Ulica Jana Karola Chodkiewicza w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
POL Bydgoszcz flag.svg Bydgoszcz
ulica
Jana Karola Chodkiewicza
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Gdańska, ul. Chocimska
Ikona ulica z prawej.svg ul. 20 Stycznia 1920r.
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. I. Paderewskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. J. U. Niemcewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. J. Sułkowskiego, ul. Michała Kleofasa Ogińskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Płocka
Ikona ulica z lewej.svg ul. ks. P. Wawrzyniaka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. ks. J. Poniatowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. J. Kilińskiego, ul. Jastrzębia
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. J. Lelewela
Ikona ulica z prawej.svg ul. E. Plater
Ikona ulica z lewej.svg ul. L. Mierosławskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Powstańców Śląskich
Ikona ulica z prawej.svg ul. J. Wybickiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg Al. S. kard. Wyszyńskiego, ul. Cicha, ul. Głowackiego
brak współrzędnych
Budynek rektoratu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z 1938

Ulica Jana Karola Chodkiewicza w Bydgoszczy – jedna z ważniejszych ulic w układzie komunikacyjnym centrum Bydgoszczy, umożliwiająca przejazd na osi wschód-zachód w północnej części Śródmieścia w kierunku dzielnicy Bielawy, wykorzystywana przez linię tramwajową.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach 70. XIX wieku zabudowa ulicy Gdańskiej sięgała obecnej ul. Chodkiewicza. Znajdujący się bardziej na wschód teren między obecną ul. Gdańską, Krasińskiego, Ogińskiego i Chodkiewicza, tzw. Hempelscher Felde, władze miejskie zakupiły w końcu XIX wieku, po czym przystąpiły do jego parcelacji i wytyczania siatki ulic. Pierwsze kamienice na zachodnim fragmencie ulicy zaczęły powstawać pod koniec I dekady XX wieku. Odcinek ten zabudowano niewysokimi kamienicami z przedogrodami. Na tym odcinku uwagę zwracają m.in. dworki w stylu Landhaus (ob. nr 2A i 4) z 1909, zaprojektowane przez Ericha Lindenburgera.

Znajdujący się przed 1920 poza granicami miasta wschodni odcinek obecnej ul. Chodkiewicza stanowił ośrodek zabudowy Bielaw, stanowiących wówczas oddzielną gminę wiejską. Według księgi adresowej z 1904 przy ulicy skupiała się cała istniejąca zabudowa. Stan ten zmienił się diametralnie w ciągu zaledwie 2 lat za przyczyną powstałego w 1902 roku niemieckiego Urzędniczego Towarzystwa Oszczędnościowego i Budowlanego (Beamten - Spar und Bauverein - spółdzielni oszczędnościowo-budowlanej urzędników bydgoskich instytucji), które korzystając z pożyczki rządu pruskiego na obszarze 6,5 ha na północ od ówczesnej Bleichfelder Strasse wzniosło kolonię piętrowych, murowanych domów jednorodzinnych z wysokimi, wielospadowymi dachami z czerwonej dachówki. Relokacja nowych mieszkańców wywołała w centrum Bydgoszczy poważny kryzys na rynku nieruchomosci, w rezultacie czego do 1920 miasto w ramach retorsji odmawiało przyłączenia Bielaw do miejskiej infrastruktury wodociągowej i energetycznej[1].

Po 2010, w związku z planami zlokalizowania w pobliżu nowej siedziby Akademii Muzycznej, przy ulicy rozpoczęto realizację nowych inwestycji mieszkaniowych, np. Botaniq pod nr 19[2]. Na jednym z planowanych budynków (w zespole mieszkaniowym Sens) powstał wertykalny ogród o wysokości 15 m i szerokości 4 m[3][4].

W 2016 ulica przeszła kapitalny remont, który wiązał się z usunięciem z niej wielu starych kasztanowców[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[6]:

  • kamienica, ul. Chodkiewicza 14, 1907, nr rej.: A/1384 z 16.09.2008
  • budynek d. Związku Rolniczego, ul. Chodkiewicza 21, 1903, nr rej.: A/1575 z 30.11.2010
  • sierociniec, ob. Komenda Wojewódzka Policji, ul. Chodkiewicza 32, 1914, nr rej.: A/484/1 z 18.03.1997

