Bydgoszcz Główna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bydgoszcz Główna
Terminal dworca Bydgoszcz Główna
Terminal dworca Bydgoszcz Główna
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Oznaczenie stacji Kurs'90: 14
Poprzednie nazwy Bromberg Hbf
Informacje kolejowe
Liczba peronów 5+2
Liczba krawędzi
peronowych
9
Kasy link= T
Przejścia nadziemne link= N
Przejścia podziemne link= T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Bydgoszcz Główna
Bydgoszcz Główna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bydgoszcz Główna
Bydgoszcz Główna
Ziemia 53°08′04″N 17°59′24″E/53,134444 17,990000Na mapach: 53°08′04″N 17°59′24″E/53,134444 17,990000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Kolej
Budynek wewnętrzny dworca po rozbudowie w 1861 r.
Ten sam budynek dzisiaj
Bydgoski dworzec zbudowany w 1915 r.
Budynek i przystanki tramwajowo-autobusowe znajdujące się przed terminalem dworca
Wejście wraz z przejściem podziemnym pod torami na teren zakładów PESA Bydgoszcz od strony ul. Zygmunta Augusta
Sąsiadujące z dworcem Zakłady pojazdów szynowych PESA
Nowy skład 27WE przy peronie 3

Bydgoszcz Główna – jeden z największych dworców kolejowych w Polsce oraz największy w województwie kujawsko-pomorskim. Według klasyfikacji PKP ma najwyższą kategorię A. Aktualnie dworzec znajduje się w generalnej przebudowie, odprawa podróżnych odbywa się w prowizorycznym budynku kontenerowym, a ruch pieszych na perony odbywa się dawnym tunelem pocztowym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia kolei w Bydgoszczy.

Budynek pierwotny 1851 r.[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy budynek dworca kolejowego w Bydgoszczy powstał w 1851 podczas budowy Pruskiej Kolei Wschodniej z Krzyża do Królewca. 25 lipca 1851 na dworcu odbyła się oficjalna uroczystość otwarcia odcinka kolei wschodniej Krzyż-Bydgoszcz (145 km) z udziałem króla Prus Fryderyka Wilhelma IV. Przed udekorowanym dworcem odbyło się widowisko, podczas którego wystąpił w strojach regionalnych zespół ludowy z Kujaw, który śpiewał po polsku[1]. Pierwszy pociąg dostępny dla ogółu podróżnych odjechał z Bydgoszczy 27 lipca 1851. W 1853 do zabudowań dworca przeniesiono z kamienic przy Nowym Rynku urzędników Dyrekcji Kolei Wschodniej.

W miarę rozwoju połączeń kolejowych i wzrostu przewozów pojawiła się konieczność rozbudowy dworca kolejowego. Jedną z istotnych przyczyn rozbudowy była konieczność zapewnienia odpowiedniej bazy lokalowej dla rozrastającej się Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy, która zarządzała budową, eksploatacją i prowadzeniem ruchu kolejowego we wschodnich prowincjach Prus (na wschód od Berlina).

Pierwsza rozbudowa 1861 r.[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą rozbudowę dworca zrealizowano w 1861 podczas budowy pruskiego odcinka Kolei Warszawsko-Bydgoskiej. Do istniejącego gmachu dobudowano wówczas masywne skrzydła zamkowe. Powstał trójkondygnacyjny budynek, z czterokondygnacyjnymi, wieżowymi ryzalitami bocznymi oraz wysuniętą częścią środkową z arkadowym portykiem. Całość elewacji była zwieńczona gzymsem konsolowym, a partie ryzalitów ozdobione tralkową attyką z akroterionami[2]. W 1861 między budynkiem, a ul. Zygmunta Augusta założono tzw. skwer dworcowy o powierzchni 0,4 ha. Miał on układ tarasowy, ozdobiony był murkami, schodkami, płotkami i murowaną pergolą. Trzy poziomy zieleńca połączono schodami[3].

