Biskupi krakowscy

Biskupi krakowscy − biskupi diecezjalni i biskupi pomocniczy diecezji, a następnie (od 1925) archidiecezji krakowskiej.

W latach 1443–1790 kolejni biskupi diecezjalni byli książętami siewierskimi.

Biskupi

Biskupi diecezjalni

Okres pełnienia funkcji	Imię i nazwisko	Wizerunek	Uwagi
ok. 973–986?	Prohor		biskup misyjny podległy kościelnej jurysdykcji biskupa praskiego
986–995?	Prokulf		biskup misyjny podległy kościelnej jurysdykcji biskupa praskiego
1000–1008?	Poppon		biskup krakowski podległy metropolicie gnieźnieńskiemu
1009–1018?	Gompon		Wojciech Kętrzyński utożsamia go z poprzednikiem
1019–1030	Lambert I
1030/1032?–1046?	Rachelin
1046?–1059	Aaron		arcybiskup
1061–1071	Lambert II Suła
1072–1079	Stanisław ze Szczepanowa		święty Kościoła katolickiego
1082–1101	Lambert III
1101–1103	Czasław
1103–1109	Baldwin
1109/1110–1118	Maurus
1118–1142	Radost
1142–1143	Robert
1143–1166	Mateusz
1166?–1185?	Gedko
1185?–1207	Fulko (Pełka)
1208–1218	Wincenty Kadłubek		rezygnacja z funkcji biskupiej, następnie mnich cysterski, błogosławiony Kościoła katolickiego
1218–1229	Iwo Odrowąż
1229–1242	Wisław z Kościelca
1242–1266	Jan Prandota
1266–1292	Paweł z Przemankowa
1292–1294	Prokop
1294–1320	Jan Muskata
1320–1326	Nankier
1326–1347	Jan Grot
1347–1348	Piotr z Falkowa
1348–1366	Jan Bodzanta
1367–1380	Florian Mokrski
1380–1382	Zawisza Kurozwęcki
1382–1392	Jan Radlica
1392–1412	Piotr Wysz		następnie biskup diecezjalny poznański
1412–1423	Wojciech Jastrzębiec		następnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy
1423–1455	Zbigniew Oleśnicki		kardynał
1455–1460	Tomasz Strzępiński
1461–1463	Jakub z Sienna		następnie biskup diecezjalny kujawski, późniejszy arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy
1463–1464	Jan Gruszczyński		następnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy
1464–1471	Jan Lutek
1471–1488	Jan Rzeszowski
1488–1503	Fryderyk Jagiellończyk		od 1493 jednocześnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy, kardynał
1503–1524	Jan Konarski
1524–1535	Piotr Tomicki
1536–1537	Jan Latalski		następnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy
1537–1538	Jan Chojeński
1538–1545	Piotr Gamrat		od 1541 jednocześnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy
1546–1550	Samuel Maciejowski
1551–1560	Andrzej Zebrzydowski
1560–1572	Filip Padniewski
1572–1577	Franciszek Krasiński
1577–1591	Piotr Myszkowski
1591–1600	Jerzy Radziwiłł		kardynał
1600–1605	Bernard Maciejowski		następnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy, kardynał
1607–1616	Piotr Tylicki
1616–1630	Marcin Szyszkowski
1630–1631	Andrzej Lipski
1632–1634	Jan Albert Waza		kardynał
1635–1642	Jakub Zadzik
1642–1657	Piotr Gembicki
1658–1679	Andrzej Trzebicki
1681–1699	Jan Małachowski
1700	Stanisław Dąmbski
1701–1702	Jerzy Albrecht Denhoff
1710–1719	Kazimierz Łubieński
1720–1732	Konstanty Felicjan Szaniawski
1732–1746	Jan Aleksander Lipski		kardynał
1746–1758	Andrzej Stanisław Załuski
1759–1788	Kajetan Sołtyk
1788–1800	Feliks Turski
1805–1813	Andrzej Gawroński
1815–1829	Jan Paweł Woronicz		następnie arcybiskup metropolita warszawski i prymas Królestwa Polskiego
1830–1851	Karol Skórkowski
1879–1894	Albin Dunajewski		kardynał
1895–1911	Jan Puzyna		kardynał
1911–1951	Adam Stefan Sapieha		od 1925 arcybiskup metropolita, kardynał
1951–1962	Eugeniusz Baziak		do 1962 administrator apostolski (od arcybiskup metropolita lwowski), od 1962 arcybiskup metropolita
1964–1978	Karol Wojtyła		arcybiskup metropolita, kardynał, następnie papież Jan Paweł II, błogosławiony Kościoła katolickiego
1979–2005	Franciszek Macharski		arcybiskup metropolita, kardynał
od 2005	Stanisław Dziwisz		arcybiskup metropolita, kardynał

