Ulica Fordońska w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
POL Bydgoszcz flag.svg Bydgoszcz
ulica
Fordońska
Bartodzieje, Bydgoszcz Wschód, Siernieczek, Brdyujście, Fordon
Długość: 9,64 km
Ulica Fordońska na Bartodziejach
Ulica Fordońska na Bartodziejach
Mapa
mapa
Przebieg
Ikona ulica rondo.svg światła 0km ↑ ul. Jagiellońska, ↔ al. kard. Stefana Wyszyńskiego 5 80E261 (Rondo Fordońskie)
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 229m ← ul. Żabia, → ul. Gajowa
Ikona ulica z prawej.svg 342m ul. Mała
Ikona ulica z lewej.svg 372m ul. Ceramiczna
Ikona ulica z lewej.svg 428m ul. Cegielniana
Ikona ulica z lewej.svg światła 542m ul. Polanka
Ikona ulica z lewej.svg światła 739m ul. Bałtycka
Ikona ulica z lewej.svg 1026m ul. Sobieszewska
Ikona ulica z lewej.svg 1238m ul. Kijowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1445m ← ul. Kazimierza Wielkiego, ul. Łęczycka →
Ikona ulica z prawej.svg 1686m ul. Iławska
Ikona ulica z lewej.svg 1772m ul. Karola Szajnochy
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2040m ← ul. Oksywska, ul. Fabryczna →
Ikona ulica z lewej.svg 2350m ul. Towarowa
Ikona ulica z lewej.svg 2625m ul. Ścieżka
Ikona ulica z lewej.svg 2908m wjazd na pętlę autobusową „Wyścigowa"
Ikona ulica z lewej.svg światła 3097m ul. Wyścigowa
Ikona ulica z lewej.svg światła 3494m ul. Kamienna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 3595m ← ul. Sporna, ↙ ul. Dźwigowa, ul. Pod Wiaduktem ↘
Ikona ulica wiadukt.svg 3916m ul. Pod Wiaduktem (Wiadukt Warszawski)
Ikona wiad nad torami.svg 4018m (Wiadukt Warszawski)
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4345m ← ul. Kapliczna, ul. Konduktorska →
Ikona ulica z prawej.svg światła 4737m ul. Sochaczewska
Ikona wiad nad torami.svg 4976m magistrala węglowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 5482m ul. Jasiniecka
Ikona ulica z prawej.svg 5574m ul. Wiślana
Ikona ulica z prawej.svg 5740m ↙ wjazd w ul. Mariana Rejewskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 5862m ↖↘ wyjazd z ul. Mariana Rejewskiego
Ikona ulica wiadukt.svg 5954m ul. Mariana Rejewskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 6065m ← ul. Łowicka, wjazd w ul. Mariana Rejewskiego ↗
Ikona ulica z lewej.svg 6177m ul. Włościańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 6456m ← ul. bez nazwy, ul. Traktorzystów →
Ikona ulica z lewej.svg 6673m ul. Sucha
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 6802m ul. Inflancka
Ikona ulica z lewej.svg światła 7245m al. prof. Sylwestra Kaliskiego
Ikona ulica z prawej.svg 7871m ↖ ul. Wyszogrodzka
Ikona ulica z lewej.svg 8452m ul. Magazynowa
Ikona ulica z lewej.svg 8788m ul. Jana Brzechwy
Ikona ulica z lewej.svg 8971m ul. Transportowa
Ikona wiad nad torami.svg 9585m linia nr 209
Ikona ulica rondo.svg 9644m ← ul. Flotylli Wiślanej 80, ul. Ametystowa →, ↓ ul. Bydgoska 256
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
ulica Fordońska
ulica Fordońska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Fordońska
ulica Fordońska
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
ulica Fordońska
ulica Fordońska
Ziemia53°07′51,6″N 18°06′18,9″E/53,131000 18,105240
Fragment ulicy Fordońskiej z lotu ptaka

