Wolany (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi Wolany w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Wolany
Kaplica Matki Boskiej Bolesnej
Kaplica Matki Boskiej Bolesnej
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Szczytna
Wysokość 340-370[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 646[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0855960
Położenie na mapie gminy Szczytna
Mapa lokalizacyjna gminy Szczytna
Wolany
Wolany
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Wolany
Wolany
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wolany
Wolany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wolany
Wolany
Ziemia50°26′16,99″N 16°31′05,93″E/50,438053 16,518314
Zabytkowy park w Wolanach
Kaplica Matki Boskiej Bolesnej

Wolany – (niem. Wallisfurth), wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Szczytna[3], w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej.

Położenie[edytuj]

Wolany to duża wieś łańcuchowa o długości około 3 km leżąca pomiędzy Szalejowem Górnym na południowym wschodzie i Niwą na północy, na wysokości około 340-370 m n.p.m.[1]

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj]

Na terenie Wolan znaleziono rzymskie monety z około III wieku, co świadczy o wiodącym tędy szlaku handlowym - jednej z odnóg szlaku bursztynowego[4]. Sama miejscowość została wymieniona w 1350 roku jako posag żony von Glubosa[4]. Na początku XV wieku część wsi należała do augustianów w Kłodzku, którzy tworzyli tu alodium[4]. Po wojnie trzydziestoletniej Wolany zostały własnością rodziny Wallisów. Ci wybudowali tu ogromną rezydencję, która spłonęła w 1827 roku[4]. W roku 1840 miejscowość kupił hrabia von Falkenhausen, we wsi były wówczas: dwa folwarki, kilka młynów wodnych, tartak, gorzelnia, browar, olejarnia i wytwórnia octu[1]. W roku 1855 Falkenhausenowie zbudowali nowy pałac, który uległ zniszczeniu w 1978 roku[1].

Nazwa[edytuj]

Niemiecka nazwa miejscowości pochodzi od jej dawnego właściciela, cesarskiego feldmarszałka, hrabiego Georga Oliviera von Wallisa – potomka szlachty irlandzkiej. W roku 1735 za zezwoleniem cesarza zmieniono nazwę z Wernersdorf na Wallisfurth[5].

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) Wolany liczyły 646 mieszkańców[2]. Są one największą miejscowością gminy Szczytna.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • kaplica pw. Matki Boskiej Bolesnej, z 1740 r.
  • park, z 1730 r., zmiany w połowie XIX w.

zabytki nieistniejące:

  • pałac – pierwszy pałac w 1735 r. zbudował Georg Olivier von Wallis. W 1783 r. od spadkobierców von Wallisa pałac oraz klucz stroński nabył Ludwig Wilhelm von Schlabrendorf, potem książę Wilhelm Aleksander von Schönaich-Carolath[5]. W roku 1798 majątek kupił książę Ludwik Wirtemberski. Tu w 1799 r. urodziła się druga z jego córek, Amelia Wirtemberska, której wnuczka Olga Konstantinowna Romanowa, wyszła za mąż za króla Grecji, Jerzego I. Syn Aleksander Wirtemberski był przodkiem królowej Elżbiety II[5]. Rezydencja ta spłonęła kompletnie w 1827 r. Od 1829 r. majątek znajdował się w rękach baronów von Falkenhausenów. W 1835 r. baron Konrad von Falkenhausen postawił nowy pałac z założeniem ogrodowym. Sam majątek był wzorcem nowoczesnego gospodarowania. Od 1907 r. należał do Friedricha von Martina z Rothenburga na Łużycach, potem do Wolfganga Sternberga, którego z uwagi na żydowskie pochodzenie zmuszono do wyjazdu z Niemiec[5]. W czasie II wojny światowej w pałacu i w majątku przebywała 350-osobowa grupa Luksemburczyków, przesiedlonych na Śląsk przez nazistów za odmowę współpracy[7]. Zapuszczony pałac wyburzono w kwietniu 1978 r. Na jego miejscu postawiono blok mieszkalny.

Znane osoby związane z miejscowością[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1993, s. 498-501. ISBN 83-85773-06-1.
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-7].
  4. a b c d Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, s. 465. ISBN 978-83-89188-95-3.
  5. a b c d Henryk Grzybowski. Oni wszyscy z Wolan.... „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”. 2008 (nr 6–15). Oficyna Wydawnicza Brama, Kłodzko. ISSN 1232-0048. OCLC 749185061. 
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 29 sierpnia 2012]. s. 84.
  7. Henryk Grzybowski. Oni wszyscy z Wolan.... „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”. 2008 (nr 14–15). Oficyna Wydawnicza Brama, Kłodzko. ISSN 1232-0048. OCLC 749185061. 

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]