Żywotnik olbrzymi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żywotnik olbrzymi
Drzewa w Arboretum w Rogowie
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj żywotnik
Gatunek żywotnik olbrzymi
Nazwa systematyczna
Thuja plicata Donn ex D.Don
Descr. Pinus 2: 19 1824[3]
Synonimy

Thuja gigantea Nutt.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żywotnik olbrzymi (Thuja plicata Donn ex D.Don, 1824) – gatunek drzewa iglastego z rodziny cyprysowatych. Występuje w stanie dzikim w zachodniej części Ameryki Północnej, wzdłuż wybrzeży Oceanu Spokojnego, na obszarze od Alaski po Kalifornię[4]. W Polsce uprawiany jako roślina ozdobna, dawniej także na leśnych powierzchniach doświadczalnych. W zachodniej części kraju zadomowiony na nielicznych stanowiskach (kenofit). W lasach może tworzyć zwarte odnowienia pochodzące z samosiewu[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Korona gęsta, zwarta, regularnie stożkowata. Samotnie rosnące drzewa zachowują gałęzie do samej ziemi.
Pień 
Prosty, osiąga wysokość 60-65 m (w Polsce w uprawie dorasta do 30-35 m). Gałęzie ułożone wachlarzowato, poziomo. Kora głęboko bruzdkowana, o ciemnym, czerwonobrunatnym zabarwieniu, łuszczy się płatami.
Gałązka z szyszkami
Liście 
Łuskowate, spłaszczone, ostro zakończone, jajowate, z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, od spodu sinawe, z białawymi woskowymi plamkami.
Kwiaty 
Drzewo jednopienne. Kwiaty męskie małe, owalne, żółte, wyrastają na końcach pędów. Kwiaty żeńskie o zielonkawym zabarwieniu, niepozorne.
Szyszki
O długości do 1,8 cm, lekko zwisające, złożone z 8-12 skórzastych łusek różnej długości. Łuski dojrzałej szyszki rozchylają się szeroko.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Najlepiej rośnie w klimacie oceanicznym wybrzeża Oceanu Spokojnego, z zimami bez silnych mrozów i łagodnymi, wilgotnymi latami. Na północnych krańcach obszaru występowania porasta niższe partie gór, na południu zbocza do wysokości 1800 m n.p.m. Tworzy lasy mieszane wraz z jodłą, osiką, klonem i jesionem.
Roślina trująca 
Liście żywotnika olbrzymiego są trujące
Drewno 
Lekkie, jasne o czerwonawym zabarwieniu, pachnące, trwałe i łatwe w obróbce.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Quinault Lake Cedar

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Największym na świecie znanym żyjącym przedstawicielem tego gatunku jest żywotnik znad jeziora Quinault (ang. Quinault Lake Cedar). Szacunkowo posiada łącznie 500 m3 drewna. Rośnie w pobliżu północno-zachodniego brzegu jeziora Quinault na północ od miasta Aberdeen, w stanie Waszyngton, około 34 km od wybrzeża Oceanu Spokojnego. Drzewo ma 53 m wysokości i pień o średnicy 5,94 m.

Od 1988 roku żywotnik olbrzymi jest drzewem prowincjonalnym Kolumbii Brytyjskiej, prowincji Kanady.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. Thuja plicata. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-05-16].
  4. 4,0 4,1 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1058. ISBN 83-214-1305-6.
  5. B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.