Ulica Fordońska – jedna z najważniejszych komunikacyjnie ulic w Bydgoszczy, druga pod względem długości, po ul. Toruńskiej. W dwudziestoleciu międzywojennym była najdłuższą ulicą w Bydgoszczy licząc łącznie 7,89 km[1].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ulica rozciąga się na kierunku zachód-wschód, od Ronda Fordońskiego po Stary Fordon i granice Bydgoszczy. Jej długość wynosi blisko 10 km. Od skrzyżowania z ulica Kamienną biegnie droga krajowa nr 80. Ulica stanowi jedną z głównych arterii komunikacyjnych Bydgoszczy łącząc centrum z dzielnicą Fordon oraz w skali krajowej Bydgoszcz z Toruniem. W kierunku wschodnim ulica przebiega przez następujące jednostki urbanistyczne: Bartodzieje, Bydgoszcz-Wschód, Siernieczek, Fordon

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Fordońska stanowi wspólnie z ul. Jagiellońską starodawny trakt łączący Bydgoszcz z Fordonem (miasto Fordon powstało w 1382 będąc następcą zniszczonej w 1330 warowni Wyszogród nad Wisłą). Po lokacji Bydgoszczy w XIV w. i budowie mostu Miejskiego, trakt ten rozpoczynał się przy Bramie Gdańskiej i wiódł na wschód na terenie położonym na północ od Brdy. W Fordonie można było przeprawić się przez Wisłę w kierunku Ziemi Chełmińskiej lub też podążyć na północny wschód wzdłuż doliny Wisły w kierunku Świecia i Gdańska.

Mapa okolic Bydgoszczy z 1796-1802 (mapa Schroettera wykonana na podstawie pomiarów geodezyjnych) przedstawia drogę do Fordonu w przybliżeniu pokrywającą się z obecnym śladem ulicy[2]. Natomiast plan okolic Bydgoszczy z 1857 przedstawia wzdłuż drogi nieliczne zabudowania o charakterze podmiejskim skupione w następujących miejscowościach: Szretery (niem. Schröttersdorf), Wielkie Bartodzieje (niem. Gr. Bartelsee), Kapuściska Małe (niem. Kl. Kapuścisko), Suczyn i Fordonek (wieś olęderska lokowana w 1603[3]) Od zakola Brdy do rejonu grodziska Wyszogród droga przebiegała przez las, a kończyła się na rynku w Fordonie, gdzie funkcjonowała przeprawa promowa przez Wisłę[4]

Aż do 1920 ulica w dzisiejszym przebiegu pozostawała poza granicami administracyjnymi miasta Bydgoszczy. Do ul. Uroczej nazywana była ul. Promenada, a następnie w kierunku wschodnim – szosą fordońską. W 1861 r. oddano do użytku Kolej Warszawsko-Bydgoską, która przecinała ulicę na wysokości dworca Bydgoszcz Wschód. W 1885 r. wzdłuż ulicy poprowadzono kolej łączącą Bydgoszcz Wschód z Fordonem, a w 1893 r. kolej ta przecięła ulicę Fordońską prowadząc na nowo wybudowany most nad Wisłą.

Począwszy od lat 80. XIX w. w pasie terenu między ulicą a Brdą powstawały przedsiębiorstwa przemysłowe, głównie składy drewna i tartaki, będące zaczątkiem wschodniej dzielnicy składowo-przemysłowej. W 1891 przedsiębiorstwo Żegluga Bydgoska (niem. Bromberger Schleppschiffahrt Aktien Gesellschaft) wybudowało w rejonie skrzyżowania z ul. Sporną kompleks zabudowań przemysłowych: fabrykę maszyn, stocznię rzeczną, tartak, rzeczny port przeładunkowy, bocznice kolejowe oraz osiedla robotnicze, co przyczyniło się do dalszej rozbudowy dzielnicy. W pierwszych dziesięcioleciach XX wieku, nabrzeża dolnej Brdy wzdłuż ulicy Fordońskiej zajmowało kilkadziesiąt tartaków, stolarni i innych fabryk wykorzystujących drewno spławiane w dużych ilościach z Królestwa Kongresowego szlakiem wodnym wiodącym Wisłą, Brdą, Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą do Niemiec[5].

W 1920 po przejściu Bydgoszczy w granice odrodzonego państwa polskiego, w granice Bydgoszczy włączono kilkanaście okolicznych gmin podmiejskich, m.in. Skrzetusko, Wielkie Bartodzieje, Małe Bartodzieje, Kapuściska, Zimne Wody, Siernieczek, Fordonek. W ten sposób ulica Fordońska na odcinku do ul. Suchej-Pilickiej znalazła się w granicach Bydgoszczy[6].

