Bitwa pod Nikopolis (1396)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Nikopolis
Podboje Turcji Osmańskiej
Nicopol final battle 1398.jpg
Finał bitwy pod Nikopolis
Czas 25 września 1396
Miejsce pod Nikopolem
Terytorium Imperium Osmańskie
Przyczyna zablokowanie przez krzyżowców twierdzy Nikopolis
Wynik zwycięstwo tureckie
Strony konfliktu
Flag of the Ottoman Sultanate (1299-1453).svg Imperium osmańskie
Grb Lazarevic.jpg Serbia
Coat of arms of Hungary.svg Królestwo Węgier
Coat of arms of Transylvania.svg Siedmiogród
Coat of arms of Wallachia.svg Wołoszczyzna
rycerstwo europejskie i zaciężni z:
Flag of Most Serene Republic of Venice.svg Republiki Weneckiej
Armoiries Gênes.svg Republiki Genui
Blason France moderne.svg Królestwa Francji
Royal Arms of England (1395-1399).svg Królestwa Anglii
Royal arms of Scotland.svg Królestwa Szkocji
Coat of Arms of the Polish Crown.svg Królestwa Polski
Early Swiss cross.svg Szwajcarii
Flag of the Sovereign Military Order of Malta.svg Zakonu Maltańskiego
Armoiries Saint-Empire monocéphale.png Świętego Cesarstwa Rzymskiego
Blason fr Bourgogne.svg Księstwa Burgundii
Dowódcy
Tughra of Bayezid I.JPG Bajazyd I
Grb Lazarevic.jpg Stefan IV Lazarević
Armoiries empereur Sigismond Ier.svg Zygmunt Luksemburski
Blason fr Bourgogne.svg Jan, hrabia de Nevers
Blason France moderne.svg Filip d'Artois, hrabia d'Eu
Coat of arms of Wallachia.svg Mircza Stary
Siły
ok. 15 000 – 20 000, w tym:
* 6 000 ciężkiej jazdy
* 3 000 janczarów
ok. 10 000 (głównie jazda)
Straty
kilka tysięcy ok. 8 000
Podboje Turcji Osmańskiej

DidymotykaAdrianopolMaricaDubravnicaBilećaPlocznikKosowe Pole (1389)RowinaTyrnowo (1393)NikopolisAnkaraPowstanie w Bułgarii (1403)GallipoliTransylwania (1438)Jałomica (1442)WarnaKosowe Pole (1448)Albulena (1457)Serbia (1458)KonstantynopolBelgradTârgovişte (1462)Kruja (1466)BaşkentVaslui (1475)Valea Albă (1476)Chlebowe PoleKrbavsko PoljeSapienzaCzałdyranMardż DabikAr-RajdanijjaRodosMohaczWiedeńPrevezaDżerba (1560)MaltaCyprFamagustaLepanto

Hungary Arms.svg Wojny węgiersko-tureckie TurkishEmblem.svg

Nikopolis (1396) - Jałomica (1442) - Sybin (1442) - Nisz (1443) - Kosowe Pole (1448) - Kruševac (1454) - Belgrad (1456) - Vaslui (1475) - Šabac (1476) - Chlebowe Pole (1479) - Krbavsko Polje (1493) - Belgrad (1521) - Mohacz (1526) - Güns (1532) - Eger (1552) - Szigetvár (1566) - Calugareni (1595)

Bitwa pod Nikopolis – bitwa stoczona 25 września 1396, pomiędzy wojskami chrześcijańskimi dowodzonymi przez króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego a armią turecką pod wodzą sułtana Bajazyda I. Starcie zakończyło się całkowitym zwycięstwem Turków i zakończyło krucjatę antyturecką.

Organizacja krucjaty[edytuj | edytuj kod]

Po pokonaniu Serbów nad Maricą w roku 1371 i na Kosowym Polu w roku 1389 Turcy osmańscy podporządkowali Bułgarów (1393) i osiągnęli dominację na Bałkanach.

W tej sytuacji zagrożone zostały bezpośrednio Węgry. Król Zygmunt Luksemburski postanowił dokonać wyprzedzającego ataku i zwrócił się o pomoc do monarchów chrześcijańskich. Na nową krucjatę wyruszyli rycerze z Francji i Burgundii (2 tys.) oraz innych państw (Niemcy, Anglia, Włochy, Czechy, Polska), których orszaki połączyły się z 5 tys armią węgierską. Ponadto kilka tysięcy ludzi przyprowadził sojusznik - hospodar wołoski. Wojska były wspomagane przez flotę wenecką. W sumie siły chrześcijańskie liczyły 10-15 tys. ludzi.

