Biegun niedostępności

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pojęcia geograficznego. Zobacz też: Biegun niedostępności (stacja antarktyczna).
Mapa lokalizacyjna Arktyki
Północny biegun niedostępności
Północny biegun niedostępności
Geographylogo.svg
Położenie na mapie Arktyki
Mapa lokalizacyjna Antarktyki
Południowy biegun niedostępności
Południowy biegun niedostępności
Geographylogo.svg
Położenie na mapie Antarktyki

Biegun niedostępności – matematycznie wyznaczone punkty w obszarach polarnych kuli ziemskiej. Biegun niedostępności nie jest żadnym zjawiskiem naturalnym i niczym się nie wyróżnia w terenie.

Północny biegun niedostępności[edytuj | edytuj kod]

Północny biegun niedostępności jest środkiem największego koła zakreślonego na Oceanie Arktycznym, w którego obrębie nie ma żadnego lądu. Współrzędne geograficzne tego punktu to 85°48',12'' N i 176°8',94'' W, a jego odległość od wybrzeży wynosi 1008 km[1].

Północny biegun niedostępności został po raz pierwszy osiągnięty przez australijskiego lotnika Huberta Wilkinsa 15 kwietnia 1928 roku. Trzydzieści lat później do tego miejsca dotarł sowiecki lodołamacz.

Pierwszego pieszego zdobycia bieguna niedostępności miał dokonać na saniach ciągniętych przez psy brytyjski polarnik Sir Wally Herbert w roku 1968. Zaprzecza temu inny polarnik, Jim McNeill, którego próba w roku 2006 nie powiodła się. Według McNeilla Herbert nie mógł dotrzeć do bieguna, bowiem jego pozycja dopiero niedawno została dokładnie wyznaczona.

Nie znalazł również potwierdzenia raport sowiecki, zgodnie z którym w 1986 roku ekspedycja, której przewodził Dimitrij Szparo, zdobyła biegun w ciemnościach nocy polarnej.

Południowy biegun niedostępności[edytuj | edytuj kod]

Natomiast południowy biegun niedostępności to taki punkt na powierzchni Antarktydy, który jest najbardziej oddalony od oceanu, czyli o około 1700 km. Jego współrzędne geograficzne to 85°50' S i 65°47' E. Jako pierwsza dotarła do niego sowiecka ekspedycja antarktyczna w roku 1958. Założyli tam stację polarnąBiegun niedostępności”, która była wykorzystywana krótko latem 1958 roku.

Oceaniczny biegun niedostępności[edytuj | edytuj kod]

Oceaniczny biegun niedostępności - 48° 52′ 36″S 123° 23′ 36″W

Oceaniczny biegun niedostępności (48°52'6'′ S 123°23'6'′ W) to punkt na oceanie położony najdalej od lądu. Znajduje się on w południowych rejonach Oceanu Spokojnego, 2688 km od najbliższego lądu - wysp Pitcairn na północy, Wyspy Wielkanocnej na północnym wschodzie i wyspy Maher w pobliżu Ziemi Merii Byrd w Antarktyce. Punkt ten nosi popularną nazwę "Nemo" od Kapitana Nemo - bohatera powieści Juliusza Verne'a.

Kontynentalne bieguny niedostepności[edytuj | edytuj kod]

Kontynentalny biugun niedostępności w Eurazji

Eurazja - biegun niedostępności (46°17′N 86°40′E) znajduje się w miejscu najdalej położonym od oceanu, w północno-zachodnich Chinach, niedaleko granicy z Kazachstanem, w odległości 2645 km od najbliższego wybrzeża. Euroazjatycki biegun niedostępności leży około 320 kilometrów na północ od Urumczi - stolicy Autonomicznego Regionu Xinjiang.

Ameryka Północna - biegun niedostępności (43.36°N 101.97°W) znajduje się w USA, w stanie Dakota Południowa, w odległości około 1650 km od wybrzeża,

Ameryka Południowa - biegun niedostępności (14.05°S 56.85°W) znajduje się w Brazylii, niedaleko Arenápolis.

Australia - biegun niedostępności (23.17°S 132.27°E lub 23°2′S 132°10′E) jest zlokalizowany 920 km od najbliższego wybrzeża w pobliżu Panunya w Terytorium Północnym.

Afryka - biegun niedostępności (5.65°N 26.17°E) znajduje się 1814 km od wybrzeża w pobliżu trójstyku granic Republiki Środkowoafrykańskiej, Sudanu Południowego i Demokratycznej Republiki Kongo oraz miejscowości Obo.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Arielle Duhaime-Ross. Nowy wyścig na koniec świata. „Świat Nauki”. 268 (12/2013). s. 9. ISSN 0867-6380.