W okresie międzywojennym następowała dalsza urbanizacja przemysłowa terenu przylegającego do ul. Fordońskiej. Z większych przedsiębiorstw powstałych lub rozwijających się w tym okresie należały: Kabel Polski Sp. Akc. (dzisiaj Tele-Fonika Kable S.A.), Fabryka Płyt Klejonych (dzisiaj Bydgoskie Zakłady Sklejek), Fabryka Mebli O. i K. Pfefferkorna (dzisiaj Bydgoskie Fabryki Mebli), Cegielnia A.Mendzega (później Cegielnie Bydgoskie) i inne. W 1930 oddano do użytku kolejową obwodnicę Bydgoszczy w ciągu magistrali węglowej, która przecinała ul. Fordońską w okolicy os. Siernieczek. W tym czasie ulica Fordońska rozpoczynała się na skrzyżowaniu z ul. Gajową, gdzie znajdowała się również pętla tramwajowa, a kończyła na wschodniej granicy miasta.

Po II wojnie światowej wzdłuż ulicy powstały nowe przedsiębiorstwa, przede wszystkim znane w całej Polsce Zakłady Rowerowe „Romet” (od 1948, kompleks przy ul. Fordońskiej zbud. w latach 1957-1964). W latach 60. XX w. w rejonie Siernieczka, Brdyujścia i Starego Fordonu powstały również nowe osiedla mieszkaniowe w sąsiedztwie ulicy. Po poszerzeniu granic miasta o Fordon w 1971 ulica na całej długości znalazła się w granicach administracyjnych Bydgoszczy. W tym okresie wzrastający ruch samochodowy stworzył konieczność poszerzenia ulicy. W II połowie lat 60. zmodernizowano ulicę Fordońską na odcinku ul. Gajowej do ul. Wyścigowej. Przebudowa ulicy na całej długości na arterię dwujezdniową, bezkolizyjnie prowadzącą ruch nad liniami kolejowymi (nr 18, nr 201 i nr 209) stała się elementem projektu trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Przy realizacji trasy w latach 1969–1973 powstały m.in. Rondo Fordońskie z Mostem Pomorskim oraz Wiadukty Warszawskie[7].

Wśród inwestycji zrealizowanych po 1990 łączących się pośrednio z ul. Fordońską można wymienić m.in. budowę ulicy Kamiennej (od 1994), Trasy Nowołęczyckiej z mostem Kazimierza Wielkiego (2002), przebudowę ul. Spornej (2010). 16 stycznia 2016 roku otwarto linię tramwajową do Fordonu (9,5 km), z estakadą (530 m) nad ul. Fordońską i węzłem przesiadkowym Bydgoszcz Wschód (koszt 290 mln zł, z czego 209 mln z UE, a 109 mln na zakup 12 tramwajów Pesa Swing). Od 2013 roku w fazie planowania jest budowa częściowo bezkolizyjnego Węzła Wschodniego na ulicy Fordońskiej w rejonie dworca kolejowego Bydgoszcz Wschód.

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa ulicy związana jest z Fordonem, do 1970 samodzielnym miastem, później wschodnią dzielnicą Bydgoszczy, graniczącą na Wiśle. W przekroju historycznym ulica posiadała następujące nazwy[8]:

  • do 1772 – określana jako droga pocztowa do Fordonu
  • 1772-1920 – Weg (Chausse) nach Fordon
  • 1920-1939 – Fordońska
  • 1939-1945 – Fordonerstraße
  • od 1945 – Fordońska

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ruch tramwajowy[edytuj | edytuj kod]

