Buchara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Buchara
Medresa Mir-i Arab
Medresa Mir-i Arab
Państwo  Uzbekistan
Wilajet bucharski
Burmistrz Rustamov Qiyomiddin Qahhorovich
Populacja (2009)
• liczba ludności

263 400
Kod pocztowy 2001ХХ
Położenie na mapie Uzbekistanu
Mapa lokalizacyjna Uzbekistanu
Buchara
Buchara
Ziemia 39°46′N 64°26′E/39,766667 64,433333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal medresy Diwana Begiego
Muhammed Alim Khan, ostatni emir Buchary. Zdjęcie wykonane w 1911 roku przez Siergieja Prokudina-Gorskiego.
Cytadela - wejście
Historyczne centrum Bucharya
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, IV, VI
Charakterystyka #602rev
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1993
na 17. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Ziemia 39°46′29″N 64°25′43″E/39,774722 64,428611

Buchara (uzb. Buxoro) – miasto w Uzbekistanie, stolica wilajetu bucharskiego, w dolinie rzeki Zarafszan.

Buchara leży w rejonie eksploatacji bogatych złóż gazu ziemnego (Gazli); przemysł m.in. futrzarski (karakuły), jedwabniczy, spożywczy (w tym winiarski), oczyszczalnie bawełny; rzemiosło artystyczne (słynne bucharskie dywany). Ośrodek turystyczny o międzynarodowym znaczeniu i naukowy (szkoły wyższe). Węzeł komunikacyjny (port lotniczy).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założone około I wieku, w VI-VII wieku sogdiańskie miasto Numidżket. W VIII-IX wieku duży arabski ośrodek handlu na szlaku karawanowym z Azji Środkowej do Europy. Od końca IX wieku stolica Samanidów, ognisko kultury nowoperskiej (działalność medyczna i filozoficzna Awicenny, poetów Rudakiego i Ferdousiego). W 999[1] zdobyta przez Turków. Zniszczona w 1220 przez Dżyngis-chana, a w 1370 zdobyta przez Timura. Od połowy XVI wieku stolica mongolskiego chanatu bucharskiego, następnie emiratu pozostającego pod protektoratem rosyjskim. Od 1920 stolica Bucharskiej Ludowej Republiki Radzieckiej, a od 1924 włączona do Uzbeckiej SRR.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Stare miasto Buchary jest jednym z najcenniejszych zespołów architektury islamu w Azji Środkowej i obejmuje około ok. 140 obiektów.

  • cytadela Ark, ruiny murów obronnych
  • mauzoleum Samanidów, zwane też mauzoleum Ismaila Samanidy z IX-X wieku; budowla w postaci sześcianu zwieńczonego kopułą i małymi kopułami na rogach wyróżnia się dekoracją ścian z wypalanych cegieł ułożonych w ozdobne wątki (najstarsze zachowane mauzoleum muzułmańskie w Azji Środkowej)
  • zespół architektoniczny Po'i Kalon obejmujący:
    • minaret Kalon (dosł. Wielki) z 1127 o wysokości 46 m, wzniesiony jednocześnie z niezachowanym do dziś meczetem piątkowym
    • meczet piątkowy Kalon zbudowany w XV wieku za panowania Timurydów, zapewne na ruinach wcześniejszego meczetu z XII wieku
    • medresę Mir-i Arab z XVI wieku, wznoszącą się naprzeciw meczetu Kalon
  • meczet Magoki Attari z XII-XVI wieku (najstarszy zachowany w Azji Środkowej)
  • medresy Uług Bega z lat 1417-1418 (najstarsza zachowana w Azji Środkowej), Madar-i Chan, Abd Allah Chan, Abd al-Aziz Chana - z XVI-XVII w.
  • kompleks budowli Lab-i Hauz (dosł. Nad Stawem) skupiony wokół zbiornika wodnego, obejmujący:
    • medresę Kukaltasz
    • mederesę Diwana Begiego (pierwotnie miał być to karawanseraj, jednak przybyły na inaugurację emir podziękował fundatorowi, mówiąc: "Dziękuję ci za tę wspaniałą medresę")
    • chanakę Diwana Begiego
  • inne kompleksy budowli: Bala Hauz, Czor Bakr z XVI wieku
  • hale targowe z XVI wieku

Zabytkowe centrum Buchary zostało wpisane w 1993 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Przypisy

  1. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona: Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza. T. 4. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 623. ISBN 83-85719-85-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]