Zdołbunów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdołbunów
Здолбунів
Ilustracja
kościół świętych Piotra i Pawła
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód rówieński
Prawa miejskie 1903
Powierzchnia 12,49 km²
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

27 000
1955,24 os./km²
Nr kierunkowy +380-36522
Kod pocztowy 35700—35706
Położenie na mapie obwodu rówieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu rówieńskiego
Zdołbunów
Zdołbunów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zdołbunów
Zdołbunów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Zdołbunów
Zdołbunów
Ziemia 50°30′34″N 26°15′35″E/50,509444 26,259722
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Przedwojenny herb

Zdołbunów (ukr. Здолбунів, Zdołbuniw, ros. Здолбунов, Zdołbunow) – miasto w zachodniej części Ukrainy (obwód rówieński), stolica rejonu. Ma 24,6 tys. mieszkańców (2005).

Od 1 stycznia 1925 do II wojny światowej siedziba powiatu zdołbunowskiego.

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka historyczna w 1497. W 1569 włączone do Korony. Po rozbiorze w 1793 w zaborze rosyjskim. W pierwszej połowie XIX wieku wioska należała do rodziny Dubieńskich, później książąt Lubomirskich. W latach 1919–1939 ponownie należało do Polski.

Od 12 października 1931 do 1931 burmistrzem miasta był Stanisław Żurakowski[1].

Między wrześniem 1939 a czerwcem 1941 pod okupacją sowiecką, następnie pod okupacją niemiecką. W tym czasie pod względem liczby ludności miasto było zdominowane przez Ukraińców i Polaków; Żydzi byli w mniejszości (około 1,5 tys. osób)[2]. Okupacja niemiecka przyniosła zagładę ludności żydowskiej. Pierwsza akcja eksterminacyjna odbyła się 7 sierpnia 1941, zginęło w niej według różnych źródeł 380[3]-450[4] Żydów. Według Władysława i Ewy Siemaszko zbrodnia odbyła się dzień później i pochłonęła ponad 200 ofiar, w tym 22-30 Polaków i kilkunastu Rosjan. Według nich ofiary zostały wybrane przez Ukraińców a egzekucji dokonało SS[2]. W czerwcu 1942 Niemcy utworzyli w Zdołbunowie getto, do którego dosiedlono także Żydów z okolicznych wsi. Getto zostało zlikwidowane 13 października 1942; Żydów w liczbie około 1,7 tys. doprowadzono pod wieś Staromylsk i tam rozstrzelano. Zbrodni dokonywało Sicherheitsdienst z Równego przy udziale niemieckiej żandarmerii i ukraińskiej policji[4].

Podczas rzezi wołyńskiej do Zdołbunowa ściągali polscy uchodźcy z eksterminowanych wiosek liczący na ochronę załogi niemieckiej. UPA nie dokonała ataku na miasto[2].

Miasto zostało ponownie zajęte przez Armię Czerwoną w 3 lutego 1944. W latach 1945–1991 w Ukraińskiej SRR, po 1991 należy do Ukrainy.

W 1922 r. w Zdołbunowie urodził się wybitny współczesny polski malarz i grafik związany od lat 40. z ŁodziąStanisław Fijałkowski oraz w 1943 r. polska piosenkarka Teresa Tutinas.

Bracka mogiła polskich żołnierzy na cmentarzu komunalnym

Sport[edytuj]

Przed wybuchem II wojny światowej w mieście istniał klub sportowy KPW Zdołbunów.

Przypisy

  1. Ks. Witold Józef Kowalów. Ostrogska Lista Katyńska. Mieszkańcy Ostroga i okolicy, którzy zginęli z rąk NKWD w Katyniu, Charkowie, Miednoje i innych miejscach kaźni. „Wołanie z Wołynia”, s. 40, Nr 2 (93), marzec – kwiecień 2010. Kościół rzymskokatolicki na Ukrainie / Diecezja łucka. 
  2. a b c Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, ISBN 83-87689-34-3, s.996
  3. Gmina żydowska w Zdołbunowie na stronie ŻIH (pol.). [dostęp 2012-09-08].
  4. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s.330

Linki zewnętrzne[edytuj]

Radziecka mapa topograficzna 1:100 000