Czortków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj

Na mapach: 49°00′N 25°46′E / 49, 25.767

Czortków
Чортків
Herb
Herb Czortkowa
Panorama miasta
Panorama miasta
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Rejon czortkowski
Prawa miejskie 1522
Powierzchnia 30 km²
Położenie 49°00′00″N
25°46′00″E
Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość
28 855 ▼
977,4 os./km²
Nr kierunkowy +380-3552
Kod pocztowy 48500, 48505
Położenie na mapie Ukrainy
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Czortków"
Czortków
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Czortków (ukr. Чортків, niem. Tschortkau) – miasto rejonowe na Podolu na płd.-zach. Ukrainie w obwodzie tarnopolskim – 28 855 mieszk. w 2007 r., położony nad Seretem (dopływ Dniestru). Przemysł spożywczy, odzieżowy, naprawcze zakłady samochodowe. Dawne polskie miasto powiatowe w woj. tarnopolskim. Ludność: 5191 w 1921 r., 19 000 w 1931 r.

Spis treści

[edytuj] Historia

  • W 1522 roku lokował miasto Jerzy Czortkowski herbu Korab w miejscu wcześniejszej osady, a prawa miejskie magdeburskie nadał król Zygmunt I Stary. Kolejni właścicielami byli Golscy, Potoccy, Wróblewscy, Sadowscy
  • 1578 r. miasto kupił hetman polny koronny Jan Sieniawski herbu Leliwa.
  • 1597 r. miasto kupił wojewoda Stanisław Golski herbu Rola
  • 1610 r. na prośbę właściciela w mieście zamieszkują dominikanie.
  • 1612 r. po śmierci brata miasto staje się własnością Jana Golskiego.
  • 1616 r. wdowa po Janie Golskim sprzedała miasto Stefanowi Potockiemu.
  • 1637 r. pożar niszczy miasto
  • W 1672-1683 w granicach Turcji – jako wynik uzgodnień w traktacie buczackim.
  • 1683 r. Turcy przed ucieczką mordują całą ludność miasta.
  • 1683-1772 – należał ponownie do Rzeczypospolitej Polskiej
  • Od 1772 w wyniku rozbioru Polski znalazł się w Cesarstwie Austriackim
  • 1918-1939 w granicach Polski
  • 6 czerwca 1919 r. wojska polskie pod dowództwem płk. Sikorskiego zajęły miasto i ponownie 15 lipca pod dowództwem gen. Żeligowskiego
  • 20 lipca-15 września 1920 roku miasto zajmowały wojska bolszewickie
  • 1925 r. - z inicjatywy Jana Chodziki powstała płyta nieznanego żołnierza
  • 1930 r. - powstaje nowy gmach magistratu
  • 1939-1941 pod okupacją sowiecką, deportacje Polaków w głąb ZSRR
  • 1940 21/22 stycznia – powstanie czortkowskie – pierwszy na okupowanych polskich ziemiach powstańczy zryw podczas II wojny światowej
  • 1941 czerwiec - Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej przystąpiono do ewakuacji części więźniów z Czortkowa. Według relacji świadka polskiego, kolumnę więźniów pędzono droga na Żytomierz, przez Winnicę i Humań. Słabnących dobijano po drodze tak, że większość została zamordowana przed dotarciem do Humania. Inną grupę więźniów transportowano koleją przez siedemnaście dni z Czortkowa do Gorkiego. Podróż w wagonach, pełnych odchodów zwierzęcych, odbywała się w ścisku i upale, co spowodowało dużą śmiertelność - w jednym z wagonów ze stu trzydziestu pięciu osób zmarły trzydzieści cztery. Ciała zmarłych strażnicy usuwali co kilka dni. Pozostałych w czortkowskim więzieniu NKWD zamordowało przy użyciu karabinów maszynowych, a ich zwłoki zakopano na dziedzińcu więziennym.[1]
  • w nocy z 1 na 2 lipca 1941 NKWD morduje 8 dominikanów, w ich siedzibach w mieście i poza miastem, nad przepływającym w pobliżu Seretem.
  • 1941-1944 pod okupacją niemiecką
  • 1941 6 lipca - pogrom Żydów i getto w Czortkowie
  • 1944, 23 marca - wkroczenie wojsk radzieckich. Tymczasowe ulokowanie do 1947 roku w mieście władz wojewódzkich
  • 1945-1991 w Ukraińskiej SRR
  • 1946 – przymusowe wysiedlenie Polaków
  • Od 1991 w Republice Ukrainy.

