Tydzień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tydzień – pozaukładowa jednostka czasu, okres 7 dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada mniej więcej 1/4 miesiąca.

Kolejność dni tygodnia[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z normą ISO 8601 kolejność dni tygodnia jest następująca[1]:

  1. poniedziałek
  2. wtorek
  3. środa
  4. czwartek
  5. piątek
  6. sobota
  7. niedziela

Zależności liczbowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1 tydzień = 7 dni
  • 1 tydzień = 168 godzin = 10 080 minut = 604 800 sekund (z wyjątkiem zmiany czasu na czas letni i z powrotem)
  • 1 rok = 52 tygodnie + 1 dzień (2 dni, jeżeli rok jest przestępny)
  • 1 tydzień = 23% przeciętnego miesiąca

Historia[edytuj | edytuj kod]

Siedmiodniowy tydzień ma swoje początki w starożytnej Mezopotamii ok. 2000 lat p.n.e. Ówcześni astrologowie zauważyli, że poza tak zwanymi gwiazdami stałymi na niebie gołym okiem można wyróżnić siedem ruchomych („błądzących”) ciał niebieskich. Były to Słońce, Księżyc, Mars, Wenus, Jowisz, Merkury oraz Saturn. Siedem stało się liczbą świętą, a każdy dzień otrzymał za patrona jedno z tych ciał niebieskich.

Tydzień został wprowadzony do urzędowego kalendarza Cesarstwa Rzymskiego w 321 r.n.e.

Średniowieczny kalendarz kościelny jest oparty o urzędowy tydzień Cesarstwa Rzymskiego.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Religie abrahamowe[edytuj | edytuj kod]

Biblia i Koran przekazują opis stworzenia świata w ciągu 7 dni tygodnia. Według niego Bóg tworzył świat przez 6 dni, a siódmego dnia (w szabatsobotę) odpoczywał – stąd ostatni dzień tygodnia jest dniem świętym, poświęconym Bogu. W judaizmie i niektórych wyznaniach chrześcijańskich świętym dniem odpoczynku, zgodnie z powyższym, jest sobota, jednak w katolicyzmie za dzień odpoczynku uznawana jest niedziela (pierwszy dzień tygodnia według Biblii), na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa. Dla wyznawców islamu dniem odpoczynku jest piątek, choć dzień w Koranie nie zawsze jest traktowany dosłownie; sura 70 wers 4 sugeruje, że dzień może być erą trwającą 50 000 lat.

Hellenizm[edytuj | edytuj kod]

Później w religii greckiej i rzymskiej planetom (poza Słońcem i Księżycem) nadano imiona bogów. W większości europejskich języków nazwy dni tygodnia wywodzą się właśnie od nazw tych siedmiu ciał niebieskich, bogów rzymskich, bądź też bóstw będących ich lokalnymi odpowiednikami (np. germańskie). Wyjątkiem są języki słowiańskie, w których nazwy dni tygodnia mają własną etymologię. W języku polskim kolejne dni pochodzą od następujących słów: poniedziałek = dzień „po niedzieli”, wtorek = „wtórny” (drugi) dzień, środa = „środek” tygodnia, czwartek = dzień „czwarty”, piątek = dzień „piąty”, sobota = sabat, niedziela = „nie działać” (odpoczywać).

Rachuba dni tygodnia[edytuj | edytuj kod]

Rachuba dni tygodnia jest w historii ludzkości w stosunku do innych jednostek czasu jak np. rok, miesiąc, dzień, godzina, minuta, sekunda najbardziej stała i prawdopodobnie nie była przerywana. Tydzień na przestrzeni kultur nie zawsze był siedmiodniowy.

Starożytny język baskijski używał tygodnia trzydniowego z dniem pierwszym (astelehena), pośrednim (asteartea) i ostatnim (asteazkena)[2]

Niektóre ludy indyjskie stosowały pięciodniowy tydzień[3], podobnie np. Jorubowie[4].

Jako wyjątki od siedmiodniowego tygodnia można podać też wprowadzony przez francuski kalendarz republikański cykl dziesięciodniowy (wzorem starożynego Egiptu), oraz cykl sześciodniowy, obowiązujący w Związku Radzieckim w okresie międzywojennym, czy u Rzymian, którzy początkowo znali tygodnie ośmiodniowe, tzw. nundinae.

W Związku Radzieckim w roku 1929, w ramach walki z Cerkwią wprowadzono kalendarz radziecki z pięciodniowym tygodniem. Dwa lata później zastąpił go tydzień złożony z 6 dni, tzw. nieprerywka, z jednym dniem wolnym od pracy. W ten sposób chrześcijańska niedziela wypadała w coraz to inny dzień tygodnia. Siedmiodniowy tydzień został w ZSRR przywrócony dopiero dekretem z dnia 26 czerwca 1940 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. „3.2.2 The week calendar”. „International standard ISO 8601. Third edition”. Reference number ISO 8601:2004(E), s. 9, 2004-12-01. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ang.). [dostęp 2016-04-23]. 
  2. R. L. Trask: The History of Basque. London: Routledge, 1997, s. 277-280.
  3. Języki indyjskie. W: Jadwiga Waniakowa: Nazwy dni tygodnia w językach indoeuropejskich. Kraków: PAN, 1998, s. 22-23. ISBN 8387795003.
  4. Mity stworzenia świata. W: Zofia Sokolewicz: Mitologia Czarnej Afryki. Warszawa: WAiF, 1986, s. 147. ISBN 832210278X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]