Torowisko tramwajowe na ul. Fordońskiej zostało zbudowane dopiero po II wojnie światowej. Wcześniej od 1901 r. istniała linia tramwaju elektrycznego wzdłuż ul. Jagiellońskiej, stykająca się od 1904 r. z ul. Fordońską (linia „C” niebieska) pętlą tramwajową przy ul. Gajowej. Linia ta – najdłuższa w mieście (5,4 km) – łączyła Wilczak poprzez Śródmieście z Bartodziejami[9]. W latach 1972-1974 przebudowano ją na dwutorową[10]. W 1957 r. linię wydłużono do ul. Bałtyckiej, gdzie powstała pętla tramwajowa[11]. W 1969 r. w związku z generalną przebudową ulicy Fordońskiej na arterię dwujezdniową, oddano do użytku torowisko tramwajowe na odcinku od ul. Bałtyckiej do ul. Wyścigowej. Zbudowano również pętlę tramwajową przy ul. Wyścigowej (końcowa)[12]. 16 stycznia 2016 roku otwarto linię tramwajową do Fordonu z estakadą nad ul. Fordońską i węzłem przesiadkowym Bydgoszcz Wschód.

Obecnie na ul. Fordońskiej kursują tramwaje linii 3, 5, 7, 10.

Ruch autobusowy[edytuj | edytuj kod]

Początki regularnego ruchu miejskiej komunikacji autobusowej na ul. Fordońskiej sięgają 1937 roku, kiedy uruchomiono linię pl. Kościeleckich – ul. Sporna, którą obsługiwały wozy marki Fiat. Niezależnie od tego funkcjonowała komunikacja międzymiastowa BydgoszczFordon, obsługiwana przez prywatnych przewoźników. W 1966 r. przy ul. Fordońskiej/Szajnochy zbudowano zajezdnię oraz warsztaty autobusów (czynną do lat 90. XX w.)[12]. Obecnie na ul. Fordońskiej kursują autobusy linii nr 65,69,74,75(sezonowa),81,82,83,89.

Obciążenie ruchem[edytuj | edytuj kod]

Ulica Fordońska należy do najbardziej obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń do ok. 2400 pojazdów na godzinę. Najbardziej zatłoczonym odcinkiem jest fragment od ul. Kamiennej do ul. Kaliskiego[13].

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

W otoczeniu ul. Fordońskiej znajdują się między innymi:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kuczma Rajmund: Mała encyklopedia Bydgoszczy - liteda „D”. [w:] Kalendarz Bydgoski 2005
  2. Karte von Ost-Preussen nebst Preussisch Litthauen und West-Preussen nebst dem Netzdistrict aufgenommen unter Leitung des Preuss. Staats Minister Herrn von Schroetter in den Jahren von 1796 bis 1802
  3. Mikulski Krzysztof. Zarys dziejów osadnictwa olęderskiego w Polsce (ze szczególnym uwzględnieniem terenu obecnego województwa bydgoskiego). [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1, Bydgoszcz 1996
  4. Plan von Bromberg und Umgegend zwischen der Weichsel und Netze sowie den Königl. Oberförstereien Wtelno u. Glinke. Berlin 1857, skala 1:25000
  5. Sławińska Krystyna: Przemysł drzewny w Bydgoszczy i w okolicy w latach 1871-1914: Prace Komisji Historii t.VI.: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1969
  6. Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II. Bydgoszcz 1965
  7. Bydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. ​ISBN 83-01-05465-4
  8. Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
  9. Rasmus Hugo: Od tramwaju konnego do elektrycznego. [w.] Kronika Bydgoska XVII 1995. Bydgoszcz 1996
  10. Boguta Tadeusz. Rozwój i aktualna problematyka komunikacji miejskiej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II 1964-1965
  11. Kajczuk Jacek: Komunikacja w Bydgoszczy teraźniejszość i przyszłość. In. Kalendarz Bydgoski 1996
  12. a b Dębicki Witold, Komunikacja miejska. [w:] Bydgoska gospodarka komunalna, Stefan Pastuszewski, Bydgoszcz: Instytut Wydawniczy „Świadectwo”, 1996, ISBN 83-85860-37-1.
  13. Fundacja „Rozwój ATR”. Generalny pomiar cech ruchu drogowego na sieci komunikacyjnej miasta Bydgoszczy, rok 2005/2006, Bydgoszcz wrzesień 2006
  14. Łukasz Antczak, Marta Leszczyńska Biura z pięknym widokami. Zdjęcia z dachu Arkada Business Park
  15. Castorama Bydgoszcz II. Kolejny market budowlany już otwarty

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. ​ISBN 83-89886-38-3​, 978-83-89886-38-5
  • Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996