Ulica Podgórna w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Podgórna
Centrum, Stare Miasto
Ilustracja
Widok od strony placu Wiosny Ludów
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Długość 300 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg Al. K. Marcinkowskiego 0 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ↖ ul. Święty Marcin,
← ul. Strzelecka, ul. Szkolna →
220 m
Ikona ulica z lewej deptak.svg ↓ ul. por. Janiny Lewandowskiejul. Wrocławska → 300 m
Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „ulica Podgórna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Podgórna”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „ulica Podgórna”
Ziemia52°24′22,8″N 16°55′48,4″E/52,406322 16,930110

Ulica Podgórna w Poznaniu (niem. Bergstrasse[1], w czasach PRL: Walki Młodych) – ulica, stromo opadająca z zachodu na wschód, łącząca Aleje Marcinkowskiego z placem Wiosny Ludów i dalej biegnąca w kierunku ul. Garbary. Swój przebieg kończy na zakręcie przy ulicy Zielonej, która jest przedłużeniem w kierunku placu Bernardyńskiego i ulicy Garbary. Na całej długości posiada kategorię drogi powiatowej[2].

W kwietniu 2019 roku[3] odcinek ulicy Podgórnej od skrzyżowania z ulicą Wrocławską do zakrętu przy ulicy Zielonej został przemianowany na ulicę Janiny Lewandowskiej[4], co spowodowało skrócenie długości z 529 metrów[2] do 300.

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Widok z 1937 (ulica Podgórna po prawej, z tramwajem, a po lewej Święty Marcin)

W najmniejszej, neoklasycystycznej, jednopiętrowej kamieniczce, obecnie Podgórna 6 (wówczas 7) mieszkali lekarz i społecznik Karol Marcinkowski oraz Paul von Hindenburg. Po powrocie z więzienia w 1837 roku wprowadził się do niej pierwszy z nich. Ponieważ udało mu się doprowadzić do zlikwidowania panującej wówczas w mieście epidemii cholery, w dowód uznania uzyskał amnestię. W kamienicy tej mieszkał aż do śmierci w 1846, o czym przypomina tablica pamiątkowa na murze. Paul von Hindenburg, niemiecki dowódca z czasów I wojny światowej, a później prezydent Republiki Weimarskiej, urodził się w tym samym domu już rok później (w 1847). Niemcy w 1916 roku przemianowali ulicę na Hindenburgstrasse (była to jedna z ostatnich pruskich nazw nadanych w Poznaniu[1]), a w tym budynku postanowili urządzić Hindenburgmuseum, jednak nie udało im się zrealizować tego pomysłu, gdyż od 1900 roku kamienica znajdowała się w rękach polskich. Tablica upamiętniająca Hindenburga wisiała na tym budynku jedynie w latach 1939-1945 (odsłonił ją dowódca wojsk niemieckich na Poznań)[5].

W sąsiedniej kamienicy (nr 4, wówczas nr 5), a dokładniej w jej oficynie miał swoją drukarnię Józef Ignacy Kraszewski, zaś w samym domu mieszkała siostra Jana Henryka Dąbrowskiego.[potrzebny przypis]

4 marca 1945, po wiecu Związku Walki Młodych, który odbył się w Auli UAM, młodzież spontanicznie przemianowała nazwę ulicy Święty Marcin na Walki Młodych, co nie spotkało się z przychylnością mieszkańców miasta. 8 sierpnia 1945 ukazał się w Głosie Wielkopolskim artykuł w obronie tradycyjnego miana. W odpowiedzi Zarząd Wojewódzki ZWM, uznał racje krytyków i zaproponował przeniesienie nazwy Walki Młodych na nieodległą ulicę Podgórną, do czego ostatecznie doszło[1].

Pod numerem 8 zainaugurowano w dniu 17 kwietnia 1945 poznański Teatr Marionetek. Zorganizowała go Halina Lubicz, a sezon rozpoczęła przedstawieniem Śpiewaka leśnego Henryka Żuchowskiego. Potem teatr został przeniesiony na Święty Marcin[6].

