- KRNLK: KAC2018G9750
- RISM: people/30005936