Kołomyja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: Kołomyja.
Kołomyja
Коломия
Herb Flaga
Herb Kołomyi Flaga Kołomyi
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankiwski
Prawa miejskie 1241
Burmistrz Ihor Sliuzar
Populacja (2001)
• liczba ludności

61 989
Nr kierunkowy 03433
Kod pocztowy 78200
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Kołomyja
Kołomyja
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kołomyja
Kołomyja
Ziemia 48°31′N 25°02′E/48,516667 25,033333Na mapach: 48°31′N 25°02′E/48,516667 25,033333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Zabytki, synagoga, cerkwie, muzeum
Ratusz, 2009 r.
Ratusz, 2009 r.
Stare fotografie, herb
Synagoga w Kołomyi, 1935 r.
Synagoga w Kołomyi, 1935 r.

Kołomyja (ukr. Коломия) – miasto na zachodniej Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, nad Prutem, siedziba rejonu kołomyjskiego. W 2001 roku liczyło ok. 62 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu maszynowego, metalowego, lekkiego, spożywczego, drzewno-papierniczego. Miasto jest centrum huculskiej sztuki ludowej, znajduje się tu m.in. muzeum etnograficzne i muzeum pisanek[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

XIV – XVIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Kołomyi ma związek z założycielem miasta królem halickim Kolomanem. Osada uzyskała prawa miejskie pod koniec panowania króla Kazimierza Wielkiego. W roku 1459 hospodar mołdawski Stefan III Wielki złożył tutaj hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi. Doszło wtedy do upokorzenia hospodara: w momencie składania przez niego hołdu lennego rozwarły się ściany namiotu i wojsko polskie oraz wojsko mołdawskie zobaczyło Stefana klęczącego przed królem. 15 września 1485 Stefan złożył w Kołomyi ponownie hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi. W XVI i XVII wieku Kołomyja była ośrodkiem wydobycia cennej wtedy soli. W 1. poł. XVII w. z powodu zalewania miasta przez rzekę Prut, władze polskie przeniosły miasto na nowe miejsce. W XVIII wieku w mieście wśród miejscowych Żydów bardzo rozwinął się chasydyzm. Od 1772 r. Kołomyja znajdowała się w zaborze austriackim.

XIX – XX wiek[edytuj | edytuj kod]

W 1879 roku w pobliżu miasta inżynier Stanisław Szczepanowski rozpoczął wydobycie ropy naftowej. W roku 1880 staraniem oddziału Towarzystwa Tatrzańskiego w Kołomyi odbyła się pierwsza wystawa etnograficzna, prezentująca dorobek kulturowy Pokucia, a wystawę odwiedził sam cesarz Franciszek Józef. Współorganizatorem wystawy był Oskar Kolbergetnograf, folklorysta i kompozytor, wydarzenie to rozsławiło Karpaty Wschodnie w całej Europie. Za miastem znajdował się również pomnik upamiętniający hołd jaki złożył hospodar mołdawski Stefan w roku 1485 królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi. W latach 1886-1945 w Kołomyi funkcjonowały tramwaje parowe. Przez cały okres swojej historii miasto było nieustannie niszczone przez Tatarów, Kozaków oraz wojska mołdawskie. W roku 1913 liczyło 45 000 mieszkańców, w tym 15 000 Polaków, 20 000 Żydów, 9000 Rusinów, 1000 Niemców i innych. Sporych zniszczeń miasto doznało też w czasie I wojny światowej. W 1915 roku w Kołomyi została powołana słynna II Brygada Legionów, nazywana też Żelazną lub Karpacką. W czasie wojny polsko-ukraińskiej w Kosaczowie stanowiącym dziś część Kołomyi istniał obóz, w którym przetrzymywano kilka tysięcy polskich działaczy niepodległościowych i społecznych. Po wyzwoleniu Kołomyi 24 maja 1919 r. przez sprzymierzone z Polską wojska rumuńskie stwierdzono, że ponad 1000 więźniów zginęło z powodu chorób, zimna, głodu lub zostało zamordowanych[2]. W okresie dwudziestolecia międzywojennego miasto znajdowało się na terenie II Rzeczypospolitej i wtedy też otwarto w nim Muzeum Pokuckie z bogatym zbiorem rękodzieła huculskiego, istniejące do dziś jako muzeum etnograficzne. Miasto rozwinęło się też w tym czasie jako kurort. Rosjanie miejscowych Polaków w większości deportowali na wschód w latach 1939-1941, a miejscowych Żydów Niemcy zamordowali we wrześniu-październiku 1941 r. w lesie w Szeperowce.

