Wielosiłowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielosiłowate
Ilustracja
Wielosił błękitny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina wielosiłowate
Nazwa systematyczna
Polemoniaceae Juss.
Gen. Pl.: 136. 4 Aug 1789

Wielosiłowate (Polemoniaceae Juss.) – rodzina roślin z rzędu wrzosowców. Należy do niej 385 gatunków dzielonych na 18 rodzajów[1]. Występują na półkuli północnej oraz we wschodniej części Ameryki Południowej[1]. W klimacie umiarkowanym rośliny zielne, w Ameryce Środkowej i Południowej głównie rośliny zdrewniałe i pnącza, zwykle o okazałych kwiatach. Centrum zróżnicowania stanowią kontynenty amerykańskie. W Eurazji występuje tylko rodzaj wielosił (Polemonium) i jeden gatunek z rodzaju floks (Phlox)[2]. W Polsce występuje jeden gatunek rodzimy (wielosił błękitny), dwa efemerofity oraz kilka gatunków roślin uprawnych[3]. Uprawiane są jako ozdobne różne gatunki z rodzajów floks, wielosił, kobea i gilia[2].

Cantua buxifolia

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Rośliny zielne jednoroczne i byliny od drobnych do okazałych, także krzewy (w przypadku Acanthogilia cierniste), pnącza osiągające ponad 20 m wysokości (kobea) oraz niewielkie drzewa do 8 m wysokości (Cantua)[2].
Liście
Bardzo zróżnicowane. W przypadku większości rodzajów skrętoległe, naprzeciwległe u Phlox, Leptodactylon i Linanthus, a u Gymnosteris zebrane w okółku pod kwiatostanem. Pojedyncze i wąskie u gatunków zielnych po skórzaste i szerokie u niektórych roślin zdrewniałych. Poza tym pierzasto lub dłoniasto złożone. U Cobaea oś liścia pierzasto złożonego zakończona jest rozgałęzionym wąsem czepnym. Przylistków brak[2].
Kwiaty
Zazwyczaj zebrane w szczytowe wierzchotki, czasem skupiające się główkowato. Zwykle promieniste i 5-krotne, rzadko dwubocznie symetryczne, 4- lub 6-krotne. Działki kielicha zrośnięte lub wolne (Cobaea). Płatki korony zrośnięte w wąską rurkę lub szeroko dzwonkowatą koronę. Pręcików jest tyle ile płatków korony. Zalążnia jest górna, zrośnięta zwykle z trzech owocolistków, tworzących osobne komory zawierające od jednego do wielu zalążków. Wokół zalążni znajduje się zwykle pierścień miodnikowy[2].
Owoce
Torebki[2].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina siostrzana wobec okotijowatych Fouquieriaceae w obrębie rzędu wrzosowców w kladzie astrowych[1].

wrzosowce


niecierpkowate Balsaminaceae




Marcgraviaceae



Tetrameristaceae







wielosiłowate Polemoniaceae



okotijowate Fouquieriaceae




czaszniowate Lecythidaceae





Sladeniaceae



Pentaphylacaceae





sączyńcowate Sapotaceae




hebankowate Ebenaceae



pierwiosnkowate Primulaceae





 ?

Mitrastemonaceae



herbatowate Theaceae




symplokowate Symplocaceae




styrakowate Styracaceae



zimnicowate Diapensiaceae







kapturnicowate Sarraceniaceae




aktinidiowate Actinidiaceae



tuliłezkowate Roridulaceae






orszelinowate Clethraceae




zwichrotowate Cyrillaceae



wrzosowate Ericaceae









Podział rodziny według APweb (2001...)
Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Polemoniineae Bessey in C.K. Adams, rodzina wielosiłowate (Polemoniaceae Juss.)[4].

Rodzaje dziko występujące i uprawiane w Polsce

Przypisy

  1. a b c d e P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-01-31].
  2. a b c d e f Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 260-261. ISBN 1-55407-206-9. (ang.)
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Crescent Bloom: Polemoniaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-03-01].