Organizacja ruchu[edytuj | edytuj kod]

Ulica jest przejezdna dla samochodów jedynie na odcinku od Alei Karola Marcinkowskiego do wjazdu na teren parkingu podziemnego zlokalizowanego w sąsiedztwie placu Wiosny Ludów. Dalszy odcinek w kierunku ul. Garbary jest przejezdny tylko dla pojazdów MPK Poznań.

Od placu Wiosny Ludów do Alei Karola Marcinkowskiego wyznaczono ruch jednokierunkowy, w stronę Alei – nie dotyczy to tramwajów.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Silnie nachylona trasa tramwajowa prowadząca ulicą była przyczyną wielu wypadków tramwajowych. Tramwaje staczały się tutaj od początku funkcjonowania trasy, najczęściej z powodu awarii hamulców lub zbyt śliskiego torowiska. W czasach funkcjonowania konduktorów mieli oni obowiązek (zarówno podczas wjazdów, jak i zjazdów) stania przy hamulcu w wagonie doczepnym, aby w razie poślizgu hamować tym wagonem. W 1966 przeprowadzono próby trakcyjne, obciążając skład kamieniami o wadze około stu pasażerów. W wyniku tego wydano orzeczenie, że tramwaje mogą kursować ulicą Podgórną bez obsługi konduktorskiej. Po likwidacji stanowisk konduktorskich przez MPK, wprowadzono funkcję hamulcowych. Wsiadali oni do wagonu na Alejach Marcinkowskiego i dyżurowali przy hamulcu do ulicy Strzeleckiej, a następnie powracali najbliższym składem na Aleje Marcinkowskiego. Problem został rozwiązany po montażu w tramwajach hamulców szynowych[7].

Obecnie na całej długości ulicy znajduje się dwutorowa trasa tramwajowa. Ulicą kursują linie tramwajowe na zlecenie ZTM Poznań:

2 DębiecOgrody (na odc. pl. Wiosny Ludów – al. Marcinkowskiego)
5 GórczynStomil
9 Dębiec ↔ Piątkowska (na odc. pl. Wiosny Ludów – al. Marcinkowskiego)
13 JunikowoStarołęka
16 Franowoos. Sobieskiego
201 os. Sobieskiego ↔ Franowo (nie kursuje w nocy z poniedziałku na wtorek)


Galeria[edytuj | edytuj kod]

1
Widok od strony Al. Karola Marcinkowskiego, pierzeja południowa
2
Kamienica pod numerem 6

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Antoni Gąsiorowski, Nazwy poznańskich ulic. Przemiany i trwanie: wieki XIV-XX, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1984, s.32,46-47, ISSN 0137-3552
  2. a b Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu: Spis dróg publicznych w administracji - stan na styczeń 2019 (pol.). zdm.poznan.pl. [dostęp 2019-05-08].
  3. Uchwała Nr IX/121/VIII/2019 Rady Miasta Poznania z dnia 02-04-2019 w sprawie zmiany nazwy części ulicy Podgórnej na por. Janiny Lewandowskiej (pol.). Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Poznania. [dostęp 2019-05-08].
  4. Adam Michalkiewicz: W Poznaniu będzie jednak ulica Janiny Lewandowskiej (pol.). Radio Poznań, 2019-02-22. [dostęp 2019-03-12].
  5. db, Obywatel Hindenburg, w: Poznań. Informator Samorządowy Metropolii Poznań, czerwiec 2013, s.9
  6. Tadeusz Kraszewski, W kręgu ludzi pióra, w: red. Tadeusz Świtała, Trud pierwszych dni. Poznań 1945. Wspomnienia Poznaniaków, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1970, s.144, ​ISBN 83-232-0322-9
  7. Edmund Nadolski, O czym kiedyś pisała prasa... Jednak niepewnie było wjechać ulicą Podgórną, w: Z Życia MPK Poznań, nr 18(624)/1999, s. 6, ISSN 0329-6637
  8. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2019-05-05. [dostęp 2019-05-08].
  9. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń nocnych ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2019-05-06. [dostęp 2019-05-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Poznań - atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2010, ​ISBN 978-83-7445-018-8