Jako powiat był jednostką administracyjną w okresie I Rzeczypospolitej, ziemia halicka, województwo ruskie od 1569 do 1772 r. Od 1772 do 1914 w zaborze austriackim, pod nazwą Kolomea. W latach 1919-1939 miasto powiatowe, największe (rok 1921) w woj. stanisławowskim, do agresji ZSRR na Polskę.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół Wniebowzięcia NMP z lat 1762-1772, według projektu Bernarda Meretyna, obecnie cerkiew, przebudowany, wraz z dzwonnicą z XVIII w., ul. Karpacka 2
  • Cerkiew św. Michała Archanioła z 1871 r., w miejscu katolickiego kościoła dominikanów
  • Kościół św. Ignacego Loyoli z 1896 r., ceglany, dawny jezuitów z konwentem, obecnie szpital, ul. Iwana Franko 20
  • Cerkiew cmentarna Zwiastowania NMP, drewniana z 1587, prawosławna (Patriarchatu Moskiewskiego)
  • Cerkiew Męczennika Józefa, dawny kościół katolicki Marii Panny, z lat 1775-1885, ul. Mazepy 2
  • Wielka Synagoga z 1848 r.
  • Ratusz neorenesansowy z 1877 r.; wieża przebudowana po 1948 r. ul. Gruszewskiego 1
  • Budynek szpitala (1860 r.) dawne Starostwo Kołomyjskie, ul. W. Czornowola 32
  • Gimnazjum im. Króla Kazimierza Jagiellończyka z 1875 r., wybudowane w miejscu zamku, ul. Mickiewicza 1
  • Dworzec kolejowy
  • Dawne gimnazjum ss. urszulanek
  • Muzeum Huculszczyzny i Pokucia, zbudowane w latach 1896-1902 jako Ukraiński Dom Ludowy, ul. Teatralna 25
  • Budynek Banku, z początku XX w., ul. Dragomanowa 1
  • Budynek Domu Kultury, z XIX w., ul. plac Biczowy 7
  • Budynek poczty, z początku XX. w, W. Czornowola 47
  • Budynek Rady miejskiej z początku XX. w, ul. Szuchewicza 80
  • Budynek dawnego Domu Oficerskiego, z XIX w.
  • Zamek[3]
  • polski cmentarz

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Kołomyi działa szereg szkół średniego stopnia, m.in. liceum ekonomiczne, technikum i liceum pedagogiczne oraz Instytut Przyrodniczy w ramach Uniwersytetu KROK.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Pisanek posiada bogate zbiory pisanek z całego świata. Prezentuje pisanki z wielu krajów, m.in. Chin, Izraela, Egiptu, Cejlonu, z Kenii. Polskie pisanki pochodzą ze regionu łowickiego. W ekspozycji zaprezentowano pisanki robione różnymi technikami: malowane, wydrapywane, wyklejane, obszywane, haftowane, oblepiane. materiałem na pisanki może być wypreparowane jajo kurze, przepiórcze, gęsie, kacze, strusie, orle, a także obrobiony do owalnego kształtu kamień, drewno i szkło. Na terenie muzeum znajduje się kilkunastometrowa pisanka z drewna, w której wnętrzu mieści się część ekspozycji[4].

Muzeum Huculszczyzny i Pokucia mieszczące się w zabytkowej kamienicy z końca XIX w gromadzi zbiory w działach: artystycznej obróbki drewna (rzeźba, inkrustacja, wypalanie), obróbki metalu i skóry, garncarstwa, tkaniny dekoracyjnej, kilimiarstwa, hafciarstwa i odzieży[5].

Ludzie związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Kołomyją.

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jacek Wnuk: Pisanki w pisance. KarpatyWschodnie.pl, 12 kwietnia 2009. [dostęp 3 maja 2011].
  2. Tomasz J. Kopański, Wojna polsko-ukraińska 1918-1919 i jej bohaterowie, Warszawa 2013, s. 328.
  3. Kołomyja. [dostęp 20.8.13].
  4. Muzeum Pisanki.
  5. Narodowe Muzeum Huculszczyzny i Pokucia. Ekspozycja.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]