Chanat
Chanat – dawny, wschodni ustrój państwowy, którego panujący władca nosił dziedziczny tytuł chana[1]. Określenie pochodzenia mongolskiego lub tureckiego pojawiło się w starożytności. Chanat mógł być podporządkowany innym chanatom lub być częścią kaganatu lub (w erze nowożytnej) sułtanatu.
Państwo zorganizowane w chanat budowało miasta, w przeciwieństwie do kaganatu (w pierwotnej formie, np. Rouran, Turkuci)[2].
Chanat był najbardziej rozpowszechnionym rodzajem monarchii we wschodniej Europie i Azji. Nazwa ta stosowana była najczęściej do określenia państw mongolskich lub tatarskich. Jej odpowiednikiem w krajach prawosławnych było carstwo, natomiast w Europie Zachodniej - królestwo.
[edytuj] Chanaty
- Chanat Wielkiej Bułgarii - państwo Protobułgarów między Dnieprem a Kubaniem od VI do połowy VII wieku.
- Chanat Bułgarski - dawna Bułgaria od 681 do 866 roku, carat do 1396 roku, potem pod okupacją osmańską.
- Chanat Kara Kitajów - państwo założone przez Kitanów, istniejące w latach ok. 1130 do 1218, w Turkiestanie z ośrodkiem w dolinie rzeki Czu i Siedmiorzeczu[3].
- Chanat Staromongolski - prawdopodobnie pierwsze wczesnofeudalne państwo mongolskie założone przez Kabuł-chana (pradziada Czyngis-chana) w XII wieku[4].
- Imperium mongolskie - wczesnofeudalne państwo, początkowo chanat, później kaganat mongolski (jako konfederacja podbitych państw) istniejący w latach 1206-1368, założone przez Czyngis-chana.[5]
- Chanat Czagatajski - państwo mongolskie w latach 1225–1370, powstałe z ułusu syna Czyngis-chana - Czagataja, obejmujący większość terytorium Azji Środkowej[6].
- Złota Orda - chanat mongolsko-tatarski istniejący w latach 1240-1435[7].
- Biała Orda - chanat mongolski, powstałe w XIII wieku, założone przez chana Ordę, stanowiło zachodnią część Złotej Ordy[8].
- Wielka Orda - chanat mongolsko-tatarski istniejący w latach 1435-1502[9].
- Chanat Krymski - państwo tatarskie na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku.
- Chanat Syberyjski - państwo mongolsko-tatarskie istniejące w latach 1490-1589, następca Złotej Ordy.
- Chanat Kazański - państwo tatarskie, istniejące w latach 1438-1552.
- Chanat Astrachański - państwo tatarskie, istniejące w latach 1466-1554.
- Chanat Uzbecki - uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1428-1500, przekształcone w Chanat Buchary.
- Chanat Kazachski - państwo Kazachów w środkowej Azji, istniejące w latach 1456–1847, potem w granicach Rosji.
- Chanat Buchary - uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1500-1785, przekształcone w Emirat Buchary.
- Chanat Chiwy - uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1515-1920[10].
- Chanat Kokandu - uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1709-1875[11].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Mirosław Jarosz Słownik Wyrazów Obcych, red. Irena Kamińska-Szmaj, wyd. Europa 2001 ISBN 83-87977-08-X
- ↑ Ludwik Bazylow, Historia Mongolii, wyd. Ossolineum, 1981, s. 49 ISBN 83-04-00608-1
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 55-56
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 69
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 70-95
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 91
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138-159
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138, 150, 152
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 415
- ↑ L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 208
|
|||||