Druga rozbudowa 1870 r.[edytuj | edytuj kod]

Z powodu znacznego wzrostu ruchu pasażerskiego, mimo olbrzymiej kubatury, gmach nie spełniał dobrze roli budynku dworcowego. W związku z tym, w 1870, równolegle do niego, u wylotu ul. Dworcowej, wybudowano klasyczny dworzec kolejowy, w którym zlokalizowano kasy biletowe, odprawę bagażu oraz wejścia do podziemnych przejść na poszczególne perony. Nowy budynek tzw. dworzec zewnętrzny nawiązywał do stylistyki starszego budynku poprzez podobne ryzality i kształt otworów okiennych i drzwiowych. Dotychczasowy gmach zamieniono na poczekalnię, restaurację, a na piętrach zlokalizowano biura administracji Dyrekcji Kolei Wschodniej[4]. Przed nowym dworcem założono zieleniec dworcowy o powierzchni 0,35 ha. W latach 1872-1875 przy dworcu zbudowano również Urząd Ekspedycji Pocztowej.

W 1888 dworzec połączono z centrum miasta linią tramwajową wzdłuż ulicy Dworcowej, początkowo o trakcji konnej, a od 1896 elektrycznej. W 1889 urzędnicy Dyrekcji Kolei opuścili budynki dworca przenosząc się do nowo zbudowanego, reprezentacyjnego gmachu przy ul. Dworcowej.

Odbudowa budynku dworcowego 1915 r.[edytuj | edytuj kod]

W 1910, po pożarze dworca, przystąpiono do jego odbudowy w formie nowego gmachu. Odbudowę zakończono w 1915[5]. Nowy budynek był masywnym, prostopadłościennym gmachem krytym dachem namiotowym. W kubicznej wieży pośrodku dachu zlokalizowano duży zegar. Na placu przed dworcem nadal zachowano ozdobny zieleniec, który stanowił wizytówkę miasta dla przyjezdnych. Został on przebudowany w 1926 zyskując bardziej reprezentacyjną formę[3]. W takiej formie budynek dworca przetrwał okres międzywojenny i II wojnę światową. W latach 1936-1937 w miejscu dawnego Urzędu Ekspedycji Pocztowej (ul. Zygmunta Augusta 3) zbudowano Urząd Pocztowy Bydgoszcz 2[6].

Przebudowa 1968 r.[edytuj | edytuj kod]

Ostatnią (do roku 2014) przebudowę dworca wykonano w 1968, nadając mu współczesną formę. Usunięto wówczas stromy dach budynku wraz z wieżą zegarową oraz przeszklono elewację frontową. Wykonano również przejście podziemne do dworca pod ul. Zygmunta Augusta. W okresie powojennym zlikwidowano również zieleniec przed dworcem, urządzając w jego miejscu parking dla samochodów i autobusów. W 2012 miejsca postojowe zostały przeniesione na nową pętlę przy ulicy Rycerskiej, a w ich miejscu poprowadzono tory nowej linii tramwajowej.

Na budynku znajdowały się dwie tablice pamiątkowe: pierwsza, odsłonięta we wrześniu 2003, upamiętniała 70. rocznicę budowy i eksploatacji magistrali węglowej; druga, odsłonięta 3.06.2007, poświęcona była Pamięci 12 ofiar, 26 ciężko poszkodowanych w katastrofie kolejowej pod Ślesinem 3.06.1972. Jej fundatorem jest Andrzej Skibicki - uczestnik wypadku.

Mieszcząca się do 2012 roku przy III peronie Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych, prowadzona przez Bydgoskie Towarzystwo Przyjaciół Kolei, została przeniesiona do budynku dworca Bydgoszcz Wschód.

Modernizacja w latach 2014-2015[edytuj | edytuj kod]

W latach 2014-2015 planowana jest przebudowa dworca głównego. Całość inwestycji ma kosztować co najmniej 164 mln zł. Autorem projektu jest Przedsiębiorstwo Organizacji Inwestycji Allplan Sp. z o.o.[7], które przedstawiło 4 koncepcje realizacji inwestycji o nazwach "Inside-outside", "Wehikuł czasu", "Clockwork station" oraz "Węzeł przesiadkowy"[8]. Realizowana będzie pierwsza z koncepcji, która zakłada odrestaurowanie starego dworca wyspowego, odtworzenie podziałów oraz budowę nowego, 5-kondygnacyjnego obiektu przy ulicy Zygmunta Augusta. Na najwyższej kondygnacji będą mieściły się biura, na najniższej - kasy biletowe oraz tunel prowadzący na perony. Pomiędzy kondygnacjami będzie prześwit, odsłaniający odrestaurowany budynek dworca wyspowego[9].

28 maja PKP podpisało umowę na przebudowę z konsorcjum Budimexu SA i PW Lech, które za kwotę 165 mln zobowiązało się do realizacji inwestycji do jesieni 2015[10]

25 czerwca 2014 dawny dworzec zamknięto, po czym przystąpiono do jego rozbiórki[11]. Trwała ona zaledwie cztery dni od 30 czerwca do 3 lipca 2014[12][13], przy czym zasadniczą część budynku zburzono 2 lipca 2014.

