Galena

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy minerału. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Galena
Galena.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy galenit[1], błyszcz ołowiu[1]
Skład chemiczny PbS
Twardość w skali Mohsa 2,5
Przełam drobnomuszlowy
Łupliwość doskonała, trójkierunkowa (kostkowa)
Układ krystalograficzny regularny
Gęstość minerału 7,2 – 7,6 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa szara, migotliwa, niekiedy z odcieniem niebieskawym na powierzchni świeżego przełamu
Rysa ciemnoszara, czarna
Połysk silny, metaliczny

Galena – minerał z gromady siarczków. Jest minerałem pospolitym i szeroko rozpowszechnionym, pod względem chemicznym jest to siarczek ołowiu(II). Nazwa pochodzi od łac. galena = ruda ołowiu.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Tworzy najczęściej kryształy sześcio- i ośmiościenne. Spotykana jest też w skupieniach zbitych, ziarnistych, groniastych, kulistych, naciekowych. Jest izostrukturalna z halitem. Jest krucha a nawet miękka, nieprzezroczysta. Często zawiera również znaczne ilości cynku, żelaza, miedzi, antymonu, bizmutu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Powstaje w pegmatytowym, a częściej hydrotermalnym stadium krystalizacji magmy (skały magmowe) lub w wyniku oddziaływania roztworów hydrotermalnych na otoczenie (skały osadowe).

Miejsca występowania:

Polska – główny składnik złóż ołowiu rejonu śląsko- krakowskiego (Trzebinia, Jaworzno, Chrzanów, Olkusz, Bytom, Tarnowskie Góry). Spotykany także w Górach Świętokrzyskich (Miedzianka, Miedziana Góra, Chęciny, Łagów), w Tatrach – w tatrzańskich żyłach hydrotermalnych np. na Ornaku, na Dolnym Śląsku (m.in. w okolicach Ogorzelca, ŚwidnicyBystrzyca Górna, oraz Srebrnej Góry) oraz w szczelinach pokładów węgla kamiennego Górnego Śląska.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Ma duże znaczenie kolekcjonerskie
  • Najczęściej występujący kruszec ołowiu[1] (86,6% Pb) oraz srebra (do 0,3% srebra, czasami przekracza 1% – galena srebronośna).
  • W pierwszej połowie XX w. galena była stosowana jako wczesny materiał półprzewodnikowy (tzw. właściwości detekcyjne). W epoce radioelektroniki lampowej, a przy słabej elektryfikacji wielu krajów, galena dawała możliwość konstrukcji odbiorników radiowych niewymagających zasilania (detektor kryształkowy).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 143. ISBN 8371832400.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Podręczny Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne
  • Atlas mineralogii
  • Leksykon Przyrodniczy -Minerały
  • R.Hochleitner – Minerały i kryształy
  • W.Heflik, L.Natkaniec – Nowak – Minerały Polski
Wikimedia Commons