Ulica 11 Listopada w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
11 Listopada
Nowa Praga, Targówek Mieszkaniowy
Ulica 11 Listopada przy Bródnowskiej
Ulica 11 Listopada przy Bródnowskiej
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Targowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Inżynierska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Stalowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Strzelecka/ul. Konopacka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Ratuszowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kowieńska/ul. Środkowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bródnowska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kamienna
Ikona ulica z prawej.svg ul. Letnia
Ikona ulica z prawej.svg ul. Lęborska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Starzyńskiego/ul. Szwedzka
Ikona ulica rondo.svg Rondo Żaba/ul. św. Wincentego/ul. Odrowąża
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica 11 Listopada
ulica 11 Listopada
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica 11 Listopada
ulica 11 Listopada
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica 11 Listopada
ulica 11 Listopada
Ziemia 52°15′44,0″N 21°02′15,6″E/52,262222 21,037667

Ulica 11 Listopada – główna ulica warszawskiej Nowej Pragi, biegnąca od ul. Targowej do ronda Żaba.

Historia[edytuj]

Ulica 11 Listopada zwana początkowo Esplanadową powstała w roku 1875 po wykupieniu okolicznych parcel przez Zarząd Wojskowy Okręgu Warszawskiego jako droga rozdzielająca tereny wojskowe i grunty miasteczka Nowa Praga, które w tym czasie powiększyło się o tereny pomiędzy ulicami Czynszową i ul. Szwedzką. Obecna nazwa została nadana 5 lipca 1921[1].

Ulicę przyłączono wraz z całą okolicą do Warszawy w roku 1899; jednocześnie u zbiegu z ul. Szwedzką wybudowano Rogatki Bródnowskie; tereny położone za linią Kolei Nadwiślańskiej przyłączono do miasta w późniejszym okresie. Po roku 1875 na terenach wykupionych przez Zarząd Wojskowy Okręgu Warszawskiego powstała bocznica kolejowa oraz ogromne koszary 2 Orenburskiego Pułku Kozaków.

Po wschodniej stronie ulicy, wciąż należącej do Nowej Pragi po roku 1880 pojawiła się pierwsza zabudowa; pierwotnie drewniana, w późniejszym okresie murowana. Okres ożywienia budowlanego w tej okolicy przypadł na lata 1905-14; wzniesiono wtedy sporo dość utylitarnych kamienic czynszowych.

W roku 1908 przy okazji rozbudowy linii kolei obwodowej i budowy tzw. Drugiego Mostu Kolejowego (zwanego też Czwartym Mostem) nad ulicą 11 Listopada wybudowano kamienny wiadukt. Jednocześnie równolegle z jego wzniesieniem uporządkowano tereny dawnego cmentarza cholerycznego zwanego "nowym", mieszczącego się już pomiędzy nasypami Kolei Nadwiślańskiej i Kolei obwodowej. Kierujący całością prac rosyjski inżynier Aleksiej Lubicki zaprojektował otoczony ceglanym murem pomnik z inskrypcją upamiętniającą ofiary epidemii cholery.

W roku 1915 w pobliżu wiaduktu u zbiegu z ul. Szwedzką wybudowano ceglane zabudowania miejskiego składu kostki brukowej; od roku 1918 i odzyskania niepodległości dawne kozackie koszary przejęło Wojsko Polskie. Zespół zabudowań wojskowych rozbudowano, zaś w koszarach przy 11 Listopada siedzibę znalazł 36 Pułk Piechoty Legii Akademickiej.

W roku 1928 ulicą pojechał pierwszy tramwaj linii 21, jej trasa wiodła z Pelcowizny i Nowego Bródna ulicami Wysockiego, Odrowąża, 11 Listopada, Konopacką, Wileńską i dalej przez Most Kierbedzia na Cmentarz Wolski.

Lata 1930–1939 przyniosły budowę kilku kolejnych kamienic przy ulicy.

W okresie okupacji niemieckiej nazwa ulicy została zmieniona na Esplanadenstrasse (ulica Esplanadowa)[2].

Koszary[edytuj]

Po powstaniu styczniowym (lata 60. XIX wieku), władze carskie przejęły część terenów Nowej Pragi na potrzeby armii carskiej. Wzdłuż ulic noszących wówczas nazwy Esplanadowej i Śliwickiej, usytuowano koszary i magazyny wojskowe. Na przełomie XIX/XX wieku, do I wojny światowej, stacjonował w nich Drugi Orenburski Pułk Kozaków.

Po odzyskaniu niepodległości koszary poddano gruntownej modernizacji, a stare baraki wyburzono. W pierwszym okresie(latach) odrodzonej Polski pracował w nich Józef Piłsudski(na bocznej ścianie jednego z budynków tablica z wizerunkiem Marszałka). W tym okresie stacjonował w nich 36 Pułk Piechoty Legii Akademickiej.

Do lat 90 XX wieku znajdowało się w nich Dowództwo 9. DA OPK oraz 83. dd OPK. (83. dywizjon dowodzenia Obrony Powietrznej m. Warszawa - Jednostka Wojskowa 1560) [3].

W 1993 budynki koszar wpisano do rejestru zabytków(pod nr 1554[4]). Obecnie siedziba do czasu sprzedania, kilku organizacji byłych wojskowych[5][6][7].

W 2015 do rejestru zabytków wpisano stację transformatorową znajdująca się przy skrzyżowaniu z ulicami Konopacką i Strzelecką[8].

Przypisy

  1. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 365. ISBN 83-86619-97X.
  2. Andrzej Krzysztof Kunert: Pamięć II wojny światowej w nazewnictwie ulic Warszawy [w:] Śladami nazw miejskich Warszawy. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2012, s. 66. ISBN 978-83-62189-21-2.
  3. http://infowsparcie.net/wria/o_autorze/warszawa_83dd.html
  4. http://www.praga-pn.waw.pl/page/?str=626
  5. http://www.ngp.pl/str/tekst6009.html
  6. http://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/5FAFEB20
  7. http://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/72BE07DD
  8. Coraz więcej zabytków. „Stolica”, s. 14, sierpień-wrzesień 2016. 

Bibliografia[edytuj]