Adam Stanisław Sapieha

Adam Stanisław Sapieha
Adam Sapieha z żoną Jadwigą
Lis
Data urodzenia	4 grudnia 1828
Miejsce urodzenia	Warszawa
Data śmierci	21 lipca 1903
Miejsce śmierci	Bad Reichenhall
Rodzina	Sapiehowie
Rodzice	Leon Ludwik Jadwiga Klementyna
Małżeństwo	Jadwiga Sanguszko
Dzieci	Władysław Leon Maria Jadwiga Leon Paweł Adam Helena Maria Jadwiga Paweł Jan Piotr Leon Jan Piotr kard. Adam Stefan
Odznaczenia

Adam Stanisław Sapieha herbu Lis (ur. 4 grudnia 1828 w Warszawie, zm. 21 lipca 1903 w Bad Reichenhall w Bawarii) - polski książę, ziemianin, polityk galicyjski, kawaler orderu Złotego Runa.

Był synem arystokratów Leona i Jadwigi z Zamoyskich (córki Stanisława Kostki). Wczesne dzieciństwo spędził z matką w Paryżu. Od 1832 mieszkał w Galicji. W 1847 ukończył gimnazjum we Lwowie. Rozpoczął studia w Londynie, ale przerwał je wraz z wybuchem Wiosny Ludów, podczas której wrócił do ojca. Po wygaśnięciu rewolucji osiadł w Krasiczynie. W 1852 ożenił się z Jadwigą z Sanguszków, z którą miał dziewięcioro dzieci. Jednocześnie przez wiele lat miał romans z siostrą żony, Heleną Sanguszko.

Zaangażował się w uwieńczone sukcesem starania o autonomię Galicji. W 1861 został wybrany do Sejmu Krajowego z kurii wielkiej własności. W 1863 r. stał na czele Komitetu Galicji Wschodniej i odegrał poważną rolę w zmontowaniu wyprawy Antoniego Jeziorańskiego w Lubelskie. Podczas powstania styczniowego zaangażował się w propagowanie sprawy polskiej na Zachodzie. Aresztowany przez Austriaków, zbiegł wkrótce z więzienia we Lwowie za granicę, gdzie w 1864 r. pełnił funkcję Komisarza Rządu Narodowego na Francję i Anglię.

W 1865 uzyskał amnestię od cesarza Franciszka Józefa i mógł wrócić do rodzinnego majątku. W 1868 ponownie wszedł do Sejmu Krajowego podczas wyborów uzupełniających. Prezentował program niepodległościowy w opozycji do ugodowego programu federacyjnego. W 1870 po raz kolejny odnowił swój mandat poselski. W 1872 wycofał się na pięć lat z czynnej polityki, na rzecz pracy organicznej. W latach 1877-1878 wystąpił jeszcze raz w sprawach konspiracji niepodległosciowej związanej z wojną rosyjsko turecką, w ramach Konfederacji Narodu Polskiego i tzw. Rządu Narodowego.

Po śmierci ojca w 1879 odziedziczył jego miejsce w Izbie Panów w Wiedniu. W 1883 wrócił także do Sejmu Krajowego. Wśród ziemian miał opinię "radykała", a dla demokratów pozostawał "magnatem".

Zmarł 21 lipca 1903 w Bad Reichenhall w Bawarii.

Twarz księcia Adama Stanisława nosi książę Witold na obrazie Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem

22 kwietnia 1852 poślubił Jadwigę ks. Sanguszko-Kowelska (1830-1918). Ich potomkami byli:

• Władysław Leon Sapieha (1853-1920) - ożenił się z Elżbietą Konstancja hr. Potulicką, prapradziadek księżnej Brabancji Matyldy d'Udekem d'Acoz
• Maria Jadwiga Sapieha (1855-1929) - żona Stanisława hr. Żółtowskiego
• Leon Paweł Sapieha (1856-1893) - ożenił się z Teresą Elżbietą z ks. Sanguszków-Kowelską
• Helena Maria Sapieha (1857-1947) - żona Edwarda Adama hr. Stadnickiego
• Paweł Jan Sapieha (1860-1934) - ożenił się z Matyldą Paulą Eleonorą z Windisch-Graetzów
• Jan Piotr Sapieha (1865-1954) - ożenił się z Alicją Probyn
• Adam Stefan Sapieha (1867-1951) - kardynał krakowski

Galeria

• 

  Adam Stanisław Sapieha jako książę Witold (fragment obrazu Bitwa pod Grunwaldem), Jan Matejko.

• 

  Grobowiec Adama Sapiehy w Krasiczynie.