Inne ważne obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Rektorat Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z 1938, ul. Chodkiewicza 30
  • Wojewódzki Szpital Dziecięcy im. Józefa Brudzińskiego w Bydgoszczy, ul. Chodkiewicza 44
  • Zakład Ochrony Środowiska Wydziału Nauk Przyrodniczych UKW, ul. Chodkiewicza 51
  • kamienica, ul. Chodkiewicza 27, wyróżniająca się wieżyczkami
  • budynek dawnej Policyjnej Izby Dziecka, ul. Chodkiewicza 8 - pierwotnie należał do bydgoskiego chirurga i dyrektora szpitala św. Floriana, zamordowanego w pierwszych dniach II wojny przez gestapo, które przywłaszczyło willę. W 1945 budynek zajęło NKWD, a potem UB, które urządziło w nim mieszkania dla prominentnych funkcjonariuszy. Potem powstała tu Izba Dziecka[7]. W styczniu 2017 władze miejskie postanowiły sprzedać obiekt, jednakże z powodu zgłoszonego wniosku o zwrot obiektu, do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez starostę sępoleńskiego, obiekt posiada niewyjaśniony stan prawny[8].
  • willa, ul. Chodkiewicza 65 z 1934 (proj. Józef Trojański); interesująca ze względu na rozplanowanie bryły i wnętrza - budynek ma kształt zbliżony w rzucie do trójkąta o zaokrąglonym narożu południowo-zachodnim; przenikające się bryły różnej wysokości tworzą budynek, w którym ważną rolę odgrywa światłocień[9]
  • kamienica, ul. Chodkiewicza 5, z 1900 roku. Budynek 4-kondygnacyjny, wewnątrz charakterystyczne dla Bydgoszczy malowane tapety, na klatce schodowej mozaika, na zewnątrz oryginalna metaloplastyka. Od 2018 poddawana remontowi kapitalnemu[10].
  • dawna cegielnia z ok. połowy XIX w., ul. Chodkiewicza 13, rozebrana w listopadzie 2018[11] w celu zwolnienia gruntu pod zabudowę mieszkaniową[12].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Obecna ulica Chodkiewicza składała się pierwotnie z dwóch oddzielnych ulic, przedzielonych obecną ul. Ogińskiego, co wiązało się ze znajdującą się tutaj do 1920 granicą miasta. Odcinek miejski, biegnący od ul. Gdańskiej do ul. Ogińskiego, w czasach pruskich (do 1920) nosił nazwy Bleichfelderstrasse, Bleichfelderwegstrasse, Bleichfelder Weg (1905), a w niepodległej Rzeczypospolitej został przemianowany na ul. Chodkiewicza. Z kolei odcinek znajdujący się w granicach włączonej do miasta w r. 1920 gminy Bielawy, nosił początkowo nazwę Hauptweg (1905, pol. Główna Droga), przemianowaną następnie na Kurfürstenstrasse (pol. Elektorska). Po 1920 odcinek ten nazwano ulicą Senatorską, którą w 1935 przemianowano na Bronisława Pierackiego.

III Rzesza potraktowała obydwa odcinki jako jedną całość nadając jej nazwę Albrecht Dürer Strasse, co stanowiło wyraźne nawiązanie do znajdującego się przy ulicy w okresie międzywojennym niemieckiego gimnazjum o nazwie Albrecht Dürer Schule. Po 1945 Uchwałą Miejskiej Rady Narodowej VIII/45 usankcjonowano połączenie ulicy, która od tego czasu nosi nazwisko jednego z najwybitniejszych polskich hetmanów.

  • 1905 Bleichfelder Weg (część zachodnia) + Hauptweg (część wschodnia)
  • do 1920 Bleichfelderstrasse + Kurfürstenstrasse
  • 1920-1935 Chodkiewicza + Senatorska
  • 1935-1939 Chodkiewicza + Bronisława Pierackiego
  • 1939–1945 Albrecht Dürer Strasse
  • od 1945 Chodkiewicza[13]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez ulicę Chodkiewicza kursują obecnie linie tramwajowe nr 4 i 6. W przeszłości funkcjonowały tutaj również linie tramwajowe nr 2, 8 i 10 oraz linie nocne 4N, 6N i 8N. Z wyjątkiem sytuacji nadzwyczajnych, związanych np. z remontami ulicy, na ul. Chodkiewicza nie uruchamiano zasadniczo linii autobusowych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Iwona Jastrzębska-Puzowska: Od miasteczka do metropolii. Mado, 2006. ISBN 83-89886-71-5.
  2. mc: Kolejny apartamentowiec stanie w Dzielnicy Muzycznej. Pięć pięter. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-04-10.
  3. geo: Bydgoski ogród będzie piął się na 15 metrów. Rekordzista. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-06-18.
  4. is: Najwyższy ogród wertykalny. Można podziwiać go w Bydgoszczy na osiedlu Sens. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-09-07.
  5. Aleksandra Lewińska: MO dla drzew. Przypilnują, żeby za szybko nie znikały z Bydgoszczy. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-06-21.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. kujawsko-pomorskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 21. [dostęp 17.11.2017].
  7. Małgorzata Czajkowska: Bezpański pałacyk. Miasto chce go sprzedać, walczą o niego spadkobiercy. 2019-01-04. [dostęp 2019-01-11].
  8. Małgorzata Czajkowska: Pałacyk w Śródmieściu wciąż niszczeje. W maju ma być decyzja w tej sprawie. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-04-10.
  9. Dzielnica Arystokratów, czyli Bielawy. [dostęp 2019-01-11].
  10. Grażyna Marks, dss: Rusztowania oplotły piękny dom przy ul. Chodkiewicza. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-02-19.
  11. Rozbiórka starej cegielni przy ul. Chodkiewicza. Pod mieszkania. 2018-11-07. [dostęp 2019-01-11].
  12. ml: Sens pobudza zmysły. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-01-26.
  13. Słownik toponimów miejskich Bydgoszczy