Cefalotus bukłakowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cefalotus bukłakowaty
Cephalotus follicularis Hennern 3.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd szczawikowce
Rodzina Cephalotaceae
Rodzaj Cephalotus
Gatunek Cephalotus follicularis
Nazwa systematyczna
Cephalotus follicularis Labill.
Nov. Holl. pl. 2:7, t. 145. 1806
Mapa zasięgu
Cephalotus distribution.svg
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Liście asymilacyjne (zimowe) i liść pułapkowy

Cefalotus bukłakowaty (Cephalotus follicularis) – gatunek rośliny owadożernej z monotypowego rodzaju Cephalotus i rodziny Cephalotaceae. Występuje endemicznie w południowo-zachodniej Australii, na obszarze od wybrzeża do 50 km w głąb lądu i na odcinku około 400 km pomiędzy miastami Albany i Busselton. Gatunek odkryty został w 1791 przez botanika Archibalda Menziesa podczas ekspedycji naukowej. W XIX wieku wprowadzony do uprawy w Wielkiej Brytanii, później jako osobliwość został szerzej rozpowszechniony[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Gatunek, rodzaj i rodzina siostrzana dla Brunelliaceae w obrębie rzędu szczawikowców Oxalidales, należącego do kladu różowych roślin okrytonasiennych[1].


Huaceae





bobniowate Connaraceae



szczawikowate Oxalidaceae





radziliszkowate Cunoniaceae




eleokarpowate Elaeocarpaceae




Brunelliaceae



cefalotowate Cephalotaceae







Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Co roku z pełzającego po podłożu kłącza, wyrasta rozeta dwojakiego rodzaju liści[2].
Liście
Rośliny wytwarzają dwa rodzaje liście – asymilacyjne (fotosyntetyzujące) o blaszce łopatkowatej i owadożerne w kształcie dzbaneczka zaopatrzonego w wieczko. Dzbanuszkowate zagłębienie powstaje z dolnej części blaszki, podczas gdy górna przerasta nad nią tworząc wieczko. Początkowo młody liść owadożerny zwrócony jest ku dołowi, następnie w wyniku skrętu ogonka liściowego ustawia się otworem i wieczkiem ku górze. W przypadku młodych liści wieczko przykrywa otwór, z czasem uchyla się coraz bardziej. Wnętrze dzbanuszka pokrywają żebra i haczykowato wygięte włoski, uniemożliwiające wydostanie się ofiarom z jego wnętrza. Dzbanuszek wypełniony jest płynem, w którym pływają resztki rozłożonych owadów. Cały liść pułapkowy osiąga do około 4 cm długości, ma kolor żywo czerwony, biało i zielono plamisty[2].
Kwiaty
Sześciokrotne, drobne i pozbawione korony, skupione są w wiechowatych kwiatostanach[2].
Owoce
Jednonasienny mieszek[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina żywi się owadami, np. mrówkami. Owady wabione są refleksami światła odbijającymi się przez półprzezroczyste pokrywki pułapek od powierzchni wody znajdującej się na dnie kielicha. Pokrywki te zabezpieczają także wnętrze kielicha przed deszczem oraz regulują wilgotność w kielichu zmieniając swe położenie w zależności od wilgotności zewnętrznej otoczenia. Zewnętrzna strona kielicha jest pokryta włoskami, po których owady zwabione zapachem dostają się do środka, natomiast jego wnętrze jest pokryte woskiem, co uniemożliwia owadom ucieczkę z kielicha. Schwytany owad jest trawiony przez bakterie i enzymy obecne w środku kielicha, a uwolnione substancje mineralne zostają wchłonięte przez roślinę.

Gatunek kwitnie późnym latem.

Rośnie w Australii w miejscach wilgotnych, na kwaśnej glebie (pH=4,5), często w pobliżu rowów i wolno płynących potoków.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Oficjalnie zarejestrowanymi kultywarami tej rośliny są odmiany: 'Hummer's Giant' oraz 'Eden Black'[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek jest uprawiany jako roślina ozdobna w doniczkach.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-05].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. T. 1. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  3. International Carnivorous Plant Society (ang.). [dostęp 2013-07-21].