Zdołbunów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdołbunów
Здолбунів
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód  obwód rówieński
Prawa miejskie 1903
Powierzchnia 12,49 km²
Populacja (2016)
• liczba ludności

24 882[1]
Nr kierunkowy +380-36522
Kod pocztowy 35700—35706
Położenie na mapie obwodu rówieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu rówieńskiego
Zdołbunów
Zdołbunów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zdołbunów
Zdołbunów
Ziemia50°30′34″N 26°15′35″E/50,509444 26,259722
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Zdołbunów (ukr. Здолбунів, Zdołbuniw, ros. Здолбунов, Zdołbunow) – miasto w zachodniej części Ukrainy (obwód rówieński), stolica rejonu. Liczy 24,9 tys. mieszkańców (2016).

Od 1 stycznia 1925 do II wojny światowej siedziba powiatu zdołbunowskiego.

Historia[edytuj]

Przedwojenny herb

Pierwsza wzmianka historyczna w 1497. W 1569 włączone do Korony. Leżało w województwie wołyńskim prowincji małopolskiej. Po rozbiorze w 1793 w zaborze rosyjskim. W pierwszej połowie XIX wieku wioska należała do rodziny Dubieńskich, później książąt Lubomirskich. W latach 1919–1939 ponownie należało do Polski.

Od 12 października 1931 do 1931 burmistrzem miasta był Stanisław Żurakowski[2]. W 1937 w mieście stacjonowało dowództwo Pułku KOP „Zdołbunów”.

Między wrześniem 1939 a czerwcem 1941 pod okupacją sowiecką, następnie pod okupacją niemiecką. W tym czasie pod względem liczby ludności miasto było zdominowane przez Ukraińców i Polaków; Żydzi byli w mniejszości (około 1,5 tys. osób)[3]. Okupacja niemiecka przyniosła zagładę ludności żydowskiej. Pierwsza akcja eksterminacyjna odbyła się 7 sierpnia 1941, zginęło w niej według różnych źródeł 380[4]-450[5] Żydów. Według Władysława i Ewy Siemaszko zbrodnia odbyła się dzień później i pochłonęła ponad 200 ofiar, w tym 22-30 Polaków i kilkunastu Rosjan. Według nich ofiary zostały wybrane przez Ukraińców a egzekucji dokonało SS[3]. W czerwcu 1942 Niemcy utworzyli w Zdołbunowie getto, do którego dosiedlono także Żydów z okolicznych wsi. Getto zostało zlikwidowane 13 października 1942; Żydów w liczbie około 1,7 tys. doprowadzono pod wieś Staromylsk i tam rozstrzelano. Zbrodni dokonywało Sicherheitsdienst z Równego przy udziale niemieckiej żandarmerii i ukraińskiej policji[5].

Podczas rzezi wołyńskiej do Zdołbunowa ściągali polscy uchodźcy z eksterminowanych wiosek liczący na ochronę załogi niemieckiej. UPA nie dokonała ataku na miasto[3].

Miasto zostało ponownie zajęte przez Armię Czerwoną w 3 lutego 1944. W latach 1945–1991 w Ukraińskiej SRR, po 1991 należy do Ukrainy.

Sport[edytuj]

Przed wybuchem II wojny światowej w mieście istniał klub sportowy KPW Zdołbunów.

Galeria[edytuj]

Ludzie urodzeni w Zdołbunowie[edytuj]

Przypisy

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2016 року. Державна служба статистики України. Київ, 2016. стор.64
  2. Ks. Witold Józef Kowalów. Ostrogska Lista Katyńska. Mieszkańcy Ostroga i okolicy, którzy zginęli z rąk NKWD w Katyniu, Charkowie, Miednoje i innych miejscach kaźni. „Wołanie z Wołynia”, s. 40, Nr 2 (93), marzec – kwiecień 2010. Kościół rzymskokatolicki na Ukrainie / Diecezja łucka. 
  3. a b c Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, ​ISBN 83-87689-34-3​, s.996
  4. Gmina żydowska w Zdołbunowie na stronie ŻIH (pol.). [dostęp 2012-09-08].
  5. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, ​ISBN 978-5-8243-1296-6​ s.330

Linki zewnętrzne[edytuj]

Radziecka mapa topograficzna 1:100 000