Tydzień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tydzień – pozaukładowa jednostka czasu, okres 7 dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada mniej więcej 1/4 miesiąca. Znany już był Babilończykom w drugim tysiącleciu p.n.e. Tydzień został wprowadzony do urzędowego kalendarza Cesarstwa Rzymskiego w 321 r. n.e., a później został przyjęty w średniowiecznym kalendarzu kościelnym.

Kolejność dni tygodnia[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z normą ISO 8601 kolejność dni tygodnia jest następująca[1]:

  1. poniedziałek
  2. wtorek
  3. środa
  4. czwartek
  5. piątek
  6. sobota
  7. niedziela

Zależności liczbowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1 tydzień = 7 dni
  • 1 tydzień = 168 godzin = 10 080 minut = 604 800 sekund (z wyjątkiem zmiany czasu na czas letni i z powrotem)
  • 1 rok = 52 tygodnie + 1 dzień (2 dni, jeżeli rok jest przestępny)
  • 1 tydzień = 23% przeciętnego miesiąca

Religie i historia[edytuj | edytuj kod]

Biblia przekazuje opis stworzenia świata w ciągu 7 dni tygodnia. Według niego Bóg tworzył świat przez 6 dni, a siódmego dnia (w szabatsobotę) odpoczywał – stąd ostatni dzień tygodnia jest dniem świętym, poświęconym Bogu. W judaizmie i niektórych wyznaniach chrześcijańskich świętym dniem odpoczynku, zgodnie z powyższym, jest sobota, jednak w katolicyzmie za dzień odpoczynku uznawana jest niedziela (pierwszy dzień tygodnia według Biblii), na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa. Dla wyznawców islamu dniem odpoczynku jest piątek.

Również w kulturach innych niż judeochrześcijańskie okresowa rachuba dni, poza nielicznymi wyjątkami, także zamykała się w siedmiu dniach. Siedmiodniowy tydzień ma swoje początki w starożytnej Mezopotamii ok. 2000 lat p.n.e. Ówcześni astrologowie zauważyli, że poza tak zwanymi gwiazdami stałymi na niebie gołym okiem można wyróżnić siedem ruchomych („błądzących”) ciał niebieskich - planet. Były to Słońce, Księżyc, Mars, Wenus, Jowisz, Merkury oraz Saturn. Siedem stało się liczbą świętą, a każdy dzień otrzymał za patrona jedną z siedmiu „planet”. Później w kulturze greckiej i rzymskiej planetom (poza Słońcem i Księżycem) nadano imiona mitologicznych bogów. W większości europejskich języków nazwy dni tygodnia wywodzą się właśnie od nazw tych siedmiu ciał niebieskich, bogów rzymskich, bądź też bóstw będących ich lokalnymi odpowiednikami (np. germańskie). Wyjątkiem są języki słowiańskie, w których nazwy dni tygodnia mają własną etymologię. W języku polskim kolejne dni pochodzą od następujących słów: poniedziałek = dzień „po niedzieli”, wtorek = „wtórny” (drugi) dzień, środa = „środek” tygodnia, czwartek = dzień „czwarty”, piątek = dzień „piąty”, sobota = sabat, niedziela = „nie działać” (odpoczywać).

Rachuba dni tygodnia[edytuj | edytuj kod]

Rachuba dni tygodnia jest w historii ludzkości w stosunku do innych jednostek czasu jak np. rok, miesiąc, dzień, godzina, minuta, sekunda najbardziej stała i prawdopodobnie nie była przerywana. Jednak np. niektóre ludy indyjskie stosowały pięciodniowy tydzień[2]. Jako wyjątki od siedmiodniowego tygodnia można podać wprowadzony przez francuski kalendarz republikański cykl dziesięciodniowy (wzorem starożynego Egiptu), oraz cykl sześciodniowy, obowiązujący w Związku Radzieckim w okresie międzywojennym, czy u Rzymian, którzy początkowo znali tygodnie ośmiodniowe, tzw. nundinae.

W Związku Radzieckim w roku 1929, w ramach walki z Cerkwią wprowadzono kalendarz radziecki z pięciodniowym tygodniem. Dwa lata później zastąpił go tydzień złożony z 6 dni, tzw. nieprerywka, z jednym dniem wolnym od pracy. W ten sposób chrześcijańska niedziela wypadała w coraz to inny dzień tygodnia. Siedmiodniowy tydzień został w ZSRR przywrócony dopiero dekretem z dnia 26 czerwca 1940 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Norma ISO-8601. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, 2004-12-01. [dostęp 2010-11-26].
  2. Języki indyjskie. W: Jadwiga Waniakowa: Nazwy dni tygodnia w językach indoeuropejskich. Kraków: PAN, 1998, s. 22-23. ISBN 8387795003.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło tydzień w Wikisłowniku