Na wieść o zgromadzeniu się sił chrześcijańskich w Budzie, sułtan osmański Bajazyd I odstąpił od oblężenia Konstantynopola i wyruszył na spotkanie krzyżowców. Prowadził ze sobą około 15-20 tys. ludzi, w tym 6 tys. regularnej jazdy (sipahów), 3 tys. wyborowej piechoty (janczarów) i znaczny kontyngent serbski.

Armia krzyżowców w trakcie przemarszu wzdłuż Dunaju wzięła szturmem kilka miast i obległa Nikopolis - największą twierdzę naddunajską. W miejscu tym doszło do spotkania obu armii.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Obie strony dysponowały pewnymi atutami. Wojska tureckie były znacznie lepiej zorganizowane i bardziej zdyscyplinowane niż chrześcijanie, natomiast składały się w dużej mierze z gorzej uzbrojonych żołnierzy. Kluczową sprawą było jednak dowodzenie krzyżowców - Francuzi (w tym i Burgundczycy) nie uznawali zwierzchności Zygmunta Luksemburskiego i samowolnie podejmowali decyzje. Wynikało to z m.in.: porywczości, arogancji oraz lekceważącej pogardy dla węgierskich sojuszników i tureckich wrogów. Byli zarozumiali i pewni siebie do tego stopnia iż twierdzili, że końcami swoich kopii utrzymają spadające na ziemię niebo.

Z kolei wszyscy, bez wyjątku, lekceważyli hospodara mołdawskiego, który od początku kampanii doradzał daleko posuniętą ostrożność w działaniach i przyjęcie strategii defensywnej albo też jedną szybką, zdecydowaną ofensywę w kierunku co najmniej Sofii (lub nawet Konstantynopola) i nie marnowanie czasu na zdobywanie mniejszych twierdz po drodze.

Rano 25 września 1396 r. Francuzi, butnie odmówiwszy propozycję króla Węgier by najpierw lekka piechota "oczyściła" teren bitwy, wyszli w pole i uderzyli na Turków zanim Zygmunt Luksemburski uszykował pozostałe wojska. Francuzi oświadczyli że nie po to szli taki szmat drogi żeby teraz iść do boju za jakąś zgrają chłopów - honor nie pozwalał rycerzom kryć się za kimś w tyle bo spotkała by ich pogarda ze strony innych przedstawicieli szlachetnie urodzonych. Uważali, że król Węgier znieważa Francuzów i wątpi w ich odwagę.

W pierwszym ataku ciężkozbrojni rycerze rozproszyli lekkozbrojną jazdę turecką, jednak następnie natknęli się na umocnioną piechotę. Nominalnie dowodzący Francuzami hrabia d'Eu, przekonany że wszystko idzie gładko, planował zarządzić nawet krótki odpoczynek(!) w trakcie walki, ale nie pozwolili mu na to Turcy. W ciężkiej walce szyki Francuzów zostały zdezorganizowane, wielu rycerzy utraciło konie i walczyło pieszo. Wtedy uderzyła na nich jazda turecka i całkowicie ich rozbiła.

Zygmunt Luksemburski nie mógł im pomóc, gdyż wtedy dopiero rozwijał szyki wojsk uznających jego rozkazy. Zanim tego dokonał, sułtan przegrupował swe siły i przygotował się na następny atak. Gdy krzyżowcy uderzyli historia się powtórzyła - uderzenie na lekkozbrojnych, zatrzymanie się na umocnionej piechocie i rozstrzygająca szarża jazdy osmańskiej. Reszty zniszczenia dokonali sprzymierzeni z sułtanem Serbowie. Chrześcijanie ponieśli całkowitą klęskę i niewielu udało się umknąć - między nimi samemu Zygmuntowi Luksemburskiemu, któremu życie uratował podobno pozostający na jego służbie polski szlachcic Ścibor ze Ściborzyc.

Straty chrześcijan szacowane są na 8 tysięcy zabitych i wziętych do niewoli, zaś wojsk sułtana na kilka tysięcy rannych i zabitych.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Krucjata zwana nikopolitańską była jedną z największych i zarazem ostatnią międzynarodową wyprawą krzyżową. W przeciwieństwie do poprzednich wypraw, decydująca bitwa odbyła się na ziemiach Europy. Klęska ta uwidoczniła słabość europejskiego rycerstwa i ostatecznie pogrzebała ideę krucjat.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Nicolle, Bitwa pod Nikopolis 1396. Wielkie Bitwy Historii, Wyd. AmerCom, Poznań 2011.
  • Geoffrey Regan, Błędy militarne, przekł. Konrad Gocman, Warszawa 1992, s. 64.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Kozłowski, Klęska krucjaty pod Nikopolis – 25 września 1396 roku [1]