[edytuj] Zabytki

  • Zamek w Czortkowie w ruinie na tzw. Wygnance z XVI wieku
  • kościół rzymskokatolicki pw. św. Stanisława w Czortkowie - dawniej kościół oo. dominikanów. Pierwszy kościół wybudowano wraz z klasztorem oo. dominikanów w 1619 r.; fundatorem był Stanisław Golski. Obecny kościół został wybudowany w 1910 r., w stylu gotyku nadwiślańskiego. W kościele do końca II wojny światowej znajdował się łaskami słynący obraz Matki Boskiej Czortkowskiej, obecnie znajduje się tam koronowana kopia obrazu.
  • cerkiew greckokatolicka na tzw. Wygnance z dzwonnicą z XVII wieku
  • druga cerkiew drewniana
  • pomnik Tarasa Szewczenki
  • stary polski cmentarz z licznymi nagrobkami (zachowany, lecz w znacznym stopniu zdewastowany, mauzoleum i katakumby ofiar ukraińskich egzekucji z lat 1918-1919. Spoczywają tam prochy obrońców Czortkowa z okresu walk polsko-ukraińskich, m.in. młodzi Polacy 16-, 17-letni gimnazjaliści
  • muzeum

[edytuj] Ludzie związani z miastem

[edytuj] Demografia

  • 1921 – 5191 mieszkańców
  • 1931 – 19 000 mieszkańców, w tym 46,4% Polaków, 22,8% Ukraińców, 30% Żydów
  • 1959 – 60% Ukraińców, 25% Rosjan, 3% Polaków, 2% Żydów
  • 1991 – 28 000 mieszkańców
  • 2001 – 29 075 mieszkańców

W przeszłości miasto było głównie zamieszkane przez Polaków, Ukraińców (Rusinów) oraz Żydów (w 1941 na skutek wydarzeń wojennych ludność żydowska wzrosła do ok. 8 tys., (ok. 63% mieszk.), tworząc liczący się w ich środowisku ośrodek chasydzki skupiony wokół potomków cadyka Dawida Mojżesza (zm. 1900). Obecnie miasto jest zamieszkane głównie przez Ukraińców oraz przez – niegdyś całkowicie nieobecną – znaczną mniejszość rosyjską, osiedloną w czasach radzieckich.

[edytuj] Galeria

  • Przedwojenny herb Czortkowa

  • Kościół św. Stanisława

  • Cerkiew w Czortkowie

  • Położenie na mapie województwo tarnopolskiego w roku 1939

  • Pałac

  • Synagoga

[edytuj] Ciekawostki

Cudowny obraz Matki Boskiej Różańcowej ofiarowany przez króla Jana Kazimierza dominikanom z Czortkowa, znajduje się obecnie w kościele Św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie gdzie został przywieziony przez parafian wypędzonych ze swojego miasta po 1945 roku.

[edytuj] Współpraca zagraniczna

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Leżajsk  Polska  ???
 Dobrodzień  Polska 26.06.2004[2]
 gmina Dobrodzień  Polska 26.06.2004[2]
 Zawadzkie  Polska  ???

[edytuj] Pobliskie miejscowości

Przypisy

  1. ↑ Aleksander Szumański, Bez trumien i krzyży, z ludobójstwem w tle
  2. ↑ 2,0 2,1 Czortków - Ukraina. [dostęp 2009-08-04].

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta obwodu tarnopolskiego
Flag of Ternopil Oblast.svg
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Czortk%C3%B3w&oldid=28948883”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach