Bolesław (powiat olkuski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie olkuskim. Zobacz też: inne znaczenie tego słowa.
Bolesław
Herb
Herb Bolesławia
Budynek Ochotniczej Straży Pożarnej w Bolesławiu
Budynek Ochotniczej Straży Pożarnej w Bolesławiu
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat olkuski
Gmina Bolesław
Liczba ludności 2500
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 32-329
Tablice rejestracyjne KOL
SIMC 0212759
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Bolesław
Bolesław
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bolesław
Bolesław
Ziemia 50°17′54″N 19°28′19″E/50,298333 19,471944Na mapach: 50°17′54″N 19°28′19″E/50,298333 19,471944
Kościół św. Michała i Macierzyństwa NMP
Kościół polskokatolicki pw. Bożego Ciała

Bolesławwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Bolesław. Bolesław leży na pograniczu Zagłębia Dąbrowskiego i ziemi olkuskiej.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

We wsi znajduje się największe w Polsce skupisko wiernych Kościoła Polskokatolickiego (parafia Bożego Ciała).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od imienia Bolesław. Nadana ona została przez Bolesława Wstydliwego, który założył Bolesław w 1279. Wkrótce potem nadał wieś biskupom krakowskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość wymieniona w 1279 jako przedmiot nadania Bolesława Wstydliwego dla biskupstwa krakowskiego[1]. Weszła w skład klucza sławkowskiego, zapewne jednak drogą nadań wieś wyszła spod jurysdykcji biskupiej, bo w XV wieku występuje jako własność szlachecka średniej wielkości (12 łanów). W wieku XVI zanotowano w Bolesławiu istnienie karczmy, trzech rzemieślników i dwóch kuźnic[2]. W XVI wieku był Bolesław również ośrodkiem wydobycia galeny. W okolicy wsi powstały wówczas trzy sztolnie odwadniające: Czajowska (zwana też Leśną), Ostowicka (Centauryjska) i Starczynowska (Czartorujska, Królewska). Na zachód i południe od Bolesławia znajdowała się duża ilość nie istniejących dziś osad górniczych i kopalń. W 1617 Marcjan Chełmski wybudował barokowy kościółek, funkcjonujący jako kaplica prywatna, należąca do parafii sławkowskiej. W 1795 Bolesław znalazł się pod zaborem austriackim. Wtedy też, z inicjatywy dziedziców Bolesławia - Zofii i Hilarego Moszyńskich - władze kościelne wyraziły zgodę na utworzenie w Bolesławiu parafii (1798). Kaplica w Bolesławiu podniesiona została do godności kościoła parafialnego, który swoim zasięgiem objął miejscowości znajdujące się na wschód od Białej Przemszy. W 1815 Bolesław znalazł się w Królestwie Kongresowym. Z okresem tym wiąże się początek rozwoju przemysłowego osady (wydobycie galmanu). W 1814 powstała między Tłukienką a Ujkowem Starym kopalnia galmanu "Ulisses", w 1823 na płn.-zach. od Starczynowa kopalnia "Jerzy". W 1827 wieś liczyła 42 domy i 467 mieszkańców. W latach 1833-34 wybudowano drogę bitą wiodącą od Będzina i Sławkowa przez Bolesław do Olkusza. Pod koniec XIX wieku Bolesław, pozostając formalnie wsią, wykazywał cechy miasteczka przemysłowego. W 1879 dobra bolesławskie stały się własnością Towarzystwa Akcyjnego Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich. W latach 1892-1905 wybudowano neogotycki kościół św. Michała i Macierzyństwa NMP.

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Z Bolesławia pochodzi piłkarz Krzysztof Sadzawicki.

Przypisy

  1. Tekst nadania w języku łacińskim brzmi następująco: Nos Bolezlaus Cracouie et Sandomirie dei gracia dux Illustris. Ad noticiam omnium et maxime nostre Iuris diccioni subditorum peruenire cupimus et scripti presentis tenore declaramus, quod nos villam, quod nomine nostro vocari fecimus Bolezlav, non multum lange ab episcopali villa Slaucov per nos locatam, pro anime nostro remedio deo duximus offerendam et Capitulo Cracouiensis Ecclesie Matris nostre, (...), Kodeks dyplomatyczny Małopolski, ġF. Piekosiński, Kraków 1876, nr 57.
  2. J. Przemsza-Zieliński: Nazwa od strzemion [1].
  3. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 23 stycznia 2013.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Wiatrowski: Ilustrowany przewodnik po ziemi olkuskiej, Olkusz 1938.
  2. Bolesław w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  3. Informator turystyczny it-jura.pl
  4. J. Przemsza-Zieliński: Nazwa od strzemion