Linie kolejowe przechodzące przez stację[edytuj | edytuj kod]

Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

Obiekty znajdujące się w okolicach stacji[edytuj | edytuj kod]

  • fabryka wagonów kolejowych i elektrycznych zespołów trakcyjnych PESA (Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA), z zachowaną kuźnią z połowy XIX w.
  • dawna zajezdnia tramwajowa na ul. Zygmunta Augusta
  • jedna z trzech okrągłych parowozowni w kraju (obok Piły i Tczewa), z lat 70. XIX wieku[14], do 1985 miejsce napraw tendrów, 4 marca 2014 wpisana do rejestru zabytków[15]. W maju 2014 roku na wniosek Pesy, zmierzającej do postawienia na jej miejscu nowej hali produkcyjnej, podjęto decyzję o jej rozebraniu i zrekonstruowaniu na terenie Exploseum[16]. Znajdująca się obok wieża ciśnień w kwietniu 2014 została przeznaczona do rozbiórki[17], która nastąpiła w maju 2014.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Przy dworcu znajduje się przystanek autobusowy i tramwajowy. Poza linią 57 i 80 wszystkie pozostałe pozostałe linie kończące bieg w tym rejonie miasta kursują do pętli przy ulicy Rycerskiej.

  • Linie Autobusowe: 54, 57, 67, 71, 79, 80, 83, 84
  • Linie Autobusowe Nocne: 31N, 33N
  • Linie Tramwajowe: 3, 5

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mierzyński Jan: 125 rocznica powstania dyrekcji kolejowej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska V (1971-73). Bydgoszcz 1980
  2. Jastrzębska-Puzowska Iwona, Winter Piotr: Budynek dawnej Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1. Bydgoszcz 1996
  3. 3,0 3,1 Kuczma Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
  4. Budynek ten w mocno zniekształconej formie istnieje do dzisiaj między peronami III i IV
  5. Czajkowski Edmund: 134 bydgoskiego węzła kolejowego. [w.] Kalendarz Bydgoski 1985
  6. według projektu Putermana-Sadłowskiego
  7. http://www.rynek-kolejowy.pl/45688/PKP_SA_wybralo_projektanta_dworca_w_Bydgoszczy.htm [dostęp 06.06.2013]
  8. Dworzec kolejowy w Bydgoszczy: modernizacja (pol.). 2013. [dostęp 2013-23-08].
  9. Z powodu starego platana, nowy budynek musiał zostać obrócony o 180 stopni [dostęp 06.06.2014]
  10. Budimex z umową na budowę nowego dworca w Bydgoszczy (pol.). 2014-05-28. [dostęp 2014-07-15].
  11. Krzysztof Aładowicz Ostatni dzień starego dworca Bydgoszcz Główna. Co dalej?
  12. Tak rozbierali dworzec Bydgoszcz Główna. Dzień po dniu [galeria][dostęp 12.07.2014]
  13. Dworca Bydgoszcz Główna już nie ma [ZDJĘCIA]
  14. Miasto spiera się z Pesą o zabytek. Wyburzą go czy zostawią? [dostęp 12.09.2013]
  15. Bydgoszcz: nie słabnie spór wokół zabytkowej lokomotywowni [dostęp 13.03.2014]
  16. Krzysztof Aładowicz Zabytkową parowozownię Pesy przeniosą do Exploseum [dostęp 24.05.2014]
  17. Pesa burzy wieżę ciśnień z czasu II wojny światowej [dostęp 25.04.2014]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bydgoszcz Główna
Linia 18 KutnoPiła Główna (km linii: 160,058)
odległość: 3,715 km
Bydgoszcz LeśnaBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
odległość: 3,009 km
Linia 131 Chorzów BatoryTczew (km linii: 370,310)
odległość: 7,790 km
TrzciniecBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
odległość: 2,240 km
Linia 356 Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna (km linii: 127,800)
odległość: 9,037 km
Białebłota PrefabetBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
Linia 745 Bydgoszcz Główna – Czyżkówko (km linii: 0,551)
BSicon lBHF.svg
BSicon STRq.svgBSicon STRq.svgBSicon KBHFr.svgBydgoszcz Bocznica Zachodnia
odległość: 1,847 km