Beskid Śląsko-Morawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Beskid Śląsko-Morawski
Moravskoslezské Beskydy (CZE) - location map.svg
Megaregion region karpacki
Prowincja Karpaty Zachodnie
Podprowincja Zewnętrzne Karpaty Zachodnie
Makroregion Beskidy Zachodnie
Mezoregion Beskid Śląsko-Morawski
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Czechy
kraj morawsko-śląski
kraj zliński
Słowacja
kraj żyliński
Wikimedia Commons

Beskid Śląsko-Morawski (513.44; czes.: Moravskoslezské Beskydy, słow. Moravskosliezske Beskydy, także Beskid Morawsko-Śląski) – pasmo górskie na pograniczu Czech i Słowacji.

Do 1968 Beskid Śląsko-Morawski był zaliczany do Beskidu Śląskiego, od tego czasu wydzielony jako osobne pasmo.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Beskid Śląsko-Morawski stanowi wysuniętą najdalej na zachód część Beskidów Zachodnich w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich. Od strony północnozachodniej obniża się wyraźnym progiem w Pogórze Morawsko-Śląskie (cz. Podbeskydská pahorkatina), na południu od Gór Wsetyńskich oddziela go Rów Rożnowski z doliną Dolnej Beczwy, na południowym wschodzie przechodzi w Jaworniki, na wschodzie od Beskidu Śląskiego oddziela go Rów Jabłonkowski z przepływającą przez niego rzeką Olzą oraz Międzygórze Jabłonkowskie ze szczytem Girowej. Powierzchnia tak wyznaczonego mezoregionu wynosi 623 km² i obejmuje południowo-zachodnią część Śląska Cieszyńskiego oraz północno-wschodnią część Moraw.

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Zasadniczo Beskid Śląsko-Morawski zbudowany jest z fliszu karpackiego, w tym głównie płaszczowiny śląskiej o miąższości ponad 2000 m. Dominują w nim piaskowce godulskie (które swą nazwę wywodzą od szczytu Goduli), natomiast piaskowce istebniańskie budują np. pasmo Połomów i Grunia.

Podział[edytuj | edytuj kod]

Góry te są silnie rozczłonkowane. W czeskim podziale fizycznogeograficznym podzielone są na trzy mniejsze jednostki, które z kolei dzielą się na jeszcze mniejsze podjednostki:

mikroregion jednostka podjednostka (najwyższy szczyt)
Radhošťská hornatina Veřovické vrchy nie wyróżnia się (Velký Javorník, 918 m)
Radhošťský hřbet Pustevenský hřbet (Radhošť, 1129 m)
Kněhyňský hřbet (Kněhyně, 1257 m)
Smrčský hřbet (Smrk, 1276 m)
Lysohorská hornatina Lysohorská rozsocha Lysohorské hřbety (Łysa Góra, 1323 m)
Travenské hřbety (Travný, 1203 m)
Ropická rozsocha Smrčinsko-čepelský hřbet (Ropice, 1083 m)
Slavíčsko-kozubovský hřbet (Slavíč, 1055 m)
Zadní hory Polomský hřbet (Velký Polom, 1067 m)
Klokočovská hornatina nie wyróżnia się nie wyróżnia się (Bobek, 871 m)

Radhošťská hornatina (Pogórze Radhoskie) znajduje się w południowo-zachodniej części. Droga krajowa nr 58 z Rožnova do Frenštátu rozdziela je na dwie kolejne podjednostki: Veřovické vrchy (Góry Veřovickie) z najwyższym szczytem Velkiego Javorníka (918 m n.p.m.) oraz Radhošťský hřbet (Grzbiet Radhoski), w którym wyróżnia się trzy kolejne podgrzbiety: Pustevenski (ze szczytem Radhošť, 1129 m), Kněhyňski (ze szczytem Kněhyně, 1257 m) i Smrčski (ze szczytem Smrk, 1276 m). Przez Pogórze Radhoskie przebiega od zachodu równoleżnikowo główny wododział karpacki pomiędzy zlewiskami Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego rozdzielając dorzecza Dolnej Beczwy na południu i Odry na północy.

Lysohorská hornatina (Pogórze Łysogórskie) stanowi północno-wschodnią część Beskidu. Od Pogórza Radhoskiego na południowym zachodzie oddziela go rzeka Ostrawica będącą jednocześnie historyczną granicą pomiędzy Śląskiem i Morawami. Można je podzielić na trzy kolejne podjednostki: Lysohorská rozsocha (pasma Łysej Góry - 1323 m i Trawnego - 1203 m), Ropická rozsocha (Grzbiet Smrčinsko-Čepelski, inaczej Pasmo Ropicy ze szczytem Ropicy, 1083 m, oraz Grzbiet Slavíčsko-Kozubovský ze szczytem Slavíča, 1055 m), Zadní hory (Grzbiet Polomski o układzie równoleżnikowym, inaczej Pasmo Połomów ze szczytem Wielkiego Połomu, 1067 m).

Klokočovská hornatina (Pogórze Klokočovskie) to niewielki fragment stanowiący wysunięty najdalej na południe cypel ze szczytem Bobek (871 m).

Średnia wysokość wynosi 703 m n.p.m.

Szczyty[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Szczyty Beskidu Śląsko-Morawskiego.

Najwyższymi szczytami Beskidu są:

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Beskid Śląsko-Morawski w 1973 został objęty ochroną w postaci CHKO Beskydy, który zajmuje dziś 1160 km² i oprócz Beskidu Śląsko-Morawskiego obejmuje również Góry Wsetyńskie z rozdzielającym je Rowem Rożnowskim. Ponadto wyznaczonych zostało wiele małopowierzchniowych form ochrony przyrody, w tym m.in. narodowych rezerwatów przyrody: Kněhyně - Čertův mlýn, Mazák, Mionší czy Radhošť.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksander Dorda: Środowisko abiotyczne. Rzeźba terenu. W: Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych pod redakcją Idziego Panica. T. I: Śląsk Cieszyński w czasach prehistorycznych. Cz. pierwsza: Środowisko przyrodnicze. Cieszyn: Starostwo Powiatowe, 2009, s. 42. ISBN 978-83-926929-2-8.
  • Anders Ota, Bača Jaroslav, Baláš Miloslav i in.: "Beskydy. Turistický průvodce ČSSR" svazek 8, wyd. Olympia, Praha 1982;
  • Najbrt Přemysl: "Beskydy a Valašsko", wyd. Olympia, Praha 1974;
  • Nowicki Piotr: "Beskid Śląsko-Morawski", wyd. PTTK KRAJ, Warszawa 1997;