Uwaga! Kolejność i okresy sprawowania władzy biskupiej pierwszych biskupów do Fulka włącznie są mocno niepewne. Podstawowe źródła (Katalogi biskupów krakowskich) różnią się zarówno co do samego ich istnienia (Prohor, Prokulf, Gompon, Lambert), ich kolejności oraz lat pontyfikatu. Historyczność postaci biskupów Prohora i Prokulfa jest przedmiotem sporu historiograficznego. Pierwsze źródło, które o nich wspomina, to Katalog biskupów krakowskich z poł. XIII w., zawierający obok informacji sprawdzonych o pierwszych biskupach ewidentne bałamuctwa. Część historyków (Aleksander Gieysztor, Gerard Labuda) uważa, że mogli być biskupami morawskimi z ostatniej ćwierci X w., w jurysdykcji których znajdował się Kraków. Aron nosił tytuł arcybiskupa ad personam, tzn. że otrzymał paliusz arcybiskupi jako osobiste wyróżnienie, ale nie oznaczało automatycznego objęcia i sprawowania urzędu metropolity.

Biskupi pomocniczy

Okres pełnienia funkcji	Imię i nazwisko	Wizerunek	Uwagi
1303–1306	Marcin
1347–1348	Jan		następnie biskup pomocniczy kujawski
1360–ok. 1371	Tomasz z Sienna
1395–1412	Zbigniew z Łapanowa		następnie biskup diecezjalny łucki, późniejszy biskup diecezjalny kamieniecki
1527–1544	Dominik Małachowski
1544–1546	Erazm Ciołek
1547–1559	Andrzej Spot
1560–1565	Stanisław Słomowski		następnie arcybiskup metropolita lwowski
1566–1577	Marcin Białobrzeski		następnie biskup diecezjalny kamieniecki
1578–1586	Jakub Milewski
1587–1614	Paweł Dembski
1614–1645	Tomasz Oborski
1645–1657	Wojciech Lipnicki
1658–1689	Mikołaj Oborski
1690–1700	Stanisław Szembek		następnie biskup diecezjalny kujawski, późniejszy arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski i Litwy
1700–1705	Kazimierz Łubieński		następnie biskup diecezjalny chełmski, późniejszy biskup diecezjalny krakowski
1706–1726	Michał Szembek
1726–1751	Michał Kunicki
1753–1786	Franciszek Podkański
1786–1806	Józef Olechowski
1787–1798	Wojciech Radoszewski
1767–1807	Jan Kanty Lenczowski
1814	Augustyn Karol Lipiński
1816–1830	Tomasz Nowina-Nowiński
1824–1841	Franciszek Zglenicki
1845–1868	Ludwik Łętowski
1862–1879	Antoni Junosza Gałecki
1900–1924	Anatol Nowak		następnie biskup diecezjalny przemyski
1927–1958	Stanisław Rospond
1958–1964	Karol Wojtyła
1960–1995	Julian Groblicki
1962–1988	Jan Pietraszko
1970–1993	Albin Małysiak
1970–1992	Stanisław Smoleński
1985–1992	Kazimierz Górny		następnie biskup diecezjalny rzeszowski
1988–2004	Kazimierz Nycz		następnie biskup diecezjalny koszalińsko-kołobrzeski, późniejszy arcybiskup metropolita warszawski, kardynał
od 1988	Jan Szkodoń
2004–2010	Józef Guzdek		następnie biskup polowy Wojska Polskiego
od 2004	Jan Zając
od 2011	Grzegorz Ryś
od 2011	Damian Muskus

Bibliografia

• Katalogi biskupów krakowskich, ed. J. Szymański, [Pomniki Dziejowe Polski, seria II, t. X, cz. 2], Warszawa 1974
• Statuta synodalia episcoporum cracoviensium XIV et XV saeculi e codicibus manu scriptis typis mandata, additis statutis Vielunii et Calissii a. 1420 conditis (et ex rarissimis editionibus – etiam authenticis – nunc iterum editis) (Starodawne Prawa Polskiego Pomniki t. IV) [dostęp 2012-02-21]

Literatura

• Prokop K.R., Poczet biskupów krakowskich, Kraków 1999.
• Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999, Warszawa 2000, ISBN 83-211-1311-7.
• Czaplewski P., Tytularny episkopat w Polsce średniowiecznej (ciąg dalszy), Towarzystwo Przyjaciół Nauk Poznańskie, Poznań 1915.
• Biskupi diecezjalni krakowscy na stronie archidiecezji krakowskiej [dostęp 2012-09-10]

Linki zewnętrzne

• Archidiecezja krakowska w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2012-02-21]