Twardoszyn
49°20′13″N 19°33′01″E/49,336944 19,550278 Kościół Wszystkich Świętych wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Kraj | |||||
| Powiat | |||||
| Region | |||||
| Burmistrz |
Ivan Šaško[1] | ||||
| Powierzchnia |
56,55[2] km² | ||||
| Wysokość |
592[3] m n.p.m. | ||||
| Populacja (2023) • liczba ludności • gęstość |
|||||
| Nr kierunkowy |
+421 43[3] | ||||
| Kod pocztowy |
027 44[3] | ||||
| Tablice rejestracyjne |
TS | ||||
Położenie na mapie kraju żylińskiego  | |||||
Położenie na mapie Słowacji  | |||||
| 49°20′13″N 19°33′01″E/49,336944 19,550278
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Twardoszyn (słow. Tvrdošín, węg. Turdossin, dawniej Turdos, niem. Turdoschin) – miasto powiatowe w północnej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Orawa.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Twardoszyn leży na wysokości 570 m n.p.m. w dolinie Orawy, między pasmami górskimi Magury Orawskiej i Skoruszyńskich Wierchów[6]. W 2011 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 9355 osób, powierzchnia miasta – 56,545 km².
Przez Twardoszyn przebiega droga krajowa nr 59 (R3 / międzynarodowa trasa E77) z przejścia granicznego Chyżne – Trzciana do Rużomberka oraz linia kolejowa nr 181 z Kraľovan do Trzciany[7].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Okolice Twardoszyna były zasiedlone już w starożytności. W okolicach miasta odkryto liczne pozostałości słowiańskich osad z IX wieku. Już w tych czasach doliną Orawy wiódł szlak handlowy z Węgier do Polski. Prawdopodobnie za króla Andrzeja II w miejscu dzisiejszego miasta powstała węgierska komora celna. Z 1111 pochodzą wzmianki o miejscowości Toarsin i Doardi, a z 1183 – o miejscowości Turz, prawdopodobnie tożsamych z Twardoszynem. W XII wieku Twardoszyn miał 100-200 mieszkańców.
Pierwsza pisemna wzmianka o Tvrdošínie pochodzi z 1265. Wspominany był w dokumencie króla Beli IV jako posterunek celny na szlaku handlowym z Polski na Węgry, którym wożono m. in. sól, ołów i płótno[6]. Później Twardoszyn należał do dominium Zamku Orawskiego. Przywilejem z 15 lipca 1369 król Ludwik I Andegaweński nadał mu prawa miejskie. Miasteczko stało się lokalnym ośrodkiem rzemiosła.
Pomimo licznych potwierdzeń praw miejskich, uzyskanych za czasów Jana Zápolyi, Twardoszyn był jednak dalej jedynie prowincjonalnym miasteczkiem. Wstrząsy polityczne XVI wieku spowodowały upadek komory celnej. W 1640 r. Twardoszyn otrzymał prawo organizowania trzech dorocznych jarmarków, co znacząco podniosło jego rolę jako ośrodka handlu. W XVII wieku doszło jednak do upadku miasta na skutek kolejnych powstań antyhabsburskich (tzw. powstań kuruców). Szczególnie dotkliwe straty poniósł Twardoszyn także w czasie pobytu na Orawie jesienią 1683 r. litewskiego korpusu armii Sobieskiego, idącego pod Wiedeń[6].
W XVIII wieku miasto się odrodziło, w 1777 stało się nawet siedzibą władz powiatu. Rozwinęła się uprawa lnu i płóciennictwo, a także garncarstwo i garbarstwo. W XIX w. powstała farbiarnia płótna, manufaktura produkująca guziki i tartak[6].
W 1910 miasto liczyło 1,6 tys. mieszkańców, z czego 1,3 tys. Słowaków, 0,2 tys. Węgrów i 0,1 tys. Niemców. W XX wieku Twardoszyn stał się najważniejszym ośrodkiem Górnej Orawy (mimo likwidacji powiatu w 1922). W 1965 Twardoszyn odzyskał prawa miejskie, w 1967 przyłączono do niego wieś Medvedzie, a w 1974 – Krásną Hôrkę.
W miasteczku działają dziś mleczarnia, zakłady mięsne i kilka innych zakładów przetwórstwa spożywczego.
Atrakcje turystyczne
[edytuj | edytuj kod]- Drewniany kościół Wszystkich Świętych – najstarszym zabytkiem miasta jest drewniany gotycki kościółek z II połowy XV wieku z barokowym ołtarzem z XVIII wieku, zapisany wraz z innymi drewnianymi świątyniami słowackich Karpat na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 2008 roku.
- Kościół Najświętszej Trójcy – wzniesiony w latach 1766–1770, trójnawowy, z późnobarokowym ołtarzem głównym.
- Galeria Marii Medveckiej (Galéria Márie Medveckej) – wystawa obrazów malarki z tutejszej rodziny szlacheckiej.
- W okolicy miasta znajdują się atrakcyjne obiekty turystyczne – termalne kąpielisko w Oravicach i wielkie sztuczne Jezioro Orawskie, a także tereny narciarskie.
Miasta i wsie partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Twardoszyn współpracuje z następującymi miastami partnerskimi[8]:
Oprócz tego współpracuje również z Limanową oraz Rabką-Zdrój[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí. Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-11]. (słow.).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7014rr_obc: 56,55S_SK, om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter).
- ↑ a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika. 2015-04-17. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7101rr_obc: AREAS_SK.
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. statistics.sk. [dostęp 2024-03-28]. Ustawienia: om7014rr_obc: AREAS_SK.
- ↑ a b c d Ján Hencovský a kolektív: Orava. Turistický sprievodca ČSFR č. 29, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1990, s. 228-229
- ↑ Mapa turystyczna. [dostęp 2025-10-15].
- ↑ Mesto Tvrdošín, Partnerské mestá - Twin Town [online], tvrdosin.sk [dostęp 2018-10-01] (słow.).
- ↑ Mesto Tvrdošín, Partnerské mestá - Poľsko [online], tvrdosin.sk [dostęp 2018-10-01] (słow.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona miasta
- O kościółku
- Twardoszyn, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 679.
| Miasta |
|
|---|---|